Cảnh báo não mô cầu chuyển nặng sau 48 giờ ở trẻ em

Bé trai 7 tuổi tại TP.HCM chỉ sau 2 ngày sốt đã nhanh chóng rơi vào tình trạng nghi nhiễm não mô cầu với dấu hiệu nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Các chuyên gia y tế cảnh báo, bệnh não mô cầu có thể diễn tiến cực nhanh, đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tiêm vắc xin đầy đủ là biện pháp phòng ngừa chủ động, hiệu quả, khuyến cáo cho trẻ em từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.

Theo thông tin từ bệnh viện, bệnh nhi nam (7 tuổi, P.Long Trường, TP.HCM) ban đầu có biểu hiện sốt, lừ đừ. Đến ngày thứ hai, trẻ xuất hiện các ban xuất huyết tập trung ở chân, đây là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng nặng. Khi nhập viện tại Bệnh viện Nhi đồng 2, trẻ sốt cao 39°C, mạch nhanh 140 lần/phút, thở nhanh 25 lần/phút, các ban xuất huyết lan rộng toàn thân. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số CRP đạt 154 mg/L, cao gấp khoảng 20 lần bình thường, cho thấy phản ứng viêm nghiêm trọng.

Trước nguy cơ diễn tiến nặng, bệnh nhi được chuyển khẩn cấp đến Khoa Hồi sức Nhiễm và theo dõi trong khu vực cách ly với chẩn đoán nghi nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết. Sau quá trình điều trị tích cực, trẻ đã đáp ứng tốt, qua cơn nguy kịch và đang dần hồi phục.

BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trong thể bệnh tối cấp của bệnh do não mô cầu gây ra, bệnh nhân có thể tử vong trong vòng 24 giờ, thậm chí chỉ vài giờ sau khi khởi phát triệu chứng, nếu không được điều trị kháng sinh và hồi sức kịp thời. Điều này lý giải vì sao não mô cầu được xếp vào nhóm bệnh có diễn tiến nhanh và tỷ lệ tử vong cao hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm. Tại Việt Nam, bệnh do não mô cầu được xếp vào nhóm B trong danh mục các bệnh truyền nhiễm theo quy định của Bộ Y tế, là các bệnh nguy hiểm, có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong cao.

Các triệu chứng ban đầu của nhiễm trùng huyết do não mô cầu thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện như sốt cao, ớn lạnh, nôn mửa, tiêu chảy và phát ban xuất huyết. Nguy hiểm hơn, não mô cầu khuẩn còn có thể gây nhiễm trùng huyết nặng dẫn đến tụt huyết áp, xuất huyết tuyến thượng thận cấp, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng người bệnh. (1)

Một yếu tố đáng chú ý khác là khả năng để lại di chứng nặng nề. Ngay cả khi được điều trị bằng thuốc kháng sinh và điều trị tích cực, vẫn có đến 20% bệnh nhân sống sót gặp phải các di chứng lâu dài như mất chi, mù lòa và khuyết tật trí tuệ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống sau này của cả người bệnh và người chăm sóc. Trẻ hồi phục sau bệnh có nguy cơ gặp các rối loạn tâm lý như tăng động giảm chú ý, lo âu, trầm cảm cũng gia tăng, kéo theo nhiều khó khăn về hành vi, cảm xúc và học tập trong cuộc sống hằng ngày.

“Đây không chỉ là gánh nặng y tế mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sống của người bệnh và gia đình”, BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng nhấn mạnh và cho biết thêm. Trường hợp bệnh nhi này may mắn được phát hiện sớm và xử trí đúng hướng: nhập viện kịp thời, theo dõi hồi sức tích cực và cách ly kiểm soát nhiễm khuẩn. Đây là yếu tố quyết định giúp đảo ngược tình trạng bệnh. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có được “cửa sổ vàng” này, đặc biệt trong bối cảnh nhiều phụ huynh còn chủ quan với các triệu chứng ban đầu.

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm do khả năng diễn tiến thần tốc, có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng người bệnh. Đặc biệt, ở thể nhiễm trùng huyết tối cấp, tỷ lệ tử vong lên đến 40% với tốc độ diễn tiến cực nhanh. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể lây truyền qua đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, khu dân cư. Trẻ em là nhóm nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. (2)

Từ đầu năm 2026 đến nay, số ca mắc não mô cầu có xu hướng gia tăng rõ rệt, tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm khoảng 46% tổng số ca mắc được ghi nhận. Đây là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, thường xuyên sinh hoạt tập thể tại trường học, khu vui chơi, ký túc xá… nên nguy cơ lây nhiễm cao nếu không được bảo vệ đầy đủ bằng vắc xin.

BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng cho biết vi khuẩn não mô cầu thường cư trú tại vùng hầu họng và lây lan chủ yếu qua đường hô hấp hoặc khi tiếp xúc gần với dịch tiết của người mang mầm bệnh. Khi sức đề kháng suy giảm hoặc niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết tối cấp, hoặc tấn công hệ thần kinh trung ương dẫn đến viêm màng não nguy hiểm.

Do đó, khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, lừ đừ, đau đầu, nôn ói hoặc nổi ban xuất huyết bất thường, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ bệnh chuyển nặng rất nhanh.

Trong đó, tiêm vắc xin được đánh giá là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng ngừa bệnh não mô cầu. Hiện tại, Việt Nam ghi nhận lưu hành 5 nhóm huyết thanh não mô cầu phổ biến gồm A, B, C, Y và W, trong đó nhóm B chiếm tỷ lệ cao. Nghiên cứu tại Viện Pasteur TP.HCM giai đoạn 2012 - 2021 cho thấy, nhóm B chiếm khoảng 93% số ca não mô cầu tại khu vực phía Nam, trong khi nhóm C chiếm khoảng 7%.

Việt Nam hiện có 5 loại vắc xin phòng não mô cầu, giúp bảo vệ trước các nhóm huyết thanh phổ biến. Trong đó, mỗi loại vắc xin giúp phòng ngừa một hoặc vài nhóm nhất định, không bao phủ toàn bộ 5 nhóm này, nên cần phối hợp tối thiểu 2 loại vắc xin theo tư vấn của bác sĩ để đạt hiệu quả phòng bệnh toàn diện.

Danh mục vắc xin phòng não mô cầu

Trước nguy cơ não mô cầu gia tăng, VNVC triển khai nhiều chương trình ưu đãi, hỗ trợ chi phí cùng tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi, giúp người dân dễ dàng tiếp cận vắc xin chất lượng cao, chủ động phòng bệnh sớm, đầy đủ và tiết kiệm hơn cho cả gia đình:

Bên cạnh tiêm vắc xin đầy đủ, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nghi nhiễm bệnh và nâng cao sức đề kháng để giảm nguy cơ lây nhiễm não mô cầu.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ