Anh Nguyễn Hoàng Long (28 tuổi, sinh sống tại Hàn Quốc) gửi câu hỏi: “Thưa Bác sĩ, em chuẩn bị tiêm phòng uốn ván tại Hàn Quốc và còn khá lo lắng vì không rõ vị trí tiêm uốn ván ở đâu là đúng vì em thấy hiện nay có nhiều đường tiêm khác nhau quá, muốn biết đường tiêm chính xác để đảm bảo quyền lợi của bản thân. Nhờ các chuyên gia, điều dưỡng VNVC hướng dẫn giúp em vị trí tiêm và những lưu ý quan trọng để tiêm an toàn ạ”.
Vị trí tiêm uốn ván khác nhau tùy nhóm đối tượng, nhằm tối ưu hiệu quả miễn dịch và đảm bảo an toàn. Việc xác định chuẩn vị trí tiêm giúp nhân viên y tế thực hiện đúng kỹ thuật và theo dõi sau tiêm hiệu quả
Vị trí tiêm uốn ván theo từng nhóm đối tượng
Xác định vị trí tiêm uốn ván chuẩn theo từng nhóm đối tượng là yếu tố quyết định giúp mũi tiêm đạt hiệu quả tối ưu và đảm bảo an toàn. Thao tác đúng giúp hạn chế biến chứng và thuận lợi cho việc theo dõi sau tiêm vắc xin uốn ván: (1)
| Đối tượng | Vị trí tiêm | Đường tiêm |
| Người lớn | 1/3 giữa cơ cánh tay (cơ delta) | Tiêm bắp |
| Trẻ em | Cơ đùi trước ngoài là ưu tiên; trẻ lớn có thể tiêm cơ delta | Tiêm bắp |
| Phụ nữ mang thai | 1/3 giữa cơ cánh tay (cơ delta) | Tiêm bắp |
| Người bị thương hoặc dự phòng sau phơi nhiễm khẩn cấp | 1/3 giữa cơ cánh tay (cơ delta) hoặc theo chỉ định của bác sĩ tùy mức độ cấp cứu | Tiêm bắp |
Vì sao cần tiêm uốn ván đúng vị trí?
Tiêm uốn ván đúng vị trí đảm bảo mũi tiêm phát huy hiệu quả tối đa và hạn chế các sự kiện bất lợi sau tiêm chủng:
- Tối ưu hấp thu vắc xin: Uốn ván là loại vắc xin tiêm bắp, nếu mũi tiêm không vào đúng cơ mà chỉ tiêm sát da hoặc vào mô dưới da, khả năng hấp thu kháng nguyên sẽ giảm. Theo hướng dẫn của CDC, kim tiêm phải đủ dài để đi vào khối cơ nhưng không quá dài để chạm đến mạch máu hoặc dây thần kinh. (2)
- Giảm nguy cơ biến chứng tại chỗ tiêm: Nếu tiêm sai vị trí (ví dụ tiêm ở mông/gluteus mà không xác định đúng giải phẫu), có thể gây tổn thương thần kinh (ví dụ dây thần kinh tọa) hoặc tạo điều kiện viêm, hoại tử hoặc hình thành u hạt. (3) (4)
- Đảm bảo an toàn giải phẫu: Vị trí tiêm uốn ván được khuyến nghị (delta ở tay, hoặc cơ đùi bên ngoài ở trẻ nhỏ) là nơi ít mạch máu lớn và dây thần kinh quan trọng, giảm nguy cơ tai biến khi tiêm.
- Khả năng bảo vệ miễn dịch tốt hơn: Nếu tiêm sai vị trí, kháng thể tạo ra sau tiêm có thể thấp hơn hoặc không đủ bền vững.
Hướng dẫn cách chăm sóc vết tiêm uốn ván
Chăm sóc vết tiêm uốn ván đúng vị trí đảm bảo vắc xin phát huy hiệu quả tối ưu và giảm thiểu biến chứng. Sau khi tiêm tại các cơ sở tiêm chủng, vị trí tiêm uốn ván cần giữ sạch, khô, tránh chạm tay bẩn hoặc gãi, đồng thời hạn chế vận động cơ bắp trong vài giờ đầu.
Phản ứng tại chỗ như đau nhức cơ tại cánh tay, sưng hoặc đỏ ở vị trí tiêm, mệt mỏi, đau đầu, giảm cảm giác thèm ăn, sốt nhẹ, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Chườm lạnh xung quanh vị trí tiêm có thể giúp người tiêm giảm sưng và đau. Ở trẻ sơ sinh, một số trẻ có thể quấy khóc hoặc cáu kỉnh sau tiêm thường tự giới hạn trong 1 – 2 ngày.
⇒ Tham khảo thêm bài viết chi tiết: Tiêm uốn ván có bị sốt không?
Ngoài ra, người tiêm cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt cao trên 40 độ C, co giật, hoặc sưng toàn bộ cánh tay hoặc chân, và đối với trẻ em có khóc liên tục không thể dỗ được kéo dài nhiều giờ thì cần nhanh chóng đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được can thiệp và điều trị kịp thời. Vệ sinh tay, mặc quần áo rộng rãi, nghỉ ngơi và uống nhiều nước để đảm bảo an toàn và hiệu quả miễn dịch tối ưu.
⇒ Tham khảo thêm: Tiêm uốn ván mũi 2 muộn có sao không?
Qua bài viết, thắc mắc về vị trí tiêm uốn ván đã được giải đáp. Nắm rõ vị trí tiêm giúp mũi tiêm đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế phản ứng tại chỗ. Đồng thời, người tiêm nên tuân thủ hướng dẫn theo dõi sau tiêm và lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín để bảo đảm an toàn lâu dài.
