Chưa quan hệ có bị HPV không? Cách nào để biết?

HPV là virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến đến mức các đối tượng từng quan hệ tình dục dù nam hay nữ đều có khả năng lây nhiễm tại một thời điểm nào đó trong đời. Vậy người chưa quan hệ có bị HPV không? Tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.

Chưa quan hệ có bị HPV không?

Bạn có thể bị nhiễm HPV ngay cả khi chưa quan hệ tình dục lần nào. Tuy đây là phương thức lây truyền HPV chủ yếu, nhưng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy HPV có khả năng lây truyền dọc từ mẹ sang con hoặc qua quan hệ tình dục không xâm nhập, qua tiếp xúc da kề da không phải hoạt động tình dục và qua các vật trung gian nhiễm HPV.

Theo một nghiên cứu được thực hiện từ tháng 6/2005 đến tháng 9/2009 trên các nam giới sinh sống tại Brazil, Mexico và Hoa Kỳ cho thấy. Trong số 88 nam giới chưa quan hệ tình dục, ghi nhận 25% trường hợp nhiễm HPV, trong đó có 18,2% trường hợp nhiễm các tuýp HPV nguy cơ cao và 6,8% trường hợp nhiễm HPV nguy cơ thấp. (1)

Một nghiên cứu khác được tiến hành bởi PGS. Lea Widdice, phó giáo sư nhi khoa tại Bệnh viện Nhi Cincinnati và đồng nghiệp trên 259 bé gái từ 13 - 21 tuổi đến một phòng khám tại Cincinnati tiêm vắc xin HPV lần đầu trong thời gian 2008 - 2010 cho thấy, có 190 người tham gia (chiếm 73%) đã từng quan hệ tình dục và đã có nhiều bạn tình. Trong số những người tham gia có hoạt động tình dục, 133 trường hợp (chiếm 70%) có kết quả dương tính với HPV. Trong số 69 người tham gia chưa quan hệ tình dục, có 8 người dương tính với HPV. Hai trường hợp trong số đó mắc HPV 16 - chủng HPV nguy cơ cao có khả năng gây ung thư. (2)

Theo phân tích của các chuyên gia tham gia nghiên cứu, ngay cả những người chưa từng quan hệ tình dục vẫn có nguy cơ nhiễm HPV (thông qua tiếp xúc giữa bộ phận sinh dục với nhau hoặc tiếp xúc tay với bộ phận sinh dục). Có thể thấy rằng, dù chưa quan hệ tình dục vẫn có khả năng nhiễm HPV thông qua nhiều con đường lây nhiễm khác.

Làm sao biết bị HPV khi chưa quan hệ?

Trên thực tế, đa số các trường hợp nhiễm HPV đều không biết bản thân mắc bệnh, do đây là loại virus có triệu chứng âm thầm trong giai đoạn đầu bị lây nhiễm. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện nhiễm HPV khi xuất hiện các u nhú tại bộ phận sinh dục. Để chủ động nhận biết tình trạng nhiễm HPV của bản thân, cách tốt nhất là thực hiện các xét nghiệm HPV định kỳ ở nữ giới. Các phương pháp này mang ý nghĩa tầm soát, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ từ đó có hướng xử trí và can thiệp kịp thời, phòng ngừa bệnh tiến triển nghiêm trọng.

Xét nghiệm HPV có thể được chỉ định thực hiện riêng lẻ hoặc tiến hành song song với các xét nghiệm khác để đánh giá nguy cơ ung thư cổ tử cung ở nữ giới, bao gồm:

1. Xét nghiệm các type HPV nguy cơ cao

Một số xét nghiệm chẩn đoán nhằm phát hiện các type HPV nguy cơ cao có khả năng gây ung thư có thể được sử dụng trong lâm sàng như phương pháp sàng lọc đầu tay đơn lẻ, hoặc kết hợp với các phương pháp khác. Nếu xét nghiệm HPV âm tính, nguy cơ hình thành CIN3 (dị sản nặng, gây tổn thương toàn bộ lớp biểu mô cổ tử cung) trong 5 năm sau đó là rất thấp.

Các xét nghiệm HPV nguy cơ cao có thể kể đến như PCR/Realtime - PCR hoặc khuếch đại tín hiệu, trong đó có:

• Xét nghiệm định tính: Cho kết quả dương hoặc âm tính với ít nhất 1 trong 14 type HPV nguy cơ cao.
• HPV DNA định type phân tầng nguy cơ: Kết quả cho biết người thực hiện xét nghiệm nhiễm tối thiểu các type HPV 16, 18, có thể kèm theo hoặc không kèm theo 12 type HPV nguy cơ cao. Xét nghiệm có thể thực hiện đơn lẻ hoặc kết hợp với tế bào cổ tử cung/VIA.
• HPV mRNA nguy cơ cao: Có độ đặc hiệu tương đương xét nghiệm DNA trong chẩn đoán CIN2+ và CIN3+ (dị sản vừa và nặng, các tế bào bất thường cổ tử cung có khả năng tiến triển thành ung thư).

2. Xét nghiệm tế bào cổ tử cung

Dùng để sàng lọc ung thư cổ tử cung ở nữ giới, có độ nhạy khá, có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc mới ung thư cổ tử cung xâm lấn ở các quốc gia phát triển.

3. Quan sát cổ tử cung với acid acetic

Đây là phương pháp dễ thực hiện và phù hợp trong sàng lọc và dự phòng ung thư cổ tử cung tại các tuyến y tế, đặc biệt là các tuyến y tế cơ sở.

4. Quan sát cổ tử cung với Lugol

Là phương pháp có độ đặc hiệu cao, nhưng độ nhạy thấp trong phát hiện tổn thương. Do đó, cần hạn chế sử dụng riêng lẻ.

Hiện chưa có phương xét nghiệm HPV chính thức nào được chỉ định thực hiện ở nam giới. Do đó, nam giới cần kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi năm nhằm sớm phát hiện các bất thường về sức khỏe liên quan đến HPV.

Cần ngăn ngừa HPV cả khi không quan hệ

Có thể thấy, nguy cơ nhiễm HPV tồn tại cả ở những người chưa quan hệ tình dục, với khả năng lây truyền theo nhiều cách khác nhau. Do đó, việc chủ động phòng ngừa HPV cần thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất là trước khi hoạt động tình dục.

Theo các chuyên gia, để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm HPV hiệu quả từ 21 tuổi phụ nữ nên chủ động tầm soát định kỳ nhằm phát hiện sớm các bệnh phụ khoa nghiêm trọng trong đó bao gồm cả ung thư cổ tử cung. Các xét nghiệm tầm soát hiện nay có khả năng phát hiện sớm nguy cơ nhiễm virus và các dấu hiệu tiền ung thư, từ đó có phương pháp xử trí, can thiệp kịp thời.

Mặt khác, nếu quan hệ tình dục cần sử dụng biện pháp an toàn như bao cao su. Ngoài ra, cần hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm virus bằng việc quan hệ với 1 bạn tình, không quan hệ sớm, đặc biệt là trẻ dưới 18 tuổi để tránh làm tổn thương cổ tử cung còn đang trong giai đoạn phát triển.

Bên cạnh các biện pháp phòng bệnh trên, tiêm vắc xin là phương pháp phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm HPV hiệu quả, an toàn và tiết kiệm nhất. Vắc xin phòng HPV có khả năng bảo vệ người tiêm chủng trước nguy cơ mắc các chủng HPV nguy cơ cao có khả năng tiến triển thành ung thư và nguy cơ thấp gây mụn cóc sinh dục. Hiện tại Việt nam đang sử dụng phổ biến vắc xin Gardasil 9 và Gardasil.

Kể từ năm 2017 vắc xin Gardasil 9 là vắc xin HPV duy nhất có sẵn tại Hoa Kỳ, cung cấp khả năng bảo vệ toàn diện chống lại các bệnh nhiễm trùng liên quan đến HPV bao gồm:

• HPV 16 và 18: Hai chủng HPV nguy cơ cao phổ biến nhất, gây 70% ung thư cổ tử cung, 90% ung thư hậu môn và nhiều loại ung thư liên quan đến hầu họng và bộ phận sinh dục.
• HPV 31, 33, 45, 52, 58: Là các chủng HPV gây ra khoảng 20% số ca ung thư cổ tử cung.
• HPV 6 và 11: Là hai chủng HPV gây ra hơn 90% các trường hợp mụn cóc sinh dục. Đây được xem là nhóm HPV nguy cơ thấp không gây ung thư. Tuy nhiên, mụn cóc sinh dục là vấn đề sức khỏe gây nhiều hệ lụy đến cuộc sống và sinh hoạt của bệnh nhân khi rất dễ lây lan và tái nhiễm. (3)

Vắc xin Gardasil là vắc xin HPV đầu tiên được Cục Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận. Vắc xin này được đưa vào sử dụng từ 2006, bảo vệ người tiêm chủng trước nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng liên quan đến HPV 6, 11, 16 và 18.

Tất cả mọi giới tính, nằm trong độ tuổi khuyến cáo đều nên tiêm vắc xin phòng HPV và tốt nhất là trước khi có hoạt động tình dục. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ dù ở bất kỳ độ tuổi nào, vắc xin cũng phát huy hiệu quả bảo vệ vượt trội:

• Trẻ từ 9 - 15 tuổi: Là độ tuổi cần được ưu tiên tiêm phòng vắc xin, vì đây là lứa tuổi chưa hoạt động tình dục và có nguy cơ phơi nhiễm virus. Tiêm vắc xin ở độ tuổi này mang lại sự bảo vệ sớm cho trẻ.
• Người trưởng thành đến 26 tuổi: Là độ tuổi đã quan hệ tình dục và có nguy cơ phơi nhiễm HPV, song dù vậy vắc xin vẫn có khả năng bảo vệ cơ thể khỏi các chủng HPV nguy cơ cao có trong vắc xin mà người tiêm chủng chưa từng tiếp xúc. Ngoài ra vắc xin còn giảm nguy cơ tái nhiễm HPV nếu đã từng tiếp xúc với virus trước đó.
• Người trưởng thành đến 45 tuổi: Năm 2018, FDA đã mở rộng độ tuổi tiêm chủng HPV từ 26 - 45 tuổi, hiện tại phạm vi phòng ngừa này cũng đã được phê duyệt tại Việt Nam cho vắc xin Gardasil 9. Khuyến cáo dựa trên nghiên cứu cho thấy vắc xin cũng có tác dụng ngăn ngừa nhiễm HPV ở độ tuổi này. Nếu là người chưa có bạn tình hoặc ít bạn tình, việc tiêm vắc xin có thể bảo vệ trước nguy cơ nhiễm HPV ở độ tuổi này tương đương với nhóm tuổi trẻ hơn, với khả năng bảo vệ hơn 90%.

⇒ Bạn nên tìm hiểu thêm: Virus HPV lây qua đường nào?

Vậy, chưa quan hệ có bị HPV không? Chưa quan hệ vẫn có nguy cơ nhiễm HPV qua nhiều con đường khác nhau, như từ mẹ sang con, hoặc qua quan hệ tình dục không xâm nhập, qua tiếp xúc da kề da không phải hoạt động tình dục và qua các vật trung gian nhiễm HPV. Nên, dù đã quan hệ rồi hay chưa người dân cần chủ động phòng bệnh bằng vắc xin kết hợp cùng quan hệ an toàn và chung thủy 1 vợ 1 chồng để hạn chế nguy cơ lây nhiễm HPV.