Cao điểm bệnh dại, nguy cơ gia tăng trong mùa nắng nóng

Thời tiết nắng nóng gay gắt đang làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh dại tại nhiều địa phương phía Nam khi liên tiếp ghi nhận các ca tử vong, ổ dịch trên chó và các vụ chó nghi dại tấn công nhiều người. Các chuyên gia cảnh báo bệnh dại gần như có tỷ lệ tử vong 100% khi đã phát triệu chứng, song hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu được xử trí đúng cách và tiêm vắc xin kịp thời ngay sau phơi nhiễm.

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố đã ghi nhận 3 trường hợp tử vong do bệnh dại. Báo cáo của Bộ Y tế cho thấy chỉ trong 3 tháng đầu năm, cả nước đã có 13 ca tử vong do bệnh dại, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam. Trong đó, Tây Ninh ghi nhận 7 ca tử vong, TP.HCM 3 ca; An Giang, Đồng Tháp và Vĩnh Long mỗi địa phương ghi nhận 1 ca.

Cuối tháng 3 vừa qua, một trường hợp tử vong tại xã Long Hải được ghi nhận sau khi người bệnh bị chó cắn nhưng không đến cơ sở y tế mà tự xử trí tại nhà. Khi xuất hiện triệu chứng, bệnh đã chuyển nặng và không thể cứu chữa. Đây là cảnh báo nghiêm trọng về tâm lý chủ quan, chậm xử trí hoặc áp dụng các biện pháp dân gian không có cơ sở khoa học sau phơi nhiễm với virus dại.

Tiếp đó, theo báo cáo nhanh của Trạm Y tế P.Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng, ngày 3/5, địa phương ghi nhận 12 người bị một con chó nghi dại cắn, trong đó có một bé gái 9 tuổi. Chỉ vài ngày sau, ngày 7/5, Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực U Minh xác nhận xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau xuất hiện ổ dịch dại sau khi một phụ nữ bị chó dại lao vào cắn ngay trong nhà, gây nhiều vết thương sâu. Con chó có biểu hiện điển hình của bệnh dại như lừ đừ, chảy nhiều nước dãi, mất kiểm soát hành vi và chết sau khoảng 30 phút. Kết quả xét nghiệm xác định mẫu bệnh phẩm dương tính với virus dại. Đây là ổ dịch dại thứ hai được ghi nhận tại Cà Mau từ đầu năm đến nay.

Song song với các ca bệnh trên người, nhiều ổ dịch dại trên chó tiếp tục xuất hiện tại Đồng Nai, Tây Ninh, An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp và TP.HCM. Điều này cho thấy virus dại vẫn đang âm thầm lưu hành trong cộng đồng, đặc biệt tại những khu vực có tỷ lệ tiêm phòng cho vật nuôi chưa cao hoặc tình trạng chó mèo thả rông còn phổ biến.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y Khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi đã khởi phát triệu chứng lâm sàng. Virus dại tấn công trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, gây co giật, sợ nước, sợ gió, kích động, liệt và tử vong nhanh chóng.

Thời tiết nắng nóng kéo dài trong năm 2026 có thể khiến nguy cơ bệnh dại gia tăng mạnh hơn. Theo dự báo khí tượng, nắng nóng năm nay xuất hiện sớm, nền nhiệt cao và kéo dài hơn so với năm 2025 tại nhiều khu vực trên cả nước.

Theo Bác sĩ, nhiệt độ tăng cao không làm virus dại mạnh lên nhưng có thể gián tiếp làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh. Trong điều kiện nắng nóng, chó mèo dễ bị kích động, thay đổi hành vi, hung dữ hơn và tăng tần suất đi lang thang tìm nước hoặc thức ăn. Đồng thời, mùa hè cũng là thời điểm trẻ em nghỉ học, hoạt động ngoài trời nhiều hơn, làm tăng nguy cơ tiếp xúc với chó mèo lạ hoặc vật nuôi chưa được tiêm phòng.

Bên cạnh đó, tại nhiều địa phương, tình trạng chó thả rông, không đeo rọ mõm và chưa tiêm vắc xin phòng dại vẫn còn phổ biến. Đây là yếu tố khiến virus có điều kiện lan truyền âm thầm trong cộng đồng.

Ghi nhận tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC cũng cho thấy nhu cầu phòng bệnh đang tăng rõ rệt. Chỉ trong đầu tháng 4/2026, số người đến tiêm vắc xin phòng dại tại hệ thống trên toàn quốc tăng khoảng 30% so với trước đó. Nhiều người chủ động tiêm ngay sau khi bị chó mèo cắn, cào hoặc tiêm dự phòng trước phơi nhiễm do thường xuyên tiếp xúc với động vật.

Bác sĩ An Khương cho biết thời gian ủ bệnh dại không cố định, thường kéo dài từ 2 - 8 tuần, nhưng cũng có thể ngắn hơn hoặc kéo dài nhiều tháng, thậm chí trên 1 năm tùy thuộc vào vị trí vết thương, mức độ tổn thương và lượng virus xâm nhập. Những vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc vết thương sâu, nhiều máu thường có nguy cơ cao hơn do gần hệ thần kinh trung ương hoặc tập trung nhiều dây thần kinh. 

Chính đặc điểm ủ bệnh kéo dài, ít biểu hiện sớm khiến nhiều người chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào. Một số trường hợp không đến cơ sở y tế vì cho rằng vết thương nhỏ, vật nuôi vẫn khỏe mạnh hoặc đó là chó, mèo nuôi trong nhà. Tuy nhiên, Bác sĩ Khương lưu ý, động vật nhiễm virus dại có thể truyền bệnh qua nước bọt trước khi xuất hiện biểu hiện bất thường. Do đó, người dân tuyệt đối không chủ quan với bất kỳ vết cắn, cào hay liếm trên vùng da tổn thương từ chó, mèo hoặc động vật nghi dại.

Đối với trường hợp bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc liếm vào vùng da trầy xước, xử trí ban đầu đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong dự phòng bệnh. Ngay sau khi xảy ra phơi nhiễm, cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong ít nhất 15 phút bằng xà phòng. Trường hợp không có xà phòng, có thể rửa bằng nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 70% hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp.

Xem thêm: Đợi vết cắn chảy máu mới tiêm phòng dại?

Sau khi sơ cứu, người bị phơi nhiễm cần đến cơ sở y tế trong thời gian sớm nhất để được bác sĩ đánh giá mức độ nguy cơ và chỉ định tiêm vắc xin phòng dại hoặc huyết thanh kháng dại. Tiêm vắc xin sớm sau phơi nhiễm giúp tối ưu hiệu quả bảo vệ, là biện pháp quan trọng hiện nay nhằm ngăn virus dại tiến triển đến hệ thần kinh trung ương.

Phác đồ tiêm sau phơi nhiễm thường gồm 3 - 5 mũi, thực hiện vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28 tùy theo mức độ nguy cơ, tình trạng vết thương và tiền sử tiêm phòng của người bị phơi nhiễm. Trong một số trường hợp như vết cắn sâu, nhiều vết thương, vết thương ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc người chưa từng tiêm phòng dại, bác sĩ có thể chỉ định tiêm kết hợp huyết thanh kháng dại để tăng cường bảo vệ ngay trong giai đoạn đầu sau phơi nhiễm.

Đối với người có nguy cơ cao như bác sĩ thú y, nhân viên cứu hộ động vật, người thường xuyên tiếp xúc chó mèo hoặc trẻ nhỏ sống tại khu vực nguy cơ, Bác sĩ An Khương khuyến khích tiêm vắc xin phòng dại trước phơi nhiễm để tạo miễn dịch chủ động.

Danh mục vắc xin dự phòng bệnh dại tại VNVC

Ngành y tế cũng khuyến cáo người dân cần tiêm phòng đầy đủ cho chó mèo, không thả rông vật nuôi, đeo rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng và theo dõi sát động vật có biểu hiện bất thường như hung dữ, bỏ ăn, chảy nước dãi, cắn người vô cớ hoặc mất kiểm soát hành vi.

Trong bối cảnh bệnh dại vẫn đang lưu hành tại nhiều địa phương và liên tiếp xuất hiện các ca tử vong thương tâm, việc chủ động tiêm phòng, xử trí đúng sau phơi nhiễm và nâng cao ý thức quản lý vật nuôi được xem là những giải pháp quan trọng nhất để ngăn chặn nguy cơ tử vong do căn bệnh nguy hiểm này.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ