Tiêm huyết thanh uốn ván khi mang thai là biện pháp dự phòng đặc biệt trong bối cảnh nguy cơ phơi nhiễm cao, không thay thế cho miễn dịch chủ động thường quy. Chỉ định phải dựa vào đánh giá miễn dịch nền, mức độ tổn thương và an toàn thai kỳ; mọi quyết định mang tính lâm sàng thận trọng, không làm theo suy đoán hay thói quen xử trí vết thương.

Có được tiêm huyết thanh uốn ván khi mang thai không?

Phụ nữ mang thai được chỉ định tiêm huyết thanh uốn ván (tetanus immunoglobulin) khi xuất hiện nguy cơ phơi nhiễm cao, chẳng hạn vết thương bẩn, dập nát hoặc nghi ngờ tiếp xúc độc tố.

Tuy nhiên bác sĩ sẽ khai thác tiền sử tiêm ngừa trước đó đã có thành phần uốn ván không, đã tiêm đủ phác đồ hay chưa, căn cứ lịch sử tiêm ngừa uốn, nếu như đã đủ phác đồ có thể chưa cần tiêm huyết thanh, ngược lại, trường hợp chưa tiêm hoặc chưa đủ phác đồ, bác sĩ sẽ dựa vào tình trạng vết thương để chỉ định tiêm huyết thanh và vắc xin phù hợp.

Globulin miễn dịch cung cấp kháng thể thụ động, trung hòa độc tố ngay lập tức trong giai đoạn cơ thể chưa kịp hình thành miễn dịch chủ động, đặc biệt quan trọng trong thai kỳ khi nhu cầu bảo vệ nhanh càng trở nên cấp thiết. (1)

Huyết thanh uốn ván không chống chỉ định cho thai phụ theo hướng dẫn quốc tế. Sau tiêm, người bệnh có thể gặp đau, đỏ, kích ứng tại vị trí tiêm hoặc sốt. Nếu xuất hiện các triệu chứng như phát ban da, ngứa, nổi mề đay, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc cổ họng, nhiễm trùng, sốt, ớn lạnh, ho hoặc đau họng thì cần nhanh chóng đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được can thiệp và điều trị kịp thời. (2)

Cần làm gì khi bà bầu phơi nhiễm uốn ván nhưng không được tiêm huyết thanh?

Khi bà bầu phơi nhiễm uốn ván nhưng không thể tiêm huyết thanh, bước quan trọng nhất là xử lý vết thương đúng chuẩn tại cơ sở y tế. Vết thương cần được đánh giá mức độ nguy cơ: vết thương sạch, nhỏ thường ít rủi ro; trong khi vết thương sâu, đâm xuyên, nhiễm đất cát, phân, nước bọt hoặc có mô dập nát, hoại tử sẽ có nguy cơ cao hơn vì dễ tạo môi trường cho Clostridium tetani phát triển.

Quy trình xử trí gồm làm sạch kỹ, loại bỏ bụi bẩn, dị vật và mô hoại tử. Đây là yếu tố then chốt giúp giảm khả năng phát triển của vi khuẩn uốn ván. Không tự rửa hoặc nạo vết thương tại nhà vì có thể làm tình trạng nặng hơn.

Lưu ý quan trọng: kháng sinh không được sử dụng với mục tiêu phòng uốn ván. Bác sĩ chỉ chỉ định khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng để kiểm soát vi khuẩn gây viêm tại vết thương. Trong quá trình theo dõi, nếu xuất hiện biểu hiện bất thường như tăng đau, đỏ, chảy dịch hoặc các triệu chứng nghi ngờ uốn ván như cứng hàm, khó nuốt, tăng trương lực cơ, cần đến bệnh viện ngay.

Sau giai đoạn cấp, thai phụ sẽ được tư vấn hoàn thiện lịch tiêm uốn ván cho bà bầu tại các cơ sở tiêm chủng khi đủ điều kiện nhằm bảo đảm an toàn lâu dài cho cả mẹ và bé. (3)

Tóm lại, tiêm huyết thanh uốn ván khi mang thai là chỉ định dựa trên đánh giá nguy cơ và tình trạng vết thương, nhằm bảo vệ sức khỏe mẹ và thai nhi trong bối cảnh phơi nhiễm. Tuân thủ xử trí đúng quy trình tại cơ sở y tế, theo dõi sau can thiệp và hoàn thiện lịch phòng ngừa theo hướng dẫn giúp duy trì mức an toàn tối ưu trong thai kỳ.