12% bé trai trong độ tuổi tiền dậy thì nhiễm virus HPV gây ung thư

Không chỉ người đã có quan hệ tình dục mới có nguy cơ nhiễm HPV. Có khoảng 12% bé trai trong độ tuổi tiền dậy thì đã phát hiện mang HPV nguy cơ cao gây ung thư, trong đó đều là type HPV 16. Cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ trưởng thành mới quan tâm phòng ngừa HPV, bởi virus có thể hiện diện từ rất sớm và việc bảo vệ hiệu quả nhất là trước khi có nguy cơ phơi nhiễm.

HPV (Human Papillomavirus) là virus gây u nhú ở người, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và là nguyên nhân của của khoảng 91% trường hợp ung thư cổ tử cung và ung thư hậu môn, 75% ung thư âm đạo, 69% ung thư âm hộ, 63% ung thư dương vật và khoảng 70% ung thư hầu họng cùng nhiều tổn thương tiền ung thư/loạn sản và mụn cóc sinh dục, theo dữ liệu từ Chương trình Giám sát, Dịch tễ học và Kết quả Cuối cùng (SEER) của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ. (1)

Tuy nhiên, ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy HPV không chỉ xuất hiện sau khi bắt đầu đời sống tình dục mà có thể hiện diện ở trẻ em và trẻ vị thành niên ngay từ giai đoạn trước dậy thì.

Một nghiên cứu được công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine - NLM/PubMed) đã khảo sát 50 trẻ trai từ 5 tháng đến 15 tuổi được phẫu thuật cắt bao quy đầu. Kết quả cho thấy HPV nguy cơ cao được phát hiện ở 6/50 trường hợp, tương đương 12%. Đáng chú ý, tất cả các mẫu dương tính đều mang HPV16 - type HPV có khả năng gây ung thư cao nhất và là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp ung thư liên quan đến HPV trên toàn cầu.

Kết quả này cũng phù hợp với một phân tích tổng hợp công bố năm 2017, tổng hợp dữ liệu từ 8 nghiên cứu trên 556 trẻ sơ sinh và trẻ em mắc hẹp bao quy đầu. Phân tích ghi nhận 12,1% trẻ có sự hiện diện của HPV nguy cơ cao tại bao quy đầu, cho thấy đây không phải là hiện tượng cá biệt mà đã được quan sát ở nhiều nhóm dân số khác nhau. (2)

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, việc phát hiện ADN của HPV ở trẻ em không đồng nghĩa trẻ đã mắc bệnh ung thư hay chắc chắn sẽ phát triển thành ung thư trong tương lai. Tuy nhiên, phát hiện này khẳng định virus có thể tồn tại trên niêm mạc sinh dục từ rất sớm, đặt ra yêu cầu cần thay đổi nhận thức rằng HPV chỉ là vấn đề của người trưởng thành.

Một nghiên cứu thực hiện từ năm 2012 - 2014 trên 95 trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ từ 2 - 21 tuổi ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV sinh dục là 37,9%. HPV được phát hiện ở cả nhóm trẻ vị thành niên chưa từng quan hệ tình dục với tỷ lệ khoảng 28,6% và nhóm trẻ chưa dậy thì là 34,5%. Do đó, việc tiếp xúc với HPV có thể xảy ra trước khi trẻ bước vào tuổi trưởng thành hoặc có hoạt động tình dục.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, trẻ em có thể tiếp xúc với HPV qua nhiều cơ chế khác nhau như lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai hoặc sinh nở, tiếp xúc gần với người chăm sóc mang virus, tự lây nhiễm từ các vị trí khác trên cơ thể hoặc một số con đường tiếp xúc da - niêm mạc (lây truyền qua các vật dụng nhiễm mầm bệnh HPV). Dù các cơ chế này được ghi nhận với tỷ lệ thấp hơn nhiều so với lây truyền qua đường tình dục, chúng góp phần lý giải vì sao HPV vẫn có thể được phát hiện ở trẻ chưa từng có hoạt động tình dục.

Tại Việt Nam, năm 2017 từng ghi nhận vụ việc 117 bé trai ở Hưng Yên mắc sùi mào gà sau khi thực hiện thủ thuật cắt bao quy đầu tại một cơ sở y tế không đảm bảo điều kiện vô khuẩn. Năm 2024, tại Hà Nội cũng ghi nhận trường hợp bé trai 2 tuổi mắc sùi mào gà do lây truyền từ người chăm sóc. Mặc dù không phải là con đường lây nhiễm phổ biến, những trường hợp này cho thấy trẻ em không hoàn toàn nằm ngoài nguy cơ tiếp xúc với HPV.

Điều khiến nhiều bậc phụ huynh dễ chủ quan là HPV thường không gây triệu chứng. Trẻ mang virus hoàn toàn có thể khỏe mạnh bình thường, không đau, không sốt, không có dấu hiệu bất thường. Chính vì vậy, sự hiện diện của HPV thường chỉ được phát hiện thông qua các nghiên cứu hoặc xét nghiệm chuyên sâu, khiến nhiều gia đình không nhận thức được nguy cơ tồn tại từ sớm.

“Chính vì thế, miễn dịch cần được thiết lập trước khi cơ thể có nguy cơ tiếp xúc với virus. Đây cũng là cơ sở khoa học để nhiều quốc gia và các tổ chức y tế lớn trên thế giới khuyến cáo tiêm vắc xin HPV cho trẻ em và thanh thiếu niên trước khi bắt đầu có hoạt động tình dục” BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo chia sẻ và cho biết thêm độ tuổi từ 9 - 14 tuổi là "thời điểm vàng" để tiêm vắc xin HPV vì đáp ứng miễn dịch mạnh nhất, đồng thời phần lớn trẻ chưa từng phơi nhiễm với virus. Việc tiêm sớm giúp cơ thể tạo kháng thể bảo vệ trước khi virus có cơ hội xâm nhập, từ đó đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu.

Theo đánh giá có hệ thống của Mallory K. Ellingson và cộng sự, tổng hợp các nghiên cứu giai đoạn 2007 - 2022, hiệu quả bảo vệ của vắc xin HPV ở nhóm tiêm từ 9 - 14 tuổi dao động từ 74 - 93%, trong khi ở nhóm 15 - 18 tuổi chỉ dao động từ 12 - 90%. Do đó, việc tiêm chủng trước khi có nguy cơ phơi nhiễm mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu hơn.

Đặc biệt, HPV không chỉ là vấn đề của nữ giới. Nam giới cũng có nguy cơ mắc các bệnh do HPV gây ra như ung thư hầu họng, ung thư hậu môn, ung thư dương vật và mụn cóc sinh dục. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy xác suất nhiễm HPV trong suốt cuộc đời ở nam giới có thể lên tới khoảng 91,3%, cao hơn mức khoảng 84,6% ở nữ giới. Đồng thời, nam giới còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi lây truyền HPV trong cộng đồng.

Vì vậy, việc bảo vệ trẻ trai khỏi HPV không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe của chính các em trong tương lai mà còn giúp giảm lưu hành virus trong cộng đồng, tăng hiệu quả phòng chống các bệnh liên quan đến HPV ở cả hai giới.

Tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc hiện đang cung ứng đầy đủ và triển khai tiêm ngừa an toàn - hiệu quả vắc xin Gardasil 9 thế hệ mới, tiêm cho cả nam và nữ giới trong độ tuổi 9 - 45 tuổi, bất kể đã quan hệ tình dục hay chưa, không cần xét nghiệm trước khi tiêm. Vắc xin giúp bảo vệ cơ thể khỏi 9 tuýp virus HPV phổ biến 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 gây bệnh ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư hầu họng, mụn cóc sinh dục, các tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản… với hiệu quả lên đến trên 90%.

Thay vì chờ đến khi trẻ trưởng thành hoặc bắt đầu có đời sống tình dục mới quan tâm phòng ngừa, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo phụ huynh nên chủ động tìm hiểu thông tin chính thống, đưa trẻ đi tư vấn và tiêm phòng đúng thời điểm để xây dựng lá chắn bảo vệ lâu dài trước các bệnh lý do HPV gây ra.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ