Cách phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng qua từng chi tiết

Nhiệt miệng và tay chân miệng đều gây ra các vết loét đau đớn trong miệng, khiến nhiều người dễ nhầm lẫn và có thể dẫn đến việc điều trị sai cách, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, gây ra nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng dễ dàng qua các triệu chứng đặc trưng và hình ảnh minh họa, từ đó giúp việc chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn.

Tìm hiểu về bệnh nhiệt miệng và tay chân miệng

1. Nhiệt miệng

Nhiệt miệng là tình trạng tổn thương hoặc loét một phần niêm mạc miệng, gây ra cảm giác đau rát. Nguyên nhân gây nhiệt miệng rất đa dạng, nhưng nguyên nhân phổ biến nhất thường là do chấn thương, như vô tình cắn vào bên trong má. Hầu hết các trường hợp nhiệt miệng đều không nghiêm trọng và tự lành trong khoảng 10 - 14 ngày mà không cần điều trị. (3)

Loét miệng có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng phổ biến nhất ở thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi. Phụ nữ có xu hướng bị nhiệt miệng nhiều hơn nam giới, điều này có thể liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố. Theo ước tính, khoảng 20% dân số Mỹ đã từng mắc loét miệng ít nhất một lần trong đời (4). Một số người có thể bị nhiệt miệng tái phát sau vài tuần, trong khi những người khác có thể phải đối mặt với tình trạng này sau nhiều tháng hoặc nhiều năm.

2. Tay chân miệng

Tay chân miệng (tên tiếng anh là HFMD - Hand, foot and mouth disease) là bệnh do virus gây ra, với triệu chứng đặc trưng là sốt và sự xuất hiện của các nốt mụn nước, thường xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân và niêm mạc miệng. Bệnh chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em dưới 10 tuổi, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 5 tuổi, với đỉnh điểm là ở trẻ từ 1 - 2 tuổi.

Tại Việt Nam, bệnh tay chân miệng xảy ra quanh năm ở nhiều địa phương, nhưng tập trung cao vào các tháng 3 - 5 và tháng 9 - 12 tại khu vực phía Nam. Theo thống kê từ Cục Y tế Dự phòng, hầu hết các ca tử vong liên quan đến tay chân miệng là do virus EV71 gây ra, trong đó nhóm trẻ dưới 3 tuổi chiếm tỷ lệ cao, từ 75 - 86% tổng số trường hợp tử vong vì bệnh. (5)

Phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng như thế nào?

Nhiệt miệng và tay chân miệng đều là những bệnh lý phổ biến gây khó chịu, nhưng chúng có những triệu chứng và nguyên nhân khác nhau. Việc phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng là rất quan trọng để có thể áp dụng phương pháp điều trị thích hợp. Dưới đây là cách phân biệt tay chân miệng và nhiệt miệng chi tiết nhất:

Hình ảnh phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng

Việc phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng là rất quan trọng để có phác đồ chữa trị hiệu quả. Mặc dù cả hai bệnh đều gây ra các vết loét trong miệng, nhưng hình ảnh và vị trí của chúng lại khác nhau rõ rệt. Dưới đây là hình ảnh phân biệt tay chân miệng và nhiệt miệng đầy đủ, chi tiết nhất:

Nhiệt miệng	Tay chân miệng

⇒ Tham khảo thêm: Loét miệng và tay chân miệng khác nhau như thế nào?

Cách điều trị bệnh nhiệt miệng và tay chân miệng

Sau khi nắm rõ cách phân biệt giữa nhiệt miệng và tay chân miệng, nhiều người sẽ muốn tìm hiểu phương pháp liệu trình điều trị đúng. Dưới đây là những cách điều trị bệnh nhiệt miệng và tay chân miệng an toàn và hiệu quả ngay tại nhà.

• Tay chân miệng

Tay chân miệng hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ. Có thể cho trẻ dùng paracetamol khi sốt từ 38,5°C trở lên theo đúng liều khuyến cáo, đồng thời bổ sung đủ nước và điện giải, nhất là khi trẻ sốt hoặc ăn uống kém. Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt và tránh thực phẩm cay, nóng, chua để hạn chế kích ứng các vết loét miệng.

Cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến bệnh, đặc biệt các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao kéo dài, giật mình, run chi, khó thở, tím tái hoặc lơ mơ. Khi xuất hiện bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

⇒ Xem chi tiết Cách điều trị bệnh tay chân miệng

2. Nhiệt miệng

Hầu hết các vết loét miệng sẽ tự lành theo thời gian, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc để giảm bớt cơn đau và sự khó chịu. Những phương pháp điều trị phổ biến cho loét miệng bao gồm:

• Sử dụng gel sát khuẩn hoặc nước súc miệng như Orajel™ hoặc Anbesol®.
• Bôi thuốc mỡ steroid như triamcinolone.
• Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong các trường hợp nặng.

Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà để giảm đau và giúp vết loét nhanh lành:

• Uống đủ nước để giữ cho miệng luôn được ẩm, tránh khô miệng và tăng khả năng lành thương. Kiểm soát về mặt tâm lý, giảm stress cũng giúp hạn chế nguy cơ nhiệt miệng tái phát.
• Thực hiện vệ sinh răng miệng đều đặn để ngăn ngừa nhiễm khuẩn, làm sạch ổ loét, giảm nguy cơ bội nhiễm bằng các loại súc miệng diệt khuẩn như Chlorhexidine hoặc nước muối sinh lý.
• Súc miệng bằng nước muối ấm từ 2 đến 3 lần mỗi ngày để hỗ trợ làm sạch và giảm viêm.
• Pha loãng hydrogen peroxide với nước theo tỷ lệ 1:1 và súc miệng hai lần mỗi ngày để hỗ trợ vệ sinh miệng.
• Đánh răng nhẹ nhàng bằng bàn chải mềm và sử dụng kem đánh răng không chứa chất gây kích ứng mạnh (Sodium Lauryl Sulfate - SLS). Duy trì rửa miệng thường xuyên để loại bỏ vi khuẩn gây loét.
• Tránh các thực phẩm nóng, cay cho đến khi loét miệng hồi phục. Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin B, vitamin C (như trái cây, rau xanh) và khoáng chất như kẽm giúp tăng cường khả năng tái tạo niêm mạc, hạn chế nhiệt miệng tái phát.

Hy vọng thông qua những thông tin và hình ảnh phân biệt nhiệt miệng và tay chân miệng trong bài viết trên, mọi người có thể nhận biết sớm các dấu hiệu ban đầu của bệnh tay chân miệng để có biện pháp chữa trị và chăm sóc hiệu quả. Để đảm bảo an toàn, nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, bố mẹ nên đưa bé đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra và điều trị kịp thời.