Phân biệt vắc xin Lao đơn liều và Lao đa liều

Vắc xin lao đơn liều và đa liều đều là sinh phẩm y tế phòng bệnh lao có cùng thành phần và tương đương về hiệu quả bảo vệ, khác biệt chủ yếu ở quy cách đóng gói của nhà sản xuất và được lựa chọn linh hoạt theo nhu cầu sử dụng cá nhân, điều kiện bảo quản cũng như hình thức tổ chức tiêm chủng tại từng cơ sở y tế.

 Tại Việt Nam, hiện nay đang lưu hành vắc xin phòng lao Ivactuber (trước đây là BCG), được sản xuất bởi Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC) Việt Nam. Đây là biện pháp hiệu quả giúp phòng các thể lao nặng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là lao màng não và lao kê. Vắc xin được chỉ định tiêm sớm cho trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi, với điều kiện cân nặng từ 2.000g trở lên.

Theo BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, hiện nay vắc xin lao được sản xuất dưới hai dạng: đơn liều và đa liều, nhằm đáp ứng các nhu cầu triển khai khác nhau trong hệ thống y tế.

Vắc xin lao đơn liều Là dạng đóng gói mỗi lọ tương ứng một liều tiêm tiêu chuẩn 0,1ml cho một trẻ. Sau khi mở nắp, vắc xin phải được sử dụng ngay và không được lưu lại cho đối tượng khác. Ưu điểm nổi bật của dạng này là giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo, nhờ hạn chế việc dùng chung lọ giữa nhiều người. Điều này đặc biệt phù hợp với các cơ sở tiêm chủng dịch vụ hoặc khi nhu cầu tiêm lẻ, số lượng ít. Tuy nhiên, do đóng gói riêng biệt, dạng đơn liều thường có chi phí cao hơn, đồng thời yêu cầu nhiều nguồn lực hơn trong vận chuyển và bảo quản dây chuyền lạnh.

Vắc xin lao đa liều Được đóng trong một lọ chứa nhiều liều, phổ biến là 10 liều/lọ dưới dạng bột đông khô. Trước khi sử dụng, vắc xin cần được hoàn nguyên bằng dung môi đi kèm. Sau khi hoàn nguyên, mỗi liều tiêm trong da cho trẻ vẫn là 0,1ml, đảm bảo liều lượng, hiệu quả tương đương dạng đơn liều và có thể dùng cho tối đa 10 trẻ khác nhau dưới 1 tuổi. Sau khi mở lọ, vắc xin cần được sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo quản và vô khuẩn. Đặc biệt, đối với loại vắc xin đông khô không chất bảo quản như vắc xin lao, phải được loại bỏ trong vòng 6 giờ sau khi mở nắp.

BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng cho biết sử dụng lọ vắc xin đa liều mang lại ưu thế lớn về hiệu quả chi phí và tính linh hoạt trong triển khai, đặc biệt phù hợp với các chương trình tiêm chủng quy mô lớn tại trạm y tế, bệnh viện công hoặc trong các chiến dịch tiêm chủng cộng đồng. Đây cũng là lý do dạng đa liều được sử dụng phổ biến trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam.

Về bản chất, sự khác biệt giữa hai dạng vắc xin này chỉ nằm ở quy cách đóng gói, không liên quan đến thành phần, cơ chế miễn dịch hay hiệu quả phòng bệnh. Do đó, lựa chọn sử dụng dạng đơn liều hay đa liều không làm thay đổi khả năng bảo vệ trước bệnh lao, mà phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện triển khai thực tế và mô hình tổ chức tiêm chủng.

Trong thực hành, yếu tố quyết định mức độ an toàn không phải là dạng đóng gói, mà là năng lực của cơ sở tiêm chủng, bao gồm hệ thống bảo quản dây chuyền lạnh, quy trình kiểm soát vô khuẩn và trình độ chuyên môn của nhân viên y tế. Những tiêu chí này hiện đang được nhiều đơn vị y tế chú trọng nâng cao. Đơn cử, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã triển khai đồng bộ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo quản, vận hành và đào tạo nhân sự, góp phần đảm bảo chất lượng vắc xin và an toàn tối đa cho người tiêm.

Tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, toàn bộ quy trình được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, với hệ thống hàng trăm kho lạnh bảo quản đạt chuẩn GSP quốc tế, dây chuyền lạnh được giám sát liên tục, đảm bảo duy trì nhiệt độ ổn định trong suốt quá trình lưu trữ và vận chuyển. Quy trình tiêm chủng được thiết kế theo mô hình một chiều khép kín, giúp kiểm soát chặt chẽ từng khâu từ tiếp nhận, khám sàng lọc, tiêm đến theo dõi sau tiêm.

Bên cạnh đó, đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo chuyên sâu, 100% có chứng chỉ an toàn tiêm chủng và thường xuyên được cập nhật kiến thức chuyên môn. Các thao tác kỹ thuật pha hồi chỉnh vắc xin, sử dụng bơm kim tiêm riêng biệt, xử lý lọ đa liều và kiểm soát thời gian sử dụng sau khi mở đều được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo và đảm bảo an toàn cho người tiêm.

Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm mạn tính do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, thường ảnh hưởng đến phổi và lây qua đường không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khạc nhổ. Ước tính gần ⅓ dân số thế giới bị nhiễm vi khuẩn lao, khiến căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong số các bệnh truyền nhiễm với số ca tử vong gần gấp đôi so với HIV/AIDS.

Tại Việt Nam, bệnh lao vẫn là gánh nặng y tế lớn, xếp hạng thứ 11 trong 30 quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh lao cao nhất thế giới. Theo ước tính của Tổ chức Y thế giới (WHO), năm 2023 ghi nhận khoảng 172.000 ca mắc lao mới và khoảng 13.000 ca tử vong do lao mỗi năm, vượt qua số ca tử vong do tai nạn giao thông.

Trong bối cảnh đó, tiêm chủng chính là biện pháp quan trọng trong cuộc chiến toàn cầu chống lại bệnh lao, đặc biệt ở nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất như trẻ nhỏ. Các nghiên cứu cho thấy, vắc xin lao giúp giảm hơn 75% nguy cơ mắc các thể lao nặng như lao màng não ở trẻ em, đồng thời đạt hiệu quả bảo vệ khoảng 50% đối với các thể lao nói chung và duy trì miễn dịch bền vững trong nhiều năm.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ