Thêm ca tử vong nghi do bệnh dại ở Nghệ An

Một người dân tại Nghệ An vừa tử vong nghi do bệnh dại sau khi bị chó cắn nhưng không tiêm vắc xin phòng dại. Đây tiếp tục là hồi chuông cảnh báo về căn bệnh gần như 100% tử vong khi đã phát bệnh nhưng gần như 100% có thể phòng ngừa nếu được xử trí đúng và tiêm vắc xin kịp thời sau phơi nhiễm.

Bác sĩ Nguyễn Văn Mác Toàn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC khuyến cáo: Ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước, niêm mạc, người dân cần rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục ít nhất 15 phút, sát khuẩn và đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá, chỉ định tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại (nếu cần). Tuyệt đối không chờ theo dõi triệu chứng hoặc áp dụng các biện pháp dân gian thay thế điều trị.

Ngày 15/07/2026, Trung tâm Y tế Diễn Châu (Nghệ An) cho biết, nạn nhân tại Nghệ An bị chó cắn trước đó nhưng không đến cơ sở y tế để tiêm phòng dại. Sau 3 tháng, người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh dại như sợ nước, sợ gió, kích thích, khó nuốt và nhanh chóng diễn tiến nặng. Dù được đưa đến bệnh viện điều trị, người bệnh vẫn không qua khỏi.

Trường hợp này tiếp tục nối dài chuỗi các ca tử vong do bệnh dại được ghi nhận tại nhiều địa phương trong thời gian gần đây, mà điểm chung đáng tiếc là đa số người bệnh đều không tiêm vắc xin phòng dại hoặc không điều trị dự phòng đầy đủ sau khi bị động vật cắn.

Trước đó, vào đầu tháng 06/2026, tại xã Bạch Hà, Nghệ An cũng ghi nhận trường hợp người đàn ông tử vong nghi do bệnh dại sau khoảng 5 tháng bị chính chó nhà cắn nhưng không đến cơ sở y tế để tiêm vắc xin phòng dại mà tự điều trị bằng thuốc nam, mặc dù chỉ khoảng 5 ngày sau khi cắn người, con chó đã chết.

Bác sĩ Toàn cho biết điều khiến bệnh dại trở nên đặc biệt nguy hiểm là virus có thể không gây tử vong ngay sau khi xâm nhập, mà âm thầm di chuyển trong cơ thể trong một khoảng thời gian đủ dài khiến nhiều người chủ quan. Virus dại có trong nước bọt của động vật mắc bệnh sẽ xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt tiếp xúc với vùng da bị tổn thương hay niêm mạc mắt, mũi, miệng.

Khác với nhiều tác nhân gây bệnh khác lưu hành trong máu, virus dại chủ yếu xâm nhập vào các đầu dây thần kinh ngoại biên ngay tại vị trí vết thương, sau đó di chuyển dọc theo các sợi thần kinh với tốc độ tương đối chậm để tiến về tủy sống và não. Chính khoảng thời gian virus "âm thầm hành quân" này tạo nên thời điểm “vàng" để can thiệp bằng vắc xin và huyết thanh kháng dại. Trong giai đoạn virus còn khu trú ở mô và chưa xâm nhập hệ thần kinh trung ương, cơ thể vẫn có cơ hội tạo miễn dịch nhờ vắc xin để trung hòa virus, ngăn không cho chúng tiến sâu hơn. Đây cũng là lý do các chuyên gia luôn nhấn mạnh việc tiêm càng sớm sau phơi nhiễm thì hiệu quả bảo vệ càng cao.

Ngược lại, nếu bỏ lỡ thời điểm “vàng" này, virus sẽ tiếp tục di chuyển đến não, gây viêm não cấp và sau đó lan xuống các cơ quan khác, đặc biệt là tuyến nước bọt, làm tăng khả năng lây truyền sang vật chủ mới. Khi đó, người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt, đau đầu, mệt mỏi, tê hoặc đau tại vị trí vết cắn, sau đó nhanh chóng chuyển sang kích thích, sợ nước, sợ gió, co thắt thanh quản, rối loạn ý thức, liệt, suy hô hấp và tử vong.

Theo Bác sĩ Toàn, khi các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại đã xuất hiện, bệnh gần như luôn gây tử vong, dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ trong hồi sức tích cực. Đây là một trong số rất ít bệnh truyền nhiễm mà điều trị sau khi phát bệnh hầu như không còn hiệu quả, trong khi hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng xử trí đúng ngay từ đầu.

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trường hợp tử vong vẫn tiếp diễn là tâm lý chủ quan. Không ít người cho rằng chỉ cần theo dõi con vật vài ngày, hoặc vết cắn nhỏ, không chảy nhiều máu thì không cần tiêm phòng. Thực tế, mức độ nguy hiểm của bệnh dại không phụ thuộc vào kích thước vết thương, mà phụ thuộc vào việc virus có xâm nhập vào cơ thể hay không.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp như povidone-iodine hoặc cồn 70% nếu có, đồng thời đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ và chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. Người dân không nên tự ý khâu kín vết thương nếu chưa được bác sĩ đánh giá, cũng không nên tự ý bỏ qua việc tiêm phòng chỉ vì vết cắn nhỏ hoặc con vật vẫn khỏe mạnh tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Đặc biệt, bất kỳ trường hợp nào bị chó, mèo hoặc động vật có vú nghi mắc dại cắn, cào gây trầy xước da hoặc liếm lên vùng da tổn thương, niêm mạc đều cần được cơ sở y tế đánh giá nguy cơ để quyết định chỉ định tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại. Đặc biệt, các vết cắn ở đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc nhiều vết cắn cùng lúc có nguy cơ cao hơn do khoảng cách từ vị trí phơi nhiễm đến hệ thần kinh trung ương ngắn hơn hoặc mật độ dây thần kinh cao hơn.

Bác sĩ Toàn cho biết, nhiều gia đình chỉ đưa người bệnh đến viện khi đã xuất hiện biểu hiện sợ nước, sợ gió hoặc kích thích. Tuy nhiên, đây lại là thời điểm đã quá muộn để vắc xin phát huy tác dụng. Không ít trường hợp lựa chọn tự xử lý bằng cách đắp lá, bôi thuốc nam, cầm máu rồi tiếp tục sinh hoạt bình thường, hoặc chờ xem con vật có biểu hiện bất thường hay không trước khi quyết định đi tiêm. Những quan niệm này có thể khiến người bị phơi nhiễm bỏ lỡ thời gian quý giá để phòng bệnh.

Hiện nay, tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai đầy đủ hai loại vắc xin phòng dại thế hệ mới là Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Các vắc xin được sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy trên tế bào hiện đại, có độ tinh khiết cao, giúp tạo đáp ứng miễn dịch hiệu quả và có tính an toàn cao. Lịch tiêm dự phòng trước khi bị cắn gồm 3 mũi cơ bản, người có nguy cơ cao cần tiêm thêm các mũi nhắc. Sau khi bị cắn, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ sau phơi nhiễm với lịch tiêm 2 mũi nếu đã tiêm dự phòng đủ mũi hoặc 3 - 5 mũi nếu chưa từng tiêm dự phòng trước phơi nhiễm (tùy theo tình trạng con vật, đường tiêm...)

Vắc xin phòng dại thế hệ mới	Đăng ký tiêm
Verorab (Pháp)	Đăng ký tiêm ngay!
Abhayrab (Ấn Độ)	Đăng ký tiêm ngay!

Bệnh dại vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất do gần như luôn gây tử vong khi đã khởi phát triệu chứng, trong khi hiệu quả phòng bệnh phụ thuộc chủ yếu vào việc xử trí đúng ngay sau phơi nhiễm. Chủ động rửa sạch vết thương, đến cơ sở y tế để được đánh giá và tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại khi có chỉ định, cùng với việc tiêm phòng định kỳ cho vật nuôi và nâng cao nhận thức cộng đồng, là những giải pháp quan trọng để ngăn chặn các ca tử vong đáng tiếc và hướng tới mục tiêu kiểm soát bệnh dại theo khuyến cáo của Bộ Y tế.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ