Não mô cầu đang “nóng” với 24 ca, 4 ca mắc tử vong trong 3 tháng

Hơn 3 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận 24 ca mắc, 4 ca tử vong do não mô cầu, tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm ngoái. Ca bệnh xuất hiện rải rác, chưa hình thành ổ dịch lớn nhưng tiềm ẩn nguy cơ hình thành chuỗi lây nhiễm âm thầm trong cộng đồng. Ngành y tế khuyến cáo người dân chủ động tiêm vắc xin từ sớm để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Theo cảnh báo của Bộ Y tế, số ca não mô cầu đang có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm 2025 (14 ca). Báo cáo giám sát từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026 ghi nhận 24 ca mắc trên cả nước, trong đó có 4 trường hợp tử vong, nhiều ca nghi nhiễm và tiếp xúc gần với các ca bệnh. Đáng chú ý, nhóm trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh, cho thấy nguy cơ cao ở nhóm đối tượng này.

Các ca bệnh hiện ghi nhận rải rác tại nhiều địa phương, chưa hình thành ổ dịch tập trung nhưng lại đặt ra thách thức lớn trong kiểm soát do đặc tính lây lan âm thầm. Thực tế dịch tễ gần đây cho thấy dấu hiệu của các chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng. Mới nhất, tại Cà Mau ghi nhận 3 trường hợp nghi mắc có liên quan tới ca bệnh đã tử vong vào tháng 3, trong đó 1 đã ca tử vong. Trước đó, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc tử vong sau khi xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt, đau đầu, ban xuất huyết và suy hô hấp, được xác định nhiễm não mô cầu nhóm B, tiếp xúc với nhiều bạn học, trong đó có bạn học đã xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm.

Xem thêm: Vì sao có người tiếp xúc với bệnh nhân não mô cầu nhưng không biểu hiện bệnh ngay?

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh có thể tiến triển cực nhanh, dẫn đến viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, với nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Nếu không điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%; ngay cả khi được cứu chữa, khoảng 10 - 15% bệnh nhân vẫn không qua khỏi và khoảng 20% người sống sót phải chịu di chứng nặng nề như điếc, tổn thương não, liệt hoặc suy tạng.

Đặc biệt, nguồn lây duy nhất của vi khuẩn là con người và lây truyền qua đường hô hấp. Tuy nhiên, điểm nguy hiểm nằm ở việc nhiều người có thể mang vi khuẩn trong hầu họng mà không có triệu chứng, gọi là “người lành mang trùng”. Theo các nghiên cứu dịch tễ, nguy cơ lây nhiễm ở người tiếp xúc gần có thể tăng gấp 500 - 800 lần. Khi hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc các yếu tố khác, vi khuẩn có thể bùng phát, vượt qua hàng rào bảo vệ tự nhiên và gây bệnh nặng.

Một thách thức khác là sự đa dạng của các nhóm huyết thanh. Tại Việt Nam, 5 nhóm chính A, B, C, W, Y đang lưu hành đồng thời và cũng là nguyên nhân gây hơn 90% ca bệnh trên toàn cầu. Các nhóm này không tạo miễn dịch chéo, đồng nghĩa với việc nhiễm hoặc tiêm phòng một nhóm không bảo vệ được trước các nhóm còn lại.

Trước thực tế này, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo người dân cần chủ động rà soát lịch tiêm cho cả gia đình, chủ động tiêm phối hợp đầy đủ vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW để bao phủ đầy đủ 5 nhóm huyết thanh phổ biến, từ đó tạo miễn dịch toàn diện. Việc tiêm cần được thực hiện sớm, đúng lịch và đủ liều, bởi cơ thể cần thời gian để hình thành kháng thể bảo vệ. Những người đã tiêm các vắc xin thế hệ cũ như AC hay BC cũng nên được bác sĩ tư vấn để tiêm bổ sung, nhằm mở rộng phổ bảo vệ trước các chủng vi khuẩn đang lưu hành hiện nay.

Hiện nay, tại hàng trăm Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu B và ACYW thế hệ mới, tiêm cho mọi lứa tuổi từ trẻ 6 tuần tuổi, trẻ tiền học đường, thanh thiếu niên, người trưởng thành, người cao tuổi và người có bệnh nền. 100% vắc xin chính hãng, chất lượng cao, bảo quản đạt chuẩn GSP quốc tế, quy trình tiêm chủng an toàn, dịch vụ Khách hàng thân thiện, tận tâm cùng mức giá hợp lý, nhiều chương trình trợ giá hấp dẫn và quà tặng giá trị, tạo điều kiện cho người dân chủ động tiêm ngừa phòng bệnh cho cả gia đình với chi phí hợp lý.

Vắc xin	Loại vắc xin	Độ tuổi	Đăng ký tiêm
MenQuadfi (Sanofi, Mỹ)	Phòng Não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135	Từ 6 tuần tuổi trở lên, không giới hạn độ tuổi trên	Click đăng ký
Nimenrix (Pfizer, Mỹ)			Click đăng ký
Menactra (Sanofi, Mỹ)		Từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi	Click đăng ký
Bexsero (GSK, Bỉ)	Phòng Não mô cầu nhóm B [Thế hệ mới]	Từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi	Click đăng ký
VA-Mengoc-BC (Cuba)	Phòng Não mô cầu nhóm B, C	Từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi	Click đăng ký

Bên cạnh tiêm chủng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân tăng cường các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên, súc họng sát khuẩn, đeo khẩu trang nơi công cộng, giữ vệ sinh môi trường sống và hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Đồng thời, cần duy trì dinh dưỡng hợp lý, nâng cao thể trạng. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, cứng cổ, buồn nôn, ban xuất huyết…, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ