Mega tư vấn sức khỏe: Cập nhật diễn tiến nóng bệnh não mô cầu và vắc xin phòng ngừa

Trong bối cảnh bệnh não mô cầu tiếp tục ghi nhận những diễn biến phức tạp với nguy cơ tử vong cao, tiến triển nhanh và lây lan nhanh chóng trong cộng đồng, các chuyên gia y tế cảnh báo người dân không nên chủ quan, đặc biệt ở trẻ nhỏ (nhóm tuổi nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh cao nhất) và thanh thiếu niên (nhóm tuổi mang trùng cao nhất).

Bệnh do não mô cầu là một trong những bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm với tốc độ tiến triển tối cấp, đặc biệt khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, có thể đe dọa tính mạng người bệnh chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Thách thức lớn nằm ở chỗ các biểu hiện ban đầu của bệnh thường không điển hình, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp thông thường như sốt, đau họng, đau đầu, mệt mỏi… khiến việc phát hiện và chẩn đoán sớm gặp khó khăn, làm lỡ “thời điểm vàng” điều trị và gia tăng nguy cơ tử vong.

Nhằm cung cấp thông tin chính xác, cập nhật và dễ tiếp cận cho cộng đồng, chương trình Mega tư vấn sức khỏe: “Cập nhật diễn biến nóng bệnh não mô cầu: Thông tin phòng bệnh, tiêm vắc xin an toàn” diễn ra từ 19 - 21h30, thứ Tư, ngày 01/04/2026, với nội dung chuyên sâu, thiết thực, sẽ giúp người dân hiểu rõ mức độ nguy hiểm của bệnh cũng như cách bảo vệ bản thân và gia đình một cách hiệu quả.

Chương trình được phát sóng trực tiếp trên Kênh TikTok Bác sĩ tiêm chủng VNVC đồng thời tiếp sóng trên các kênh TikTok chính thức của Báo Thanh Niên, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Sức khỏe & Đời sống; kênh Tiktok của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và các kênh truyền thông đại chúng uy tín (60s, Theanh28 Entertainment), với 3 phiên tư vấn:

Đặc biệt, trong suốt Mega tư vấn của VNVC, Quý khách có thể nhắn tin “Nhận ưu đãi tiêm não mô cầu” với kênh Tiktok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC để nhận ngay ưu đãi 150.000 đồng khi tiêm combo vắc xin não mô cầu. Lưu ý:

• Ưu đãi chỉ áp dụng trong thời gian diễn ra Mega tư vấn từ 19 - 21h30, thứ Tư, ngày 01/04/2026, do đó người xem nên chủ động liên hệ sớm để không bỏ lỡ cơ hội bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
• Nếu Quý khách xem Mega tư vấn trên các kênh tiếp sóng, để nhận ưu đãi hãy nhắn tin về TikTok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC để được hỗ trợ hướng dẫn chi tiết cách nhận ưu đãi.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận nhiều ca mắc bệnh não mô cầu, xuất hiện rải rác tại nhiều tỉnh thành lớn như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Lâm Đồng, An Giang và gần nhất là TPHCM. Cụ thể, trên địa bàn TPHCM đã ghi nhận 6 ca bệnh, chủ yếu ở nhóm thanh thiếu niên. Đáng lo ngại, đây là bệnh có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường đông người, làm gia tăng nguy cơ bùng phát nếu không được kiểm soát kịp thời. Trước diễn biến này, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động theo dõi thông tin dịch tễ và tiêm vắc xin phòng ngừa sớm để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Não mô cầu diễn tiến nhanh, có thể gây tàn phế hoặc tử vong chỉ trong 24 giờ

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng I TP.HCM cho biết, bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính diễn tiến rất nhan, thậm chí có thể dẫn đến tử vong chỉ trong 24 giờ. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường khó nhận biết do triệu chứng mơ hồ, dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường như sốt, đau cơ, sổ mũi hoặc giống cúm, viêm phế quản. Khi xuất hiện các dấu hiệu điển hình của viêm màng não như đau đầu dữ dội, nôn nhiều, sợ ánh sáng, cổ gượng cứng gáy… đều là tín hiệu bệnh trở nặng, cần thăm khám ngay để được can thiệp điều trị.

Ngoài ra, não mô cầu còn biểu hiện tối cấp ở thể nhiễm khuẩn huyết, có thể dẫn đến các triệu chứng như lạnh tay chân, thở gấp, tái nhợt, da nổi ban hoặc bầm tím. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ chưa thể diễn đạt triệu chứng, người chăm sóc phải quan sát kỹ những biểu hiện như quấy khóc không dỗ được, bú kém, lừ đừ, xuất hiện ban xuất huyết đặc trưng dạng răng cưa lan nhanh trên da để không bỏ lỡ “giai đoạn vàng” điều trị bệnh.

Tuy vậy, một khi bệnh đã diễn tiến tối cấp, dù được điều trị tại cơ sở y tế hiện đại với hệ thống hồi sức và kháng sinh tối ưu, tỷ lệ tử vong vẫn dao động khoảng 8 - 15% và có đến 20% trường hợp để lại di chứng lâu dài như tổn thương não, điếc hoặc giảm thính lực, đoạn chi, suy thận…TS.BS Nguyễn An Nghĩa nhấn mạnh.

Đáng chú ý, khác với nhiều bệnh truyền nhiễm như sởi hay thủy đậu có tính chu kỳ rõ ràng (từ 4 - 6 năm), não mô cầu rất khó dự đoán nhưng vẫn âm thầm lưu hành trong cộng đồng. Việc không ghi nhận ca bệnh trong một thời điểm không đồng nghĩa với việc nguy cơ đã biến mất, bởi não mô cầu vẫn tồn tại ở những người lành mang vi khuẩn mà không có triệu chứng.

Chính vì vậy, thay vì chờ đợi dịch bùng phát, việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và chủ động phòng ngừa đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao như trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên và người cao tuổi. Trong đó, thanh thiếu niên tuy có tỷ lệ tử vong thấp hơn trẻ nhỏ nhưng lại là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn cao nhất, có thể lên đến gần 24%, làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Bệnh do não mô cầu vẫn là mối bận tâm lớn dù đã có vắc xin phòng ngừa

Bệnh do vi khuẩn não mô cầu vẫn là một mối nguy hiểm tiềm ẩn, ngay cả trong bối cảnh xã hội đã có vắc xin phòng ngừa. Điều này xuất phát từ đặc điểm âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm của vi khuẩn, nhiều người hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể mang vi khuẩn trong vùng hầu họng mà không hề có triệu chứng. BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu - Bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, tỷ lệ người mang vi khuẩn trong cộng đồng dao động từ 5 - 25%, trung bình khoảng 20%, nghĩa là cứ 5 người khỏe mạnh thì có 1 người mang vi khuẩn não mô cầu. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở thanh thiếu niên, nhất là sinh hoạt trong môi trường tập thể như lớp học, ký túc xá hoặc tụ tập, vui chơi ở nơi đông người.

Nghiên cứu chỉ ra, vi khuẩn não mô cầu cư trú chủ yếu tại vùng hầu họng, vị trí đặc thù ẩm ướt, thuận lợi cho vi khuẩn bám vào niêm mc5 và tránh được phản ứng của hệ miễn dịch tại chỗ. Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khó loại bỏ vi khuẩn; trong khi ở thanh thiếu niên, việc sinh hoạt tập thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm qua đường hô hấp. Vì vậy, nguy cơ lây lan trong cộng đồng luôn hiện hữu, ngay cả khi không có dịch bùng phát.

Điều đáng lo ngại là não mô cầu khuẩn lây truyền qua đường hô hấp và người lành mang trùng hầu như không biết bản thân là nguồn lây. Khi bệnh xảy ra, đặc biệt ở thể xâm lấn, diễn tiến rất nhanh và nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong chỉ trong 24 - 48 giờ.

BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu cho biết, bệnh cảnh não mô cầu có thể diễn tiến nặng qua 3 cơ chế chính, bao gồm:

• Nhiễm trùng huyết: Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, nó gây ra nhiễm trùng huyết, rối loạn hệ miễn dịch, tạo cơn bão cytokine, tổn thương đa cơ quan (não, thận, tim, phổi), dẫn đến suy hô hấp, rối loạn tuần hoàn và tử vong nhanh chóng trong vòng 24 giờ;

• Viêm màng não, tổn thương thần kinh: Vi khuẩn xâm nhập vào não và màng não, gây viêm, tổn thương dây thần kinh, dẫn đến mù lòa, giảm thính lực, yếu liệt, co giật, động kinh. Tỷ lệ di chứng thần kinh ở người sống sót có thể lên đến 5 - 10%.

• Rối loạn đông máu: Vi khuẩn gây ra tình trạng đông máu nội mạch lan tỏa, hình thành các cục máu đông, gây hoại tử da và cắt cụt chi, đặc biệt ở trẻ em. Những di chứng này thường vĩnh viễn, gây gánh nặng tâm lý lâu dài cho cả người bệnh và gia đình.

Mặc dù bệnh do não mô cầu rất nguy hiểm, nhưng hiện nay vẫn còn nhiều quan niệm cho rằng đây là bệnh hiếm, chưa phổ biến, dẫn đến tâm lý chủ quan trong cộng đồng. Thực tế, những trường hợp mắc bệnh, tử vong gần đây với số lượng lớn người tiếp cận gần (F1) cần theo dõi và cách lý cho thấy, dù chưa bùng phát thành dịch, não mô cầu vẫn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng bất cứ lúc nào, BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu nhận định.

Chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu sớm, không đợi có dịch mới tiêm phòng

Thực tế cho thấy, dù bệnh do não mô cầu có thể đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ, nhưng nhiều người dân vẫn chủ quan, lơ là vì chưa từng chứng kiến ca bệnh tại địa phương. BS.CKI Bạch Thị Chính - Giám đốc Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, việc trì hoãn tiêm phòng đến khi xuất hiện ca bệnh thường đã quá muộn, vì lúc đó vi khuẩn não mô cầu đã tồn tại và phát tán trong cộng đồng. Điển hình là trường hợp ở Phú Quốc, người dân đổ xô “ồ ạt” đi tiêm phòng não mô cầu khi xuất hiện ca tử vong do bệnh vì chưa dự phòng trước đó, khiến nhu cầu tiêm phòng tăng đột biến, dẫn đến thiếu hụt nguồn cung vắc xin ở một số cơ sở y tế.

Điều này càng nhấn mạnh hơn về việc chủ động dự phòng bằng vắc xin để bảo vệ sớm bản thân và gia đình. BS.CKI Bạch Thị Chính chia sẻ, có những trường hợp nhiễm não mô cầu, buổi sáng người bệnh vẫn khỏe mạnh, đến trưa diễn biến nặng, chiều nhập viện và có thể tử vong ngay ngày hôm sau. Tốc độ này khiến nhiều người bệnh không kịp nhận diện nguy cơ và đánh giá mức độ nghiêm trọng. Thậm chí, một số người còn chủ quan nghĩ rằng bệnh có thể điều trị bằng kháng sinh, nhưng thực tế não mô cầu thường trú ở hầu họng với tỷ lệ mang trùng khoảng 20% và khi có dịch, tỷ lệ này có thể tăng đến 50%.

Hơn hết, thời gian ủ bệnh của não mô cầu từ 2 - 10 ngày (trung bình khoảng 4 ngày) trong khi vắc xin cần 2 - 3 tuần để tạo miễn dịch bảo vệ. Do đó, nếu chờ đến khi có dịch mới tiêm, cơ hội tạo miễn dịch đã trễ so với mầm bệnh. Vì vậy, người dân cần thay đổi tư duy từ “chống dịch” sang chủ động “phòng bệnh”.

Hiện nay, vi khuẩn não mô cầu được biết đến với 5 nhóm huyết thanh phổ biến là A, B, C, W và Y, chiếm khoảng 90% các ca bệnh trên toàn cầu. Để được bảo vệ toàn diện, trẻ em và người lớn cần tiêm tối thiểu 2 loại vắc xin: một loại phòng nhóm B (Bexsero) hoặc cả B và C (VA-Mengoc BC), và một loại tứ giá ACYW (MenQuadfi/ Nimenrix/ Menactra) để mở rộng phạm vi bảo vệ, phòng đủ cả 5 nhóm huyết thanh điển hình.

Việc kết hợp vắc xin nhóm B và vắc xin tứ giá ACYW giúp trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) được bảo vệ đầy đủ, giảm tối đa nguy cơ mắc bệnh nặng, tử vong và các di chứng lâu dài. Đây là giải pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng ngừa não mô cầu trong cộng đồng, BS.CKI Bạch Thị Chính nhấn mạnh.

Danh mục vắc xin phòng bệnh do não mô cầu

Hiện Hệ thống tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đều cung cấp đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu, giúp trẻ em và người lớn được bảo vệ toàn diện trước các nhóm huyết thanh nguy hiểm. Tại VNVC, phụ huynh có thể cho trẻ tiêm vắc xin nhóm B, vắc xin BC kết hợp và vắc xin tứ giá ACYW một cách an toàn và đảm bảo chất lượng. VNVC luôn có sẵn các loại vắc xin, được bảo quản nghiêm ngặt, đạt chuẩn GSP quốc tế, giúp chủ động lập kế hoạch tiêm chủng, phòng ngừa trước khi xảy ra phơi nhiễm với vi khuẩn, đồng thời giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt vắc xin khi nhu cầu tăng cao trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, VNVC luôn hỗ trợ tối ưu về chi phí vắc xin cho người dân, không tăng giá kể cả thời điểm khan hiếm. Đồng thời, trong giai đoạn bệnh do não mô cầu đang trở thành “tâm điểm phòng bệnh”, VNVC còn triển khai nhiều chương trình ưu đãi hỗ trợ người dân tiêm phòng, nhằm thu hẹp khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng.

Chị Phạm Thị Thu Sương - Chăm sóc Khách hàng, Hệ thống tiêm chủng VNVC chia sẻ về các chính sách ưu đãi vắc xin não mô cầu của VNVC như sau:

• VNVC ưu đãi 500.000 đồng tiêm combo vắc xin Não mô cầu B & ACYW. Xem thêm TẠI ĐÂY;
• Ưu đãi 50.000 đồng/mũi vắc xin Não mô cầu cho nhóm 2 người đi tiêm tại VNVC, ưu đãi 100.000 đồng/mũi khi tiêm theo nhóm 3 người: Xem thêm TẠI ĐÂY;
• Ưu đãi 100.000 đồng tiêm vắc xin Não mô cầu cho người dân Phú Quốc (An Giang) đến tiêm tại VNVC Rạch Giá và VNVC Châu Thành. Xem thêm TẠI ĐÂY;

Cùng nhiều chương trình ưu đãi vắc xin khác, bao gồm:

• VNVC tặng áo mưa hoặc mũ bảo hiểm cho Khách hàng tiêm chủng tại TP.HCM;
• Ưu đãi đến 500.000 đồng tiêm kháng thể đơn dòng RSV cho trẻ;
• Tiêm miễn phí 30.000 liều vắc xin cúm;
• Tặng mã ưu đãi 50.000 đồng cho lần đầu tải app VNVC;
• Tặng vắc xin cúm và nhiều phần quà hấp dẫn khi tiêm RSV;
• Ưu đãi đến 1.000.000 đồng tiêm kháng thể đơn dòng RSV;
• Ưu đãi tiêm vắc xin ‘hot’ như vắc xin phế cầu, vắc xin HPV, vắc xin sốt xuất huyết;
• Ưu đãi đến 2.785.000 đồng tiêm vắc xin zona thần kinh;
• Hoàn đến 400.000 đồng khi thanh toán qua Techcombank;
• Miễn phí tiêm vắc xin lao cho bé <1 tuổi;
• Miễn phí tiêm vắc xin uốn ván cho phụ nữ mang thai;
• Tặng phiếu ưu đãi và quà tặng giá trị cho Khách hàng Gói;
• Tặng quà sinh nhật cho Khách hàng Gói;
• Tặng phiếu ưu đãi 100.000 đồng;
• Tiêm trước, trả sau 0% lãi suất;
• Chia nhỏ thanh toán nhiều lần khi mua Gói vắc xin;
• Ưu đãi khi mua Gói vắc xin cho nhiều thành viên trong gia đình;
• Ưu đãi & quà tặng đặc biệt khi mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tại Gian hàng tiện ích VNVC SHOP.