Virus cúm D: Đặc điểm và các thông tin quan trọng

Trong các mùa cúm, thường ghi nhận các ca bệnh do virus cúm A và B gây ra. Vậy virus cúm D có gây bệnh ở người không? Cùng chuyên gia tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây!

Virus cúm D là gì?

Virus cúm D là loại virus duy nhất chủ yếu ảnh hưởng đến gia súc và thường lây lan sang các loài khác. Kể từ khi loại virus này được mô tả lần đầu vào năm 2011, nó được phát hiện lưu hành phổ biến trong các quần thể gia súc, đặc biệt là lợn trên toàn thế giới, hiện chưa có bằng chứng xác minh cơ chế gây bệnh ở người.

Đặc điểm và phân loại virus cúm D

Theo nghiên cứu, virus cúm D thuộc chi Deltainfluenzavirus họ Orthomyxoviridae, dạng hình cầu hoặc đa hình, đường kính khoảng 100 - 120 nm, sở hữu bộ gen phân đoạn gồm 7 phân đoạn RNA mạch đơn hướng âm (khác với virus cúm A và virus cúm B). (2)

Cụ thể quá trình phân lập virus cúm D bắt đầu vào năm 2011, một loại virus cúm C được phân lập từ những con lợn mắc bệnh giống cúm ở Hoa Kỳ. Các phân tích sinh học cho thấy, virus cúm mới này chứa 50% bản sắc axit amin tổng thể với virus cúm C nhưng không có phản ứng chéo với huyết thanh virus cúm C ở người, do đó Ủy ban phân loại virus quốc tế (ICTV) đã phân loại Deltainfluenzavirus là một chi mới của họ Orthomyxoviridae, gọi là virus cúm D. (3)

Nguồn gốc và phương thức lây lan của cúm D

Mặc dù ban đầu được phát hiện ở lợn nhưng gia súc được cho là nguồn chứa tự nhiên chính của cúm D theo các nghiên cứu dịch tễ học, huyết thanh học và bệnh học. Virus cúm D được phân lập đầu tiên từ lợn, bò và sự hiện diện kháng thể đối với virus cúm D đã được xác định ở nhiều loài động vật khác, bao gồm động vật nhai lại nhỏ.

Theo nghiên cứu, loại virus này lây truyền qua chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp và khí dung trong khoảng cách ngắn. Hầu hết các dữ liệu lâm sàng đều liên quan đến nhiễm trùng ở các gia súc.

Con người có thể bị cúm D không?

Cho đến hiện tại, chưa có bằng chứng xác minh việc cúm D có khả năng gây bệnh ở người hay khả năng lây truyền từ người sang người. Tuy nhiên, nó có thể gây ra mối đe dọa tiềm tàng như một tác nhân gây bệnh mới nổi đối với người trong tương lai, đặc biệt là người thường xuyên tiếp xúc với gia súc. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ huyết thanh dương tính với virus cúm D rất cao (khoảng 91%) ở những người có tiếp xúc hàng tuần với gia súc trong vòng 6 tháng trước khi được lấy mẫu xét nghiệm.

Sự gia tăng phát hiện huyết thanh virus cúm này ở người không liên tục qua các năm, mà tăng mạnh trong một số năm, sau đó giảm dần trong những năm tiếp theo. Các đỉnh điểm về tỷ lệ lưu hành huyết thanh được phát hiện ở người dường như diễn ra sau các đợt dịch bệnh cúm D ở động vật. Nhưng vì nồng độ kháng thể không duy trì ở mức cao trong những năm sau khi tăng mà giảm xuống mức thấp hơn nên virus không thể tồn tại lâu dài trong quần thể người. (4)

Tuy nhiên, sự phổ biến các kháng thể của cúm D ở người có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ lây nhiễm cho người và gây ra mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe con người trong tương lai.

Phân biệt cúm D với cúm A, cúm B và cúm C

Hiện nay, bệnh cúm gồm có 4 loại cúm A, cúm B, cúm C và cúm D. Vậy sự khác biệt giữa các bệnh cúm này như thế nào? Phân biệt nhanh với bảng so sánh dưới đây: (5)

Phân biệt cúm D với cúm A, cúm B và cúm C

Vì sao cúm D lại được quan tâm?

Mặc dù các nghiên cứu đã báo cáo rằng virus cúm D không cho thấy sự thay đổi kháng nguyên mạnh mẽ trong những năm qua, nhưng đặc tính biến đổi khó lường của virus cúm cùng với khả năng đột biến thường xuyên khiến loại virus này trở thành mối đe dọa tiềm tàng đối với sức khỏe con người. Đáng lưu ý, đứng thứ hai sau virus cúm A, cúm D là loại virus chủng cúm có khả năng lây nhiễm cho nhiều loại vật chủ cao nhất, do đó có tiềm năng lây truyền từ động vật sang người đã trở thành mối quan tâm toàn cầu.

Nhất là trong bối cảnh sức khỏe động vật là một mắt xích quan trọng, đặc biệt là việc tiêu thụ các sản phẩm từ động vật đã trở thành một phần phát triển nhanh chóng của ngành thực phẩm trong những thập kỷ gần đây. Do đó, việc giám sát liên tục các mầm bệnh mới nổi ở động vật được chọn để sản xuất thực phẩm là điều cấp thiết để đảm bảo sức khỏe động vật và ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người.

Điển hình là số lượng nghiên cứu về virus cúm D ngày càng gia tăng là do nghi ngờ nó có thể liên quan chặt chẽ với hội chứng bệnh đường hô hấp ở bò (BRD), khiến các nhà khoa học phải tập trung nghiên cứu, vì đây là một trong những vấn đề sức khỏe đáng kể đối với ngành chăn nuôi gia súc.

Virus cúm D là một tác nhân gây bệnh mới được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2011. Đây là loại virus có tính hướng tế bào rộng và nhiều vật chủ, trong đó gia súc là ổ chứa chính. Cho đến hiện tại, vẫn chưa có nghiên cứu xác minh việc loại virus này có thể gây bệnh ở người, tuy nhiên vẫn cần chú ý phòng ngừa rủi ro, đặc biệt ở những người thường xuyên tiếp xúc với gia súc. Đồng thời, chủ động chủng ngừa vắc xin phòng 2 chủng virus cúm phổ biến khác là cúm A và B cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh cúm và ngăn chặn khả năng lây nhiễm trong cộng đồng.