Cần tiêm vắc xin đúng cách để bảo vệ trẻ trước Não mô cầu

Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, có thể diễn tiến cực nhanh và gây tử vong chỉ trong vài giờ đến 24 giờ đầu. Trong bối cảnh liên tiếp ghi nhận ca mắc và tử vong trên cả nước, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch, kết hợp giữ vệ sinh cá nhân và hạn chế lây nhiễm qua đường hô hấp để bảo vệ bản thân và gia đình.

Từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận 24 ca bệnh não mô cầu xảy ra ở cả trẻ em và người lớn, đã có ít nhất 4 trường hợp tử vong. Đây là bệnh lý có diễn tiến rất nhanh và nghiêm trọng, có thể gây viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp, khiến người bệnh tử vong chỉ trong chưa đầy 24 giờ.

Vi khuẩn não mô cầu là nguồn lây âm thầm, nguy cơ hiện hữu trong từng gia đình

Bác sĩ Bạch Thị Chính chia sẻ như trên và cho biết thêm, vi khuẩn não mô cầu thường trú sẵn ở vùng hầu họng, chực chờ tấn công khi hệ miễn dịch suy giảm. Vi khuẩn lây qua đường hô hấp thông qua giọt bắn khi nói chuyện, ho, hắt hơi, đồng thời có thể lây gián tiếp qua các vật dụng dính dịch tiết như ly uống nước, muỗng, khăn, đồ chơi.

Điều đáng lo ngại là nhiều người lớn hoặc thanh thiếu niên có thể mang vi khuẩn mà không có biểu hiện bệnh. Nguồn lây vì vậy có thể tồn tại ngay trong gia đình mà không được nhận biết. Trẻ nhỏ chủ yếu chỉ ở nhà nhưng có thể tiếp xúc vi khuẩn khi trẻ lớn hoặc người lớn bế ẵm, cưng nựng hoặc dùng chung vật dụng.

Mọi lứa tuổi đều có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu, trong đó trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, trẻ vị thành niên, thanh niên, người có hệ miễn dịch suy yếu có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, chưa hoàn thiện nên khả năng chống đỡ với vi khuẩn kém hơn người lớn. Thói quen sinh hoạt như bò trên sàn, cho tay vào miệng, tiếp xúc nhiều bề mặt cũng khiến trẻ dễ phơi nhiễm mầm bệnh hơn. Ở thanh thiếu niên và người lớn, tâm lý chủ quan trẻ khỏe, khi mắc bệnh thường tự điều trị do dễ nhầm lẫn bệnh hô hấp thông thường khiến bệnh dễ trở nặng nhanh và nguy cơ gặp biến chứng cao.

Não mô cầu có thể tiến triển chỉ trong vài giờ và rất khó phát hiện sớm. Trong 8 giờ đầu, người bệnh thường chỉ có các triệu chứng mơ hồ như sốt nhẹ, quấy khóc, bỏ bú, sổ mũi… dễ nhầm với cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp thông thường.

Khi xuất hiện các dấu hiệu điển hình như ban xuất huyết, cứng cổ, sợ ánh sáng, bệnh thường đã chuyển nặng. Đặc biệt, ở thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay cả khi được điều trị tích cực, khoảng 10 - 20% người bệnh vẫn tử vong; nếu không điều trị, tỷ lệ này có thể lên tới 50%. Trong số người sống sót, 10 - 20% phải chịu di chứng nặng nề như đoạn chi, mất thính lực, mù lòa, suy tạng hoặc rối loạn thần kinh. Tỷ lệ gặp di chứng có thể lên đến 50% ở trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Không chỉ đe dọa tính mạng, não mô cầu còn để lại hậu quả lâu dài. Các nghiên cứu cho thấy người sống sót có thể gặp suy giảm thính lực, rối loạn vận động, suy thận, co giật, suy giảm khả năng học tập nhiều năm sau mắc bệnh.

Từ 6 tuần tuổi đã có thể phòng bệnh do não mô cầu, tiêm đủ số mũi và đúng lịch để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu

Tiêm vắc xin để tạo miễn dịch chủ động là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, tiết kiệm nhất hiện nay. Bác sĩ Chính lưu ý để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, người dân cần lưu ý 3 nguyên tắc: Tiêm đủ mũi, đúng lịch theo khuyến cáo; Tiêm đúng độ tuổi; Bao phủ nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm A, B, C, Y, W…

Mỗi loại vắc xin được thiết kế với số mũi và lịch tiêm cụ thể nhằm huấn luyện hệ miễn dịch theo từng giai đoạn. Việc tiêm đủ số mũi giúp cơ thể nhận diện tác nhân và củng cố hiệu quả miễn dịch. Khoảng cách giữa các mũi được tính toán để tạo miễn dịch mạnh, bền vững và phù hợp với từng độ tuổi. Nếu tiêm thiếu mũi hoặc không đúng lịch, đáp ứng miễn dịch có thể không đầy đủ, làm giảm hiệu quả bảo vệ và tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở trẻ nhỏ khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện.

Ngoài ra, vắc xin có hiệu quả bảo vệ nhất định, ngoài tiêm vắc xin não mô cầu, người dân cần áp dụng thêm các biện pháp phòng ngừa bệnh như giữ vệ sinh cá nhân và môi trường. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi, vệ sinh bề mặt tiếp xúc (sàn nhà, tay nắm cửa, đồ chơi…); giữ không gian sống thông thoáng; Tránh tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nghi ngờ; Không dùng chung vật dụng cá nhân; Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người. Các biện pháp này vừa giúp phòng não mô cầu và các bệnh lây qua đường hô hấp khác đang cùng lưu hành trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc nâng cao sức đề kháng đóng vai trò quan trọng do hệ miễn dịch suy giảm dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn dễ dàng tấn công. Cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, ưu tiên thực phẩm giàu đạm, vitamin và vi chất; cho trẻ ngủ đủ giấc, vận động thể dục thể thao, với trẻ nhỏ nên cho bú hoàn toàn sữa mẹ trong tháng đầu.