Bé gái 4 tuổi tử vong do cúm A biến chứng não hoại tử cấp tính

Một bé gái 4 tuổi trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không bệnh lý nền đã tử vong chỉ sau vài ngày mắc cúm A và nhanh chóng xuất hiện co giật liên tục, rối loạn ý thức, hôn mê do bệnh não hoại tử cấp tính. Đây là biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, diễn tiến nhanh từ sốt, co giật đến hôn mê.

Trong bối cảnh trẻ trở lại trường học, gia tăng tiếp xúc và nguy cơ lây lan cúm, cha mẹ không chủ quan khi trẻ xuất hiện các triệu chứng hô hấp của cảm cúm, đặc biệt nếu xuất hiện co giật, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường.

Ngày 8/9, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một trường hợp bé gái 4 tuổi trong tình trạng co giật liên tục, hôn mê sau khoảng 2 ngày sốt cao kèm các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên. Trước đó, trẻ hoàn toàn khỏe mạnh và được gia đình chăm sóc, điều trị tại nhà. Khi xuất hiện co giật liên tục, trẻ được đưa đến bệnh viện tuyến tỉnh; xét nghiệm nhanh dịch họng dương tính với cúm A, được chẩn đoán viêm não liên quan cúm A, điều trị thuốc ức chế miễn dịch và chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương sau khoảng 30 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng thần kinh. (1)

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, dựa trên diễn biến tổn thương não nhanh, co giật, hôn mê, sốt cao, tăng men gan và các chỉ số phản ứng viêm, đồng thời loại trừ những nguyên nhân nhiễm trùng thần kinh thường gặp khác, các bác sĩ chẩn đoán trẻ mắc bệnh não hoại tử cấp tính liên quan đến cúm A. Dù amoniac máu và CT sọ não ở thời điểm khởi phát chưa ghi nhận bất thường, trẻ vẫn được điều trị tích cực bằng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, lọc máu liên tục, kiểm soát thân nhiệt theo đích và hồi sức thần kinh. Tuy nhiên, tổn thương não tiếp tục tiến triển nhanh, trẻ hôn mê sâu và tử vong sau 2 ngày nhập viện.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết não hoại tử cấp tính là bệnh não hiếm gặp, nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ và thường xuất hiện sau nhiễm virus, trong đó cúm A là một trong những tác nhân được ghi nhận. Bệnh được cho là liên quan đến phản ứng miễn dịch quá mức sau nhiễm virus, gây giải phóng nhiều chất trung gian viêm, tổn thương nội mô mạch máu và phá vỡ hàng rào máu - não, từ đó có thể dẫn đến phù não, tổn thương thần kinh, hoại tử và xuất huyết.

Điểm nguy hiểm của bệnh não hoại tử cấp tính là diễn tiến rất nhanh. Sau vài ngày có biểu hiện nhiễm virus như sốt cao, ho hoặc các triệu chứng đường hô hấp, trẻ có thể đột ngột xuất hiện lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Bệnh thường được ghi nhận ở trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm khoảng 2 - 5 tuổi. Vì vậy, khi trẻ đang sốt cao hoặc có biểu hiện nhiễm virus mà xuất hiện co giật, không nên mặc định đây chỉ là co giật do sốt mà cần được bác sĩ đánh giá thần kinh cẩn thận.

Một nghiên cứu đa trung tâm trên 41 trẻ mắc não hoại tử cấp tính liên quan cúm ghi nhận tỷ lệ tử vong 27%, trong khi 63% trẻ sống sót vẫn có tình trạng khuyết tật thần kinh mức độ vừa đến nặng sau 90 ngày. (2)

Các nghiên cứu về bệnh não liên quan cúm ở trẻ cũng ghi nhận những biểu hiện như co giật, thay đổi ý thức, giảm mức độ tỉnh táo, mê sảng hoặc hôn mê là những dấu hiệu thần kinh cần được đánh giá khẩn cấp. BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo lưu ý biến chứng thần kinh do cúm có thể xảy ra cả ở trẻ khỏe mạnh trước đó.

Xem thêm: Bệnh cúm ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Cúm lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn và hạt khí dung đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện; virus cũng có thể lây qua tay và các bề mặt nhiễm dịch tiết. Thời gian từ khi nhiễm virus đến khi xuất hiện triệu chứng thường khoảng 1 - 4 ngày, trung bình khoảng 2 ngày. Tại Việt Nam, Bộ Y tế từng ghi nhận mỗi năm có khoảng 600.000 đến 1 triệu trường hợp mắc cúm mùa, số ca xuất hiện quanh năm và có xu hướng gia tăng vào những thời điểm giao mùa.

Giai đoạn thời tiết thay đổi thất thường, mưa bão và độ ẩm biến động như hiện nay có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh đường hô hấp lưu hành. Cùng với đó, việc học sinh trở lại trường học, sinh hoạt trong môi trường đông người làm tăng cơ hội lây truyền virus, sau đó có thể tiếp tục đưa nguồn lây về gia đình và cộng đồng.

“Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mắc cúm đều diễn tiến nặng. Điều quan trọng là nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám kịp thời, đặc biệt khi bệnh không diễn tiến theo hướng hồi phục thông thường”, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo chia sẻ.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi trẻ mắc cúm hoặc có triệu chứng nhiễm virus kèm các dấu hiệu bất thường như:

Tiêm vắc xin cúm hằng năm là biện pháp chủ động quan trọng để phòng cúm và giảm nguy cơ bệnh nặng. BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo tiêm vắc xin cúm hàng năm cho các nhóm nguy cơ, trong đó có trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi và phụ nữ mang thai ở mọi giai đoạn thai kỳ. Vắc xin không thể bảo vệ tuyệt đối khỏi mọi trường hợp mắc cúm, bởi hiệu quả thay đổi theo mùa và mức độ tương đồng giữa chủng virus trong vắc xin với virus đang lưu hành. Tuy nhiên, tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và tử vong do cúm; ngay cả khi vẫn mắc bệnh sau tiêm, mức độ nặng có thể được giảm bớt.

Với trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi, số mũi trong một mùa cúm phụ thuộc vào tiền sử tiêm chủng. Những trẻ chưa từng tiêm hoặc chưa có đủ 2 liều vắc xin cúm trước đó thường cần 2 liều cách nhau ít nhất 4 tuần trong mùa hiện tại; trẻ đã có đủ ít nhất 2 liều trước đó thường chỉ cần 1 liều trong mùa. Từ 9 tuổi trở lên, thông thường tiêm 1 liều mỗi mùa.

Tại Việt Nam, người dân có thể tiếp cận các vắc xin cúm được sử dụng cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn. Tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc hiện triển khai tiêm ngừa đầy đủ các vắc xin cúm thế hệ mới như Vaxigrip (Pháp), Influvac (Hà Lan), GC Flu Quadrivalent (Hàn Quốc) và Ivacflu-S (Việt Nam):

Bên cạnh tiêm chủng, cha mẹ cần duy trì các biện pháp phòng lây nhiễm như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh, vệ sinh các bề mặt thường xuyên chạm vào và cho trẻ nghỉ học khi đang có triệu chứng để hạn chế lây lan. Người có triệu chứng cúm nên hạn chế tiếp xúc với người khác và thực hiện vệ sinh tay, vệ sinh hô hấp phù hợp.

ĐẶC BIỆT LƯU Ý: Khi trẻ đang mắc cúm xuất hiện co giật, lơ mơ, thay đổi ý thức hoặc bất kỳ dấu hiệu thần kinh bất thường nào, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời. Chủ động tiêm vắc xin cúm hàng năm, đặc biệt cho trẻ nhỏ và các nhóm nguy cơ cao, là một trong những cách thiết thực để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ