Mùa hè là thời điểm vàng để học sinh hoàn thành các mũi tiêm còn thiếu trước khai giảng

Kỳ nghỉ hè không chỉ là khoảng thời gian để trẻ nghỉ ngơi, vui chơi mà còn là giai đoạn thuận lợi để phụ huynh rà soát lịch sử tiêm chủng, đưa trẻ hoàn thành các mũi vắc xin còn thiếu, tiêm bù, tiêm vét hoặc tiêm nhắc theo độ tuổi, giúp trẻ bước vào năm học mới với nền tảng miễn dịch đầy đủ hơn, hạn chế nguy cơ mắc và lây lan các bệnh truyền nhiễm trong môi trường học đường.

Khi năm học mới đang đến gần, việc kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng cho trẻ trở thành một trong những bước chuẩn bị sức khỏe quan trọng mà nhiều phụ huynh cần ưu tiên. Không ít trẻ có thể bỏ lỡ một hoặc một số mũi tiêm do thay đổi lịch sinh hoạt, mắc bệnh tạm thời tại thời điểm cần tiêm, chuyển nơi cư trú, thiếu thông tin về lịch tiêm hoặc chưa được nhắc lịch đúng thời điểm. Những khoảng trống miễn dịch này có thể khiến trẻ giảm khả năng bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm phổ biến, đặc biệt trong môi trường trường học, là nơi trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, sinh hoạt tập thể và có nguy cơ lây truyền bệnh cao.

Thực tế những năm gần đây đã ghi nhận không ít ổ dịch xảy ra tại trường học. Đầu tháng 4/2026, ngành y tế ghi nhận ổ dịch thủy đậu tại điểm Trường Tiểu học Lê Văn Tám (xã Ea Riêng, Đăk Lăk) với 26 học sinh mắc bệnh. Cũng trong thời gian này, tại phường Buôn Ma Thuột (Đăk Lăk) xuất hiện hai ổ dịch quai bị tại các trường tiểu học với khoảng 20 học sinh nghi mắc bệnh. Tại Quảng Trị, tháng 4/2026 ghi nhận 22 trường hợp mắc thủy đậu trên địa bàn xã Hướng Lập, trong đó phần lớn là trẻ dưới 6 tuổi đang theo học tại Trường Mầm non Hướng Việt. Trước đó, năm 2025, hơn 160 học sinh tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Con Cuông (Nghệ An) mắc cúm A, buộc gần 400 học sinh phải tạm nghỉ học để phòng chống lây lan dịch bệnh.

Theo Bác sĩ Hà Mạnh Cường, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, mùa hè được xem là “thời điểm vàng” để phụ huynh chủ động kiểm tra và hoàn thiện lịch tiêm chủng cho trẻ bởi đây là giai đoạn có nhiều lợi thế về thời gian. Trong thời gian nghỉ học, trẻ ít bị gián đoạn bởi lịch học, lịch kiểm tra hoặc các hoạt động tại trường, giúp phụ huynh dễ dàng sắp xếp lịch đưa trẻ đi tiêm theo đúng khoảng cách giữa các mũi, đặc biệt với những vắc xin cần nhiều liều hoặc cần tiêm nhắc để duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài.

Bên cạnh đó, việc hoàn thành các mũi tiêm trước năm học mới giúp cơ thể trẻ có thêm thời gian hình thành đáp ứng miễn dịch. Sau khi tiêm vắc xin, hệ miễn dịch cần một khoảng thời gian khoảng 2 - 4 tuần để nhận diện kháng nguyên, tạo kháng thể và hình thành trí nhớ miễn dịch. Vì vậy, việc tiêm chủng chủ động trước khi trẻ quay trở lại trường học sẽ giúp tối ưu khả năng bảo vệ khi nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây tăng cao.

Đặc biệt, thời điểm giao mùa cuối hè và đầu thu thường ghi nhận sự gia tăng của nhiều bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng như cúm mùa, sởi, thủy đậu, ho gà, bạch hầu, viêm não Nhật Bản, sốt xuất huyết, các bệnh do phế cầu khuẩn, não mô cầu… Đây đều là những bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở trẻ em nếu không được phòng ngừa đầy đủ bằng vắc xin.

Ngoài ra, việc tiêm chủng trong dịp hè còn giúp phụ huynh có nhiều thời gian hơn để theo dõi sức khỏe của trẻ sau tiêm. Sau khi tiêm vắc xin, một số phản ứng thông thường như sốt nhẹ, đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm có thể xuất hiện và thường tự khỏi sau 1 - 2 ngày. Nếu tiêm trong thời gian học tập, những phản ứng này có thể khiến trẻ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, thậm chí phải nghỉ học ngắn ngày để theo dõi sức khỏe. Ngược lại, khi tiêm vào kỳ nghỉ hè, trẻ có điều kiện nghỉ ngơi đầy đủ, trong khi phụ huynh cũng thuận lợi hơn trong việc chăm sóc, theo dõi sát các biểu hiện sau tiêm và kịp thời liên hệ cơ sở y tế nếu cần thiết.

Đặc biệt, từ năm học 2026 - 2027, công tác quản lý và rà soát tình trạng tiêm chủng học sinh sẽ được tăng cường theo Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Theo đó, các cơ sở giáo dục trên cả nước sẽ phối hợp với ngành y tế trong việc rà soát tiền sử tiêm chủng của học sinh, đồng thời tư vấn, hướng dẫn phụ huynh đưa trẻ đi tiêm bù, tiêm vét hoặc tiêm nhắc các mũi còn thiếu theo khuyến cáo của Bộ Y tế.

Quy định mới không chỉ giúp chuẩn hóa việc theo dõi tình trạng tiêm chủng của trẻ trong môi trường học đường mà còn tạo điều kiện để gia đình và nhà trường cùng tham gia vào chiến lược phòng bệnh chủ động. Thay vì chờ đến khi dịch bệnh xuất hiện hoặc khi trẻ có nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây, việc rà soát và hoàn thiện lịch tiêm ngay từ mùa hè sẽ giúp xây dựng “hàng rào miễn dịch” vững chắc trước khi năm học bắt đầu.

Bác sĩ Mạnh Cường khuyến cáo, phụ huynh nên dành thời gian kiểm tra lại sổ tiêm chủng của trẻ, tra cứu lịch sử tiêm tại các cơ sở y tế nếu cần và đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng uy tín để được tư vấn đầy đủ. Việc chuẩn bị sức khỏe cho năm học mới không chỉ là mua sắm sách vở, đồng phục mà còn là đảm bảo trẻ có nền tảng miễn dịch tốt nhất để học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.

Danh mục các vắc xin quan trọng cho trẻ trước khi bước vào năm học mới

Phòng bệnh	Tên vắc xin	Trẻ tiền học đường, mầm non (từ 6 tuổi trở lên)	Học sinh tiểu học (6 - 12 tuổi)	Học sinh THCS và THPT (12 - 18 tuổi)	Tìm hiểu lịch tiêm & đăng ký tiêm
Cúm mùa	Vaxigrip (Pháp)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Influvac Tetra (Hà Lan)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Ivacflu-S (Việt Nam)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết... do phế cầu khuẩn	Synflorix (Bỉ)	✔			Click đăng ký
	Prevenar 13 (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Vaxneuvance (Ireland)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Prevenar 20 (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Pneumovax 23 (Mỹ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi do não mô cầu nhóm B	Bexsero (Ý)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi... do não mô cầu khuẩn nhóm ACYW-135	MenQuadfi (Mỹ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Nimenrix (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Thủy đậu	Varivax (Mỹ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Varilrix (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Barycela (Hàn Quốc)	✔	✔		Click đăng ký
Sởi - Quai bị - Rubella	Priorix (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	MMR II (Mỹ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu	ProQuad (Mỹ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Viêm não Nhật Bản	Imojev (Thái Lan)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	JEEV (Ấn Độ)	✔	✔	✔	Liên hệ: 028 7102 6595
	Jevax (Việt Nam)	✔	✔	✔	Liên hệ: 028 7102 6595
Sốt xuất huyết	Qdenga (Nhật Bản)	✔ (từ 4 tuổi)	✔	✔	Click đăng ký
Ung thư cổ tử cung và các bệnh sinh dục do HPV	Gardasil (Mỹ)		✔ (từ 9 tuổi)	✔	Click đăng ký
	Gardasil 9 (Mỹ)		✔ (từ 9 tuổi)	✔	Click đăng ký
Viêm gan A và Viêm gan B	Twinrix (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Bạch hầu - Ho gà - Uốn ván	Adacel (Canada)	✔	✔	✔	Click đăng ký
	Boostrix (Bỉ)	✔	✔	✔	Click đăng ký
Thương hàn	Typhoid Vi (Việt Nam)	✔ (từ 2 tuổi)	✔	✔	Click đăng ký
	Typhim VI (Pháp)	✔ (từ 2 tuổi)	✔	✔	Click đăng ký
Tả	mOrcvax (Việt Nam)	✔ (từ 2 tuổi)	✔	✔	Click đăng ký

Bên cạnh tiêm chủng, Bác sĩ Cường cũng khuyến cáo phụ huynh cần trang bị cho trẻ các kỹ năng phòng bệnh trước khi tựu trường như rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, uống đủ nước, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc và tuân thủ lịch sinh hoạt, vận động theo hướng dẫn của nhà trường để tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ