Phân biệt phân sống và tiêu chảy: Rủi ro nếu điều trị sai cách

Phân sống và tiêu chảy là hai vấn đề tiêu hóa thường bị nhầm lẫn, dẫn đến xử lý sai cách trong điều trị, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Phân biệt phân sống và tiêu chảy nhằm nhận biết chính xác tình trạng bệnh, hỗ trợ quá trình điều trị, cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa, hạn chế rủi ro và tránh những hậu quả không mong muốn xảy ra.

Hiểu đúng về phân sống và tiêu chảy

Theo các chuyên gia y tế, tình trạng của phân (màu sắc, hình dạng, tính chất, tần suất đi ngoài…) có thể là báo hiệu quan trọng về sức khỏe đường ruột ở người. Do vậy, để phân biệt phân sống và tiêu chảy, là hai vấn đề tiêu chảy phổ biến, mỗi người cần hiểu đúng về nguyên lý bệnh để xử trí phù hợp.

1. Phân sống

Phân sống là tình trạng trong phân vẫn xuất hiện các cặn thức ăn chưa được tiêu hóa hết, khiến phân có hiện tượng lợn cợn và có mùi chua. Nguyên nhân thường do việc tiêu thụ chất xơ thực vật cao không được phân hủy hay hấp thụ trong quá trình tiêu hóa, hoặc cũng có thể là dấu hiệu việc nhai không kỹ hay ăn quá nhanh (2). Theo các chuyên gia y tế, thức ăn chưa tiêu hóa trong phân thường vô hại trừ khi nó đi kèm với các triệu chứng khác như đau bụng dữ dội, đầy hơi, hay ợ nóng, khó tiêu, táo bón, buồn nôn…

2. Tiêu chảy

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng khởi phát đột ngột với tần suất nhiều hơn 3 lần mỗi ngày và kéo dài không quá 14 ngày. Có thể thấy, tiêu chảy thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, nhưng khi tiêu chảy kéo dài quá lâu, thường sẽ là dấu hiệu của một vấn đề khác, chẳng hạn như tác dụng phụ của thuốc, thay đổi chế độ ăn uống, hội chứng ruột kích thích hoặc một rối loạn nghiêm trọng hơn gồm các bệnh đường ruột. (3)

Cách phân biệt phân sống và tiêu chảy

Việc phân biệt phân sống và tiêu chảy đóng vai trò quan trọng vì đây là hai tình trạng bệnh phổ biến có nguyên nhân và hướng điều trị khác nhau. Nếu không nhận biết đúng, người bệnh có thể áp dụng sai cách xử lý, dẫn đến kéo dài triệu chứng hoặc thậm chí gây biến chứng nghiêm trọng.

Bảng phân biệt phân sống và tiêu chảy:

Rủi ro nếu không phân biệt đúng phân sống và tiêu chảy

Nếu không phân biệt phân sống và tiêu chảy chính xác, nguy cơ dẫn đến sai lầm trong cách xử trí và điều trị rất cao và khả năng dẫn đến nhiều hệ lụy không mong muốn xảy ra, chẳng hạn như sau:

1. Nguy cơ dùng sai thuốc

Phân sống và tiêu chảy có nguyên nhân khác nhau, nên việc sử dụng sai thuốc điều trị không chỉ không mang lại hiệu quả mà còn có thể khiến bệnh tình trở nên nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn như, nếu phân sống do rối loạn tiêu hóa nhưng lại dùng thuốc cầm tiêu chảy, có thể dẫn đến nguy cơ ứ đọng thức ăn, gây đầy hơi, khó chịu. Ngược lại, nếu tiêu chảy do nhiễm khuẩn nhưng không điều trị đúng cách, có thể làm vi khuẩn lây lan và kéo dài triệu chứng.

2. Làm chậm quá trình hồi phục

Không chỉ đối với trường hợp các bệnh đường tiêu hóa là tình trạng phân sống và tiêu hóa, mà với bất kỳ bệnh lý nào, khi điều trị sai phương pháp cũng sẽ làm chậm quá trình hồi phục. Đối với trường hợp phân sống và tiêu chảy, nhầm lẫn trong điều trị sẽ khiến hệ tiêu hóa phải mất nhiều thời gian hơn để phục hồi, khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi và khó chịu. Chẳng hạn như, nếu tiêu chảy kéo dài mà không được bù nước đúng cách, cơ thể sẽ mất nước nghiêm trọng, gây suy nhược và ảnh hưởng đến chức năng nội tạng.

3. Ảnh hưởng đến hấp thu vi chất

Cả phân sống và tiêu chảy đều có thể khiến cơ thể khó hấp thu đầy đủ dưỡng chất từ thực phẩm được cung cấp vào. Khi tiêu hóa kém, các vi chất quan trọng như vitamin, khoáng chất sẽ bị đào thải nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ suy dinh dưỡng, giảm sức đề kháng. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể gặp các vấn đề như thiếu máu, suy nhược hoặc rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.

Ngoài ra, tiêu chảy còn tồn tại nhiều nguy cơ gây biến chứng nếu không xử lý kịp thời gồm: tiêu chảy kéo dài có thể gây mất nước trầm trọng, rối loạn điện giải, thậm chí ảnh hưởng đến hoạt động của tim mạch. Trong khi đó, phân sống kéo dài có thể là dấu hiệu của bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng như hội chứng ruột kích thích, suy giảm chức năng tuyến tụy hoặc rối loạn hấp thu.

Xử lý và điều trị tại nhà khi bị phân sống hoặc tiêu chảy nhẹ

Khi bị phân sống hoặc tiêu chảy, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp xử lý tại nhà để cải thiện tình trạng và hỗ trợ hệ tiêu hóa phục hồi:

1. Điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp

Theo các chuyên gia y tế, cách để cải thiện các vấn đề về tiêu hóa hiệu quả nhất chính là điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp, lành mạnh và theo khoa học. Việc hiểu được những loại thực phẩm nào tốt hoặc gây trầm trọng triệu chứng hiện tại cũng như cách duy trì hệ vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh là rất quan trọng.

Điều lưu ý nhất là phải có chế độ ăn uống cân bằng và bổ sung các chất dinh dưỡng mà cơ thể cần, chẳng hạn như chất xơ hỗ trợ nhu động ruột và nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh, bổ sung ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau, hạt…Người bệnh cũng có thể ăn các bữa ăn nhỏ hơn thường xuyên hơn để tránh ăn quá nhiều và giảm các triệu chứng như trào ngược axit.

Cần đặc biệt hạn chế các loại thực phẩm như chứa nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ uống, có cồn hoặc caffeine. Ưu tiên tiêu thụ các món dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm, chuối, khoai lang…

2. Uống Oresol và các dung dịch bù điện giải

Uống đủ nước giúp ngăn ngừa tình trạng táo bón khi bị phân sống cũng như hỗ trợ bù nước cho trường hợp tiêu chảy. Theo các chuyên gia, người bệnh nên uống nước thường xuyên trong ngày và điều chỉnh lượng nước nạp vào dựa trên mức độ hoạt động của cơ thể. Đặc biệt là trường hợp tiêu chảy, cần uống Oresol theo hướng dẫn hoặc các dung dịch bù điện giải như nước muối pha loãng, nước dừa để bù nước. Đồng thời, tránh uống nước ngọt có ga vì có thể làm rối loạn tiêu hóa thêm.

3. Bổ sung men tiêu hóa

Theo các chuyên gia y tế, men vi sinh giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, cải thiện chức năng tiêu hóa và giúp hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.. Người bệnh có thể bổ sung men vi sinh từ các phương pháp như sau:

• Sữa chua lên men: Đây là thực phẩm giàu probiotic, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột;
• Men vi sinh từ thực phẩm: Các loại kim chi, dưa cải muối, nấm men.. có thể cải thiện tiêu hóa;
• Dùng men tiêu hóa theo hướng dẫn của bác sĩ: Nếu tình trạng kéo dài, việc dùng men tiêu hóa chuyên biệt sẽ giúp ổn định chức năng đường ruột hiệu quả hơn.

⇒ Tham khảo thêm: Phân biệt đi tướt và tiêu chảy: Nhận biết để chăm sóc trẻ đúng cách

Phân biệt phân sống và tiêu chảy đóng vai trò quan trọng trong để nhận biết và đưa ra cách xử trí phù hợp, rút ngắn thời gian hồi phục bệnh, hạn chế rủi ro và biến chứng nguy hiểm. Trong trường hợp người bệnh xuất hiện các biểu hiện bất thường hoặc trở nặng, cần nhanh thăm khám bác sĩ để được can thiệp chẩn đoán và điều trị kịp thời.