Viêm gan B thể hoạt động: Nên làm gì khi mắc bệnh?

Nhiễm trùng viêm gan siêu vi B có thể gây tổn thương gan, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến xơ gan, ung thư gan nếu không được can thiệp kịp thời. Virus này có khả năng lây nhiễm gấp 100 lần so với HIV và yếu tố gây ung thư đứng thứ 2 chỉ sau thuốc lá. Vậy viêm gan B thể hoạt động nguy hiểm thế nào? Cần xử trí thế nào để khắc phục? Chuyên gia sẽ giải đáp

Viêm gan B thể hoạt động là gì?

Viêm gan B thể hoạt động là giai đoạn virus đang nhân lên mạnh mẽ trong cơ thể, gây tổn thương trực tiếp đến tế bào gan và kích thích hệ miễn dịch phản ứng. Đây là một thể bệnh của viêm gan B mạn tính, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cao dẫn đến các biến chứng như xơ gan, ung thư gan nguyên phát, suy gan nếu không được kiểm soát kịp thời.

HBV là virus lây lan qua tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể và có thể gây nhiễm trùng gan cấp tính và mạn tính. Nguy cơ nhiễm trùng mãn tính cao nhất ở trẻ em, với 80 - 90% trẻ sơ sinh bị nhiễm trong năm đầu đời và 30 - 50% trẻ em dưới 6 tuổi phát triển thành nhiễm viêm gan B mãn tính.

Đồng thời, khoảng dưới 5% người lớn khỏe mạnh tiếp xúc với HBV sẽ phát triển thành tình trạng mãn tính. Thống kê cho thấy, có hơn 257 triệu người bị nhiễm HBV mạn tính trên toàn thế giới và mỗi năm có hơn 4 triệu ca lâm sàng HBV cấp tính được báo cáo. (2)

Ngược với viêm gan B thể đang hoạt động, nhiều trường hợp bệnh nhân mang HBV trong máu nhưng lại không biểu hiện triệu chứng ra bên ngoài, cũng như không phát hiện bất thường trong các xét nghiệm men gan, còn gọi là viêm gan B thế không hoạt động hoặc nhiễm viêm gan B thể ngủ. Tình trạng này có nghĩa là HBV sẽ không nhân lên hay gây tổn thương đến gan.

Nguyên nhân gây bệnh

Tình trạng HBV xâm nhập vào cơ thể và nhân lên không kiểm soát ở tế bào gan chính là nguyên nhân gây ra viêm gan B thể hoạt động ở người bệnh. Đặc biệt, những bệnh nhân mắc viêm gan B ở thể không hoạt động, đang gặp phải tình trạng miễn dịch suy yếu (do các bệnh lý, sử dụng thuốc ức chế, căng thẳng kéo dài…), virus có thể dần chuyển từ “thể ngủ” không hoạt động sang dạng hoạt động mạnh mẽ.

Cần lưu ý, những bệnh nhân nhiễm HBV ở thể không hoạt động, nếu không được theo dõi định kỳ hoặc không tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ, có thể tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan kéo dài và làm tăng nguy cơ viêm gan B bùng phát.

Dấu hiệu nhận biết viêm gan B thể hoạt động

Theo các chuyên gia y tế, đa phần bệnh nhân viêm gan B (khoảng 80%) chuyển sang dạng hoạt động sẽ không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ban đầu, nếu không thực hiện kiểm tra định kỳ.

Khoảng 20% còn lại, bệnh nhân viêm gan B ở thể hoạt động có thể bùng phát các triệu chứng phổ biến như: buồn nôn, nôn, mệt mỏi, chán ăn, khó tiêu, vàng da, vàng màu mắt, đau tức vùng bụng, nước tiểu sẫm màu và phân màu đất sét. Có khoảng 90% có khả năng bệnh nhân hồi phục mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng này kéo dài hơn 6 tháng, tình trạng nhiễm trùng được coi là mãn tính, gây ra các hậu quả lâu dài của nhiễm trùng mãn tính bao gồm xơ gan và ung thư gan. (3)

Viêm gan B thể hoạt động có lây không?

Viêm gan B thể hoạt động có thể lây truyền qua tiếp xúc với các chất dịch cơ thể khác nhau như máu, mồ hôi, nước mắt, tinh dịch, dịch tiết âm dạo của người bị nhiễm HBV đang hoạt động. HBV chỉ có thể lây truyền khi có sự tiếp xúc giữa chất dịch cơ thể bị nhiễm bệnh với da hoặc niêm mạc bị tổn thương. Một số đường lây truyền bệnh có thể kể đến bao gồm:

• Trong quá trình sinh con từ người mẹ bị nhiễm bệnh;
• Quan hệ tình dục với bạn tình bị nhiễm bệnh;
• Dùng chung kim tiêm với người bị nhiễm bệnh;
• Hoạt động truyền máu khi không thực hiện xét nghiệm trước đó.

Cách chẩn đoán viêm gan B thể hoạt động

Đối với trường hợp viêm gan B mãn tính đang trong giai đoạn hoạt động, bác sĩ sẽ thực hiện các chẩn đoán để xác định chính xác tình trạng bệnh qua các phương pháp như sau:

• Thực hiện xét nghiệm máu: Đánh giá chỉ số kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B (HBsAg) dương tính từ 6 tháng trở lên. Đồng thời tải lượng DNA HBV > 20.000 IU/mL với HBeAg (+) và > 2.000 IU/mL với HBeAg (-). Nồng độ các enzym ALT hoặc AST tăng cao liên tục hoặc tăng theo từng đợt;
• Sinh thiết gan và chẩn đoán hình ảnh: Thực hiện sinh thiết gan có hình ảnh viêm gan mãn tính với mức độ viêm từ vừa đến nặng, kèm theo chứng xơ hóa gan hoặc không xơ hóa gan.

Viêm gan B thể hoạt động có gây ảnh hưởng gì không

Viêm gan B ở thể hoạt động nếu không được phát hiện điều trị kịp thời, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, làm tổn thương tế bào gan kéo dài, suy giảm chức năng gan và nguy cơ tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm như xơ quan, ung thư gan.

Tình trạng viêm gan B mãn tính có xu hướng tiến triển nặng hơn, đôi khi kéo dài lài hàng thập kỷ, dẫn đến xơ gan. Đồng thời, thể hoạt động cũng làm tăng nguy cơ ung thư gan. Thống kê cho thấy, có khoảng 20% ​​người nhiễm bệnh phát triển thành xơ gan hoặc ung thư gan và có thể tử vong sớm. (4)

Làm cách nào điều trị viêm gan B thể hoạt động?

Tình trạng viêm gan B ở thể hoạt động nếu không được can thiệp đúng cách và kịp thời, có thể tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong. Do đó, mục tiêu điều trị viêm gan B ở dạng hoạt động chính là ức chế sự nhân lên của HBV, cải thiện chất lượng cuộc sống, dự phòng lây nhiễm trong cộng đồng và ngăn ngừa các đợt tái bùng phát của bệnh.

Tùy vào mỗi trường hợp, các bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp ở mỗi bệnh nhân. Đối với các đợt bùng phát viêm gan B mãn tính, thường sẽ điều trị thuốc kháng virus ngay để ngăn ngừa bệnh gan mất bù và tử vong, thậm chí tư vấn đề xuất người bệnh ghép gan.

Phòng ngừa lây nhiễm

Việc phòng ngừa lây nhiễm từ bệnh nhân mắc viêm gan B đóng vai trò quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm chủng vắc xin là phương pháp phòng HBV tối ưu và an toàn nhất.

Vắc xin phòng viêm gan B đã có từ đầu những năm 1980 và WHO khuyến cáo tiêm liều đầu tiên trong vòng 24 giờ sau khi sinh. Các Nhà virus học cho biết: “Hầu hết các trường hợp lây truyền từ mẹ sang con xảy ra trong vòng vài ngày sau sinh, vì vậy liều tiêm khi sinh là rất quan trọng”. (5)

Sau đó, trẻ cần tiêm thêm hai hoặc ba liều vắc xin để hoàn thành liệu trình tiêm chủng, mà không cần tiêm mũi tăng cường (trong trường hợp đã đáp ứng sức khỏe). Vắc xin có tác dụng bảo vệ chống lại HBV trong ít nhất 20 năm và có thể là suốt đời. (6)

Vắc xin phòng viêm gan B hiện có các dạng gồm: Vắc xin phối hợp phòng nhiều bệnh (Hexaxim, Infanrix Hexa), vắc xin  phối hợp viêm gan A, B (Twinrix) và vắc xin viêm gan B đơn (Havax, Avaxim).

Bên cạnh tiêm vắc xin phòng bệnh, mỗi người có thể phòng tránh nguy cơ lây nhiễm bằng cách tránh tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể, quan hệ tình dục an toàn, thực hiện xét nghiệm định kỳ, thăm khám sức khỏe đều đặn và giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ.

Như vậy, viêm gan B thể hoạt động là tình trạng bệnh bùng phát nguy hiểm, cần đặc biệt lưu ý để có biện pháp can thiệp kịp thời. Việc tuân thủ điều trị bằng thuốc kháng virus, theo dõi định kỳ, thay đổi lối sống lành mạnh và xây dựng phác đồ cá nhân hóa chính là phương pháp giúp bệnh nhân kiểm soát bệnh hiệu quả, bảo vệ gan và duy trì chất lượng sống lâu dài.