Đợi vết cắn chảy máu mới tiêm phòng dại?

Không cần vết cắn chảy máu, virus dại vẫn có thể xâm nhập. Chỉ một vết xước nhỏ, thậm chí hành vi liếm lên da trầy xước cũng có nguy cơ lây bệnh và khi bệnh dại đã phát triệu chứng, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Vì vậy, tiêm phòng kịp thời sau phơi nhiễm là biện pháp duy nhất cứu sống người bệnh.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cảnh báo tình trạng chậm trễ trong phòng dại vẫn đang xảy ra do nhiều hiểu lầm phổ biến trong cộng đồng. Đáng lo ngại, cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) ghi nhận diễn biến bệnh dại có xu hướng gia tăng, với 3 ca tử vong chỉ trong chưa đầy 4 tháng đầu năm, gần bằng tổng số ca tử vong của cả năm trước (5 trường hợp).

Theo Bác sĩ, điểm chung trong nhiều trường hợp tử vong là sự chủ quan khi đánh giá nguy cơ phơi nhiễm. Không ít người chỉ đi tiêm khi vết thương sâu, chảy nhiều máu, trong khi thực tế, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus dại tồn tại trong nước bọt động vật nhiễm bệnh và có thể lây qua vết cắn, vết cào, liếm lên da trầy xước hoặc tiếp xúc với niêm mạc mắt, mũi, miệng. Ngay cả những tổn thương rất nhỏ, chưa chảy máu, vẫn có thể là “cửa ngõ” để virus xâm nhập cơ thể. (1)

Người bị phơi nhiễm không nên đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa trên cảm giác “vết thương có nặng hay không”, mà cần xem xét có hay không tình huống tiếp xúc với nước bọt của con vật qua da tổn thương hay niêm mạc mắt, mũi, miệng hay không. Nhiều trường hợp mất cơ hội dự phòng sớm chỉ vì cho rằng bản thân“chỉ bị cào nhẹ” hoặc “bị liếm qua chỗ xước nên không sao”, Bác sĩ An Khương nhấn mạnh.

Một sai lầm khác cũng khá phổ biến là trì hoãn tiêm phòng để “theo dõi con vật”. Nhiều người cho rằng chỉ cần tiêm khi chó, mèo có biểu hiện bất thường hoặc là động vật lạ. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế, điều trị dự phòng sau phơi nhiễm dại là một cấp cứu y tế, cần thực hiện càng sớm càng tốt để ngăn virus xâm nhập hệ thần kinh trung ương.

Ngay cả khi bị chó mèo nhà nuôi, đã tiêm phòng, cào hoặc cắn, người dân vẫn cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp. Việc chủ quan với thú cưng “nuôi trong nhà” có thể khiến bỏ lỡ thời gian vàng phòng bệnh.

Bác sĩ An Khương khuyến cáo, các bước xử trí đúng trong dự phòng dại sau phơi nhiễm gồm: rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 15 phút càng sớm càng tốt, sát khuẩn vết thương và đến cơ sở y tế ngay. Với các vết thương chảy máu nhiều, cần sơ cứu cầm máu bằng gạc sạch rồi đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Việc trì hoãn điều trị để theo dõi con vật có phát bệnh hay không có thể khiến người bị phơi nhiễm bỏ lỡ “thời gian vàng” trong dự phòng, làm tăng nguy cơ mắc bệnh dại. Người bị chó, mèo cào, cắn hoặc tiếp xúc với các động vật có vú máu nóng khác cần được tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ theo đúng phác đồ chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bỏ mũi hoặc ngừng tiêm giữa chừng nếu không có hướng dẫn chuyên môn.

Số liều vắc xin phụ thuộc vào tiền sử tiêm ngừa dại, đường tiêm, tình trạng vết thương, tình trạng con vật và sức khỏe của người bị thương. Cụ thể, người chưa chủng ngừa dại cần tiêm 5 mũi (đường tiêm bắp) vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi (tiêm trong da) vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Tùy theo tình trạng vết thương và tình trạng con vật sau 10 ngày, bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm hoặc cần hoàn thành đầy đủ số mũi. Với vết thương nặng, người dân có thể cần tiêm thêm vắc xin uốn ván.

Bên cạnh đó, tiêm ngừa dại không chỉ dành cho người đã bị chó mèo cắn mà có thể sử dụng để dự phòng trước phơi nhiễm, tức trước khi bị cắn cào cho một số nhóm nguy cơ cao, như: người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, bác sĩ thú y, nhân viên phòng xét nghiệm dại, người làm nghề giết mổ động vật, người đi đến khu vực lưu hành bệnh dại hoặc khó tiếp cận dịch vụ y tế.

Mùa nắng nóng có thể khiến động vật dễ cáu gắt, hung dữ, tăng nguy cơ bị chó mèo tấn công khi thả rông hoặc bị trêu chọc. Bác sĩ Khương khuyến cáo chủ nuôi cần quản lý vật nuôi chặt chẽ, không thả rông, rọ mõm chó khi ra đường và tiêm phòng đầy đủ cho chó mèo. Với người dân, nhất là trẻ em, không nên ôm ghì, giật tai, giẫm đuôi hay lại gần chó mèo khi chúng đang ăn, mới sinh. Nếu gặp chó lạ, không nên bỏ chạy, không nhìn chằm chằm vào mắt con vật, nên đứng yên và từ từ lùi lại để tránh kích động con vật.

“Không đợi vết cắn nặng mới đi tiêm phòng dại. Chủ động xử trí đúng và tiêm phòng kịp thời là yếu tố quyết định giúp phòng tránh căn bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối này”, Bác sĩ nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ