Ca nghi mắc viêm não Nhật Bản mới tại Lâm Đồng, người dân chú ý phòng bệnh trước cao điểm mùa mưa

Một trẻ 32 tháng tuổi tại Lâm Đồng nghi mắc viêm não Nhật Bản, trẻ chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh, khu vực sinh sống có tỷ lệ bao phủ vắc xin rất thấp. Các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động rà soát lịch tiêm để nhanh chóng tiêm bù, tiêm vét vắc xin và tăng cường phòng muỗi đốt để giảm nguy cơ mắc bệnh trong mùa mưa.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Lâm Đồng, tại khu vực ghi nhận ca bệnh, tỷ lệ bao phủ vắc xin rất thấp khi mũi 2 chỉ đạt 25,8% và mũi 3 đạt 24,13%, thấp hơn rất nhiều so với mức bao phủ cần thiết để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng. Ngay khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ, Sở Y tế Lâm Đồng đã ban hành văn bản khẩn yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh trên địa bàn toàn tỉnh.

Trường hợp nghi mắc viêm não Nhật Bản này tại Lâm Đồng tiếp tục chuỗi ca bệnh được ghi nhận tại nhiều địa phương trên cả nước từ đầu tháng 5/2026 đến nay. Nhiều tỉnh, thành phố như Nghệ An, Quảng Ngãi, Hà Nội đã liên tục ghi nhận các trường hợp mắc viêm não Nhật Bản ở trẻ 12 - 13 tuổi, cụ thể: Hà Nội ghi nhận một bé gái 13 tuổi phải điều trị tích cực vì mắc bệnh; Thanh Hóa ghi nhận một trường hợp bé gái 14 tuổi tử vong sau khi khởi phát các triệu chứng sốt cao, đau đầu, mệt mỏi rồi nhanh chóng suy đa tạng, sốc không hồi phục. Điểm chung của phần lớn các trường hợp mắc bệnh nặng và tử vong là chưa được tiêm vắc xin hoặc chưa tiêm đầy đủ các mũi nhắc theo khuyến cáo.

Bác sĩ Phạm Văn Phú - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, nhận định viêm não Nhật Bản hiện đang bước vào mùa cao điểm hằng năm. Thời tiết mưa nhiều, nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi để muỗi Culex, là trung gian truyền bệnh, sinh sản và phát triển mạnh. Đồng thời, đây cũng là giai đoạn virus lưu hành rộng hơn trong tự nhiên khi các loài gia súc như lợn, trâu, bò, ngựa cùng nhiều loài chim hoang dã mang virus hoạt động nhiều hơn, làm gia tăng nguy cơ lây truyền sang người qua muỗi đốt.

“Bên cạnh yếu tố thời tiết, mùa hè cũng là thời điểm trẻ em tham gia nhiều hoạt động ngoài trời, về quê, du lịch, dã ngoại hoặc tiếp xúc với môi trường có gia súc, gia cầm, làm tăng nguy cơ bị muỗi mang virus đốt”, Bác sĩ cho biết.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 100.000 trường hợp mắc viêm não Nhật Bản và hơn 25.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng rõ rệt vào mùa hè. Kết quả nghiên cứu trên 1.466 bệnh nhân tại 28 tỉnh, thành phố phía Bắc trong giai đoạn 2014 - 2023 cho thấy số ca mắc tăng mạnh vào các tháng 6 và 7, là thời điểm trùng với mùa mưa, điều kiện thuận lợi để quần thể muỗi truyền bệnh phát triển mạnh.

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm ở hệ thần kinh trung ương do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Virus lưu hành tự nhiên ở động vật và không lây trực tiếp từ người sang người. Sau khi muỗi hút máu động vật mang virus rồi đốt người, virus có thể xâm nhập cơ thể với thời gian ủ bệnh khoảng 5 - 14 ngày, phổ biến khoảng một tuần.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường khởi phát bằng các triệu chứng không đặc hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Trẻ nhỏ có thể quấy khóc, bú kém hoặc bỏ ăn. Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm lẫn với sốt siêu vi, cảm cúm hoặc các bệnh hô hấp thông thường, khiến nhiều trường hợp đến cơ sở y tế muộn.

Trong khi đó, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh khi virus tấn công hệ thần kinh trung ương. Chỉ sau 1 - 2 ngày sốt, người bệnh có thể xuất hiện viêm não, viêm màng não, rối loạn ý thức, co giật, suy hô hấp, suy đa tạng hoặc sốc. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong của viêm não Nhật Bản có thể lên đến khoảng 30% ở các trường hợp có biểu hiện lâm sàng. Trong số những bệnh nhân sống sót, gần 50% phải mang các di chứng thần kinh hoặc tâm thần kéo dài như liệt, điếc, rối loạn vận động, động kinh, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập, giao tiếp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Không chỉ để lại hậu quả sức khỏe lâu dài, viêm não Nhật Bản còn tạo gánh nặng kinh tế lớn cho gia đình và xã hội. Một nghiên cứu thực hiện trên 242 bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM cho thấy trong giai đoạn cấp tính, mỗi gia đình trung bình mất khoảng 64,2 ngày lao động để chăm sóc người bệnh. Khoảng 60% hộ gia đình phải vay mượn trung bình gần 4.029 USD, tương đương hơn 106 triệu đồng, để chi trả chi phí điều trị và chăm sóc.

Trước khi triển khai rộng rãi vắc xin phòng bệnh, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 2.000 - 3.000 ca mắc, có năm lên tới gần 5.000 trường hợp. Đến năm 1995, viêm não Nhật Bản chiếm tới 61% số ca viêm não do virus. Nhờ Chương trình Tiêm chủng mở rộng, số ca mắc hiện giảm xuống còn khoảng 100 - 200 trường hợp mỗi năm. Tuy nhiên, các ca bệnh vẫn xuất hiện ở những người chưa từng tiêm, tiêm chưa đủ liều hoặc bỏ quên các mũi nhắc.

Trước diễn biến dịch bệnh trong mùa mưa, Bác sĩ Phú khuyến cáo người dân cần chủ động đưa trẻ em và người lớn kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng, thực hiện tiêm bù, tiêm vét hoặc tiêm nhắc đầy đủ theo khuyến cáo để nâng tỷ lệ bao phủ miễn dịch trong cộng đồng lên trên 95%.

Danh mục các vắc xin phòng Viêm não Nhật Bản cho trẻ em và người lớn đang có tại Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Song song đó, cần tăng cường các biện pháp phòng muỗi đốt như ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay khi ở khu vực có nhiều muỗi, loại bỏ nơi muỗi sinh sản, phát quang bụi rậm, vệ sinh môi trường sống và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sốt cao kèm đau đầu, nôn, co giật hoặc rối loạn ý thức nhằm được chẩn đoán, điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ