HPV type 39 gây bệnh gì?

Trong số hơn 200 chủng HPV ở người, HPV type 39 được các chuyên gia phân loại vào nhóm virus nguy cơ cao, có khả năng gây ung thư. Dù tỷ lệ mắc không phổ biến như HPV 16 và 18, song mức độ nguy hiểm của chủng này cũng được cảnh báo trong một số nghiên cứu dịch tễ học. Từ đó, khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp dự phòng và tầm soát HPV định kỳ.

HPV type 39 là gì?

HPV type 39 là chủng HPV nguy cơ cao có khả năng gây ra ung thư ở người nhiễm, có thể xuất hiện tại niêm mạc cổ tử cung và một số bộ phận khác như âm đạo, âm hộ, hậu môn, hầu họng và dương vật. Dù không phổ biến bằng các chủng HPV 16 và 18, song HPV type 39 vẫn góp phần tạo nên gánh nặng ung thư đáng kể do HPV.

Trong một nghiên cứu của Tây Ban Nha, HPV 39 được phát hiện là yếu tố nguy cơ chính gây ung thư hậu môn ở nam giới quan hệ tình dục đồng giới và nhiễm HIV. Nghiên cứu tương tự cũng nhấn mạnh rằng, HPV 39 khiến những người đàn ông nhiễm HIV, quan hệ tình dục đồng giới có nguy cơ mắc tiền ung thư gọi là tân sinh mô hậu môn cao hơn.

Ngoài ra, theo phân tích sự phân bố kiểu gen của HPV, tỷ lệ nhiễm HPV 39 tại Sari, Iran ở mức cao. Cụ thể, một nghiên cứu tại thủ phủ của tỉnh Mazandaran, miền bắc Iran cho, kết quả 67,7% trường hợp dương tính với HPV. Trong đó có 7% là HPV nhóm nguy cơ cao với tỷ lệ nhiễm HPV cao nhất ở nhóm nữ và nam giới dưới 31 tuổi, phần lớn trường hợp dương tính với nhóm nguy cơ cao. Các kiểu gen được tìm thấy nhiều nhất là HPV 11 (23%), HPV 6 (21%), HPV 56 (18%) và HPV 39 (16%). (2)

Hiện có hơn 200 chủng HPV được xác định, trong đó hơn 40 chủng virus có khả năng gây bệnh ở vùng sinh dục và hậu môn bao gồm cả ung thư. Ước tính có khoảng 11 - 12% dân số thế giới (tương đương 700 - 800 triệu người) đang nhiễm HPV ở cả nam và nữ.

HPV type 39 gây bệnh gì?

HPV 39 là chủng HPV nguy cơ cao, tức là có khả năng cao hơn bình thường gây tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư. Khi nhiễm HPV 39 kéo dài, virus có thể gây biến đổi tế bào ở vùng sinh dục hoặc hậu môn, từ đó tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh nghiêm trọng như ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo, ung thư dương vật, ung thư hậu môn và ung thư hầu họng.

1. Phổ biến nhất là ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là 1 trong 10 loại ung thư có số ca mắc và tử vong cao nhất tại nước ta. Theo WHO - Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, có đến 99,7% trường hợp ung thư cổ tử cung có sự hiện diện của virus HPV, đặc biệt là các chủng virus được xếp vào nhóm nguy cơ cao.

Sự nguy hiểm của ung thư cổ tử cung nằm ở diễn biến âm thầm của bệnh trong giai đoạn đầu. Chỉ khi bệnh nhân xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở vùng âm đạo trong giai đoạn muộn như chảy máu âm đạo bất thường, đau khi quan hệ, tiết dịch có mùi hôi... thì mới biết bản thân đã mắc bệnh, song lúc này có thể bệnh đã tiến vào giai đoạn muộn, việc điều trị đã hết sức khó khăn và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

2. Ung thư âm hộ, âm đạo

Tuy không phổ biến như ung thư cổ tử cung, song Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ ước tính năm 2025 có khoảng 7.480 ca ung thư âm hộ sẽ được chẩn đoán, 1.770 người tử vong do ung thư âm hộ, âm đạo tại nước này. Ước tính, ung thư âm hộ chiếm khoảng 0,7% tổng số ca ung thư ở nữ giới và khoảng 75% ung thư âm đạo do HPV gây ra. Đây là bệnh hiếm gặp chỉ chiếm 1 - 2% các ca ung thu sinh dục ở nữ giới, chiếm một phần rất nhỏ trên tổng số các ca ung thư nói chung.

Tại Việt Nam, ung thư âm hộ cũng là căn bệnh đáng quan ngại khi chiếm khoảng 3 - 5% các trường hợp ung thư sinh dục nữ (ở độ tuổi thường gặp nhất là 65 - 75). Bệnh xảy ra khi các tế bào ở âm hộ phát triển bất thường, dẫn đến những thay đổi phần da âm hộ. Ở giai đoạn muộn, các tế bào có thể di căn sang các cơ quan lân cận như bằng quang.

3. Ung thư dương vật

Bên cạnh các bệnh ung thư ở nữ giới, sức khỏe nam giới cũng có thể bị đe dọa do ung thư dương vật bởi HPV 39. Ung thư dương vật là bệnh hiếm gặp ở Châu Âu và Bắc Mỹ khi có tỷ lệ xuất hiện ở 1/100.000 ca mỗi năm, chiếm chưa đến 1% ung thu ở nam giới tại Hoa Kỳ. Song tại một số quốc gia châu Á, châu Phi và Nam Mỹ ung thư dương vật lại khá phổ biến và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, hôn nhân của người bệnh.

Tại Việt Nam, ung thư dương vật chủ yếu xuất hiện ở nam giới từ 50 - 70 tuổi. Với các triệu chứng ban đầu của bệnh thường khiến da phần dương vật thay đổi màu sắc hoặc độ dày, xuất hiện u sùi, cứng, nổi cao, có vảy, phát ban, đôi khi loét và có mùi khó chịu... Đây là căn bệnh có mức độ nguy hiểm cao, có khả năng di căn sang bàng quang, hậu môn và tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

4. Ung thư hậu môn

HPV 39 là chủng virus nguy cơ cao dẫn đến ung thư hậu môn. Trước đây, ung thư hậu môn khá hiếm gặp, song số ca mắc mới đã gia tăng đáng kể trong nhiều năm qua. Năm 2024, tại Hoa Kỳ có khoảng 10.540 ca ung thư hậu môn. Trong đó, 3.360 trường hợp xuất hiện ở nam giới và 7.180 trường hợp là nữ giới. Khoảng 2.190 ca tử vong.

Nguy cơ mắc ung thư hậu môn tăng lên ở người nhiễm HPV, suy giảm miễn dịch do HIV hoặc dùng thuốc suy giảm miễn dịch, người có thói quen không sử dụng bao cao su, người bị rò hậu môn thời gian dài không được điều trị. Tương tự một số bệnh ung thư đường sinh dục khác, ung thư hậu môn thường diễn tiến âm thầm, dễ bỏ qua khi phát hiện bệnh thường đã tiến vào giai đoạn nặng.

5. Ung thư vòm họng

HPV có thể xâm nhập niêm mạc hầu họng qua đường miệng - sinh dục, sau đó xâm nhập tế bào biểu mô và sản xuất các protein làm ức chế hoạt động của các gen kiểm soát chu kỳ tế bào, khiến tế bào tăng sinh bất thường, tích lũy đột biến và có thể tiến triển thành ung thư.

Mặc dù HPV 16 và 18 vẫn là tác nhân chiếm ưu thế trong ung thư vùng đầu cổ liên quan HPV, song HPV 39 cũng được xem là yếu tố đồng nguy cơ, đặc biệt ở người có quan hệ tình dục bằng miệng không an toàn hoặc suy giảm miễn dịch.

Từ những năm 2000, tỷ lệ ung thư vòm họng tại các quốc gia tăng lên 1% mỗi năm, chủ yếu do sự gia tăng các bệnh ung thư liên quan HPV. Tại Việt Nam, ung thư vòm họng chiếm 12% tổng số ca ung thư, thuộc nhóm bệnh có tỷ lệ mắc cao. Đáng lo ngại, có tới 70% bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Các chuyên gia cảnh báo, nhiễm HPV ở vùng hầu họng thường không có triệu chứng sớm, chỉ được phát hiện khi người bệnh xuất hiện đau họng kéo dài, nuốt vướng, khàn tiếng, nổi hạch cổ hoặc sụt cân bất thường. Việc sàng lọc, tiêm phòng HPV sớm, duy trì quan hệ tình dục an toàn và thăm khám tai mũi họng định kỳ được xem là biện pháp quan trọng giúp ngăn ngừa ung thư vòm họng do HPV 39 và các typ nguy cơ cao khác.

Đường lây nhiễm HPV 39

HPV lây truyền chủ yếu vẫn là qua đường quan hệ tình dục, khi quan hệ qua âm đạo, hậu môn hoặc miệng không sử dụng biện pháp an toàn. Ngoài ra, HPV còn có thể lây truyền khi tiếp xúc da kề da vùng sinh dục với người nhiễm virus; lây truyền qua việc dùng chung các đồ dùng cá nhân nhiễm virus như đồ lót, khăn tắm và cuối cùng là lây truyền từ mẹ sang con khi sinh.

Người suy giảm miễn dịch, có nhiều bạn tình hay có thói quen không sử dụng bao cao su có nguy cơ lây nhiễm HPV cao hơn. Đặc biệt, khi nhiễm HPV phần lớn bệnh nhân thường không xuất hiện triệu chứng, chỉ một số trường hợp xuất hiện mụn cóc sinh dục dạng nốt sùi, không đau, ngứa. Nhiễm HPV kéo dài có thể dẫn đến các ung thư với các dấu hiệu cảnh báo như chảy máu bất thường, ra máu sau quan hệ, dịch âm đạo có mùi hôi…

Dương tính với HPV tuýp 39 cần làm gì?

Vậy cần làm gì khi phát hiện bản thân dương tính HPV 39? Đầu tiên, người bệnh cần giữ bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn theo dõi và điều trị của bác sĩ. Tiếp đến, những việc cần làm khác bao gồm?

• Tầm soát sức khỏe định kỳ: Kiểm tra sức khỏe định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ. Dựa trên thăm khám lâm sàng và xét nghiệm, bác sĩ sẽ đánh giá được tình trạng sức khỏe bệnh nhân. Đặc biệt là xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh, từ đó có phương pháp can thiệp kịp thời.
• Hiểu rõ về HPV: Cần tìm hiểu thông tin về HPV nói chung và HPV 39 nói riêng. Cần hiểu rằng, không phải nhiễm HPV type 39 thì chắc chắn sẽ ung thư, mà cần tiếp tục theo dõi diễn tiến bệnh để có những biện pháp can thiệp đúng đắn.
• Thói quen sống lành mạnh: Song song đó cần thực hiện lối sống lành mạnh như ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn nâng cao sức khỏe, kiêng bia rượu thuốc lá.

⇒ Hãy tìm hiểu thêm về: Các chủng HPV nguy cơ cao.

Phương pháp phòng ngừa virus HPV 39

Vậy cần phòng ngừa HPV 39 như thế nào nếu chưa bị lây nhiễm. Để phòng ngừa HPV hiệu quả nói chung, người dân cần lưu ý thực hiện đầy đủ và song song các biện pháp sau.

• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su khi quan hệ để giảm tối đa nguy cơ lây nhiễm HPV. Lưu ý rằng, ngay cả khi sử dụng bao cao su, người quan hệ vẫn có xác suất nhất định nhiễm virus tại những phần bao cao su không che phủ.
• Tiêm vắc xin phòng HPV: Để đạt được hiệu quả bảo vệ trước HPV cao nhất, bên cạnh sử dụng bao cao su người dân cần chủ động tiêm phòng HPV trong độ tuổi chỉ định. hiện vắc xin phòng HPV có khả năng phòng ngừa nhiều chủng HPV phổ biến và nguy hiểm cho người từ 9 - 45 tuổi, mọi giới tính, bất kể đã quan hệ tình dục hay chưa.
• Duy trì mối quan hệ chung thuỷ: Mối quan hệ 1 vợ, 1 chồng cũng là cách giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiễm HPV từ người lạ. Càng nhiều bạn tình, nguy cơ nhiễm HPV càng cao.
• Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ: Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung, tổn thương tiền ung thư hoặc tình trạng nhiễm HPV nguy cơ cao. Từ đó giúp bác sĩ đưa ra chỉ định điều trị và theo dõi kịp thời.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Như quần lót, khăn tắm vì có thể mang mầm bệnh HPV. HPV có khả năng tồn tại ngoài cơ thể vài giờ đến vài ngày do đó việc sử dụng riêng đồ dùng cá nhân góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm virus hiệu quả.

HPV type 39 có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể nhiều năm trước khi gây ra các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư. Nguy cơ mắc bệnh tăng lên khi người nhiễm có hệ miễn dịch suy yếu, hút thuốc lá, quan hệ tình dục không an toàn hoặc không được tầm soát định kỳ. Vì vậy, phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất, tiêm vắc xin HPV đúng lịch, duy trì đời sống tình dục an toàn, giữ lối sống lành mạnh và khám sàng lọc định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương, kiểm soát nhiễm virus và ngăn ngừa biến chứng ung thư do HPV-39 gây ra.