TP.HCM nâng phương án chống dịch Tay Chân Miệng mức cao

Dịch tay chân miệng đang gia tăng nhanh, liên tục ghi nhận ca mắc mới với hơn 26.000 ca trên toàn quốc, nhiều ca nặng và 8 trẻ tử vong chỉ trong hơn 3 tháng đầu năm 2026; riêng TP.HCM vượt mốc 10.000 ca, với sự quay trở lại của chủng virus EV71 độc lực cao. Ngành y tế đã nâng mức cảnh báo dịch, triển khai đồng bộ các phương án chống dịch và khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa.

Hiện nay, vắc xin phòng tay chân miệng hiệu quả cao đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, mở ra cơ hội bảo vệ chủ động cho trẻ nhỏ; Hệ thống tiêm chủng VNVC đã sẵn sàng các điều kiện cần thiết, sớm triển khai tiêm ngừa trên toàn quốc khi có hướng dẫn từ ngành y tế.

Việt Nam từ đầu năm 2026 ghi nhận hơn 26.000 ca mắc và 8 ca tử vong; riêng tháng 3, số ca trung bình tuần tiếp tục tăng, hơn 70% tập trung tại khu vực phía Nam, buộc ngành y tế phải theo dõi sát và chủ động các biện pháp ứng phó. Riêng tại TP.HCM, trước diễn biến phức tạp của bệnh tay chân miệng, thành phố đã chủ động triển khai các kịch bản ứng phó nguy cơ quá tải tại các cơ sở y tế.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), cho biết trong khoảng 3,5 tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận 10.496 ca mắc, tăng 182,4% so với cùng kỳ năm 2025 (3.717 ca), đồng thời vượt ngưỡng cảnh báo dịch. Riêng tuần gần đây ghi nhận 29 ổ dịch tại trường học và 17 ổ dịch cộng đồng. Tính từ đầu năm đến tuần 14, toàn thành phố đã có 438 ổ dịch, trong đó 244 ổ tại trường học và 194 ổ tại cộng đồng.

Đáng lo ngại, số ca nặng gia tăng rõ rệt với hơn 100 trường hợp diễn tiến nặng và đã ghi nhận 4 ca tử vong. Nguyên nhân chính được xác định là sự lưu hành trở lại của Enterovirus 71 (EV71), là chủng virus có độc lực cao, có khả năng gây tổn thương thần kinh trung ương và khiến bệnh chuyển nặng chỉ trong 24 - 48 giờ.

Tại các bệnh viện tuyến cuối, tỷ lệ bệnh nhi nặng tăng bất thường, nhiều trường hợp phải can thiệp hồi sức tích cực như lọc máu, hỗ trợ hô hấp. Các cơ sở y tế đã chủ động nâng công suất giường bệnh, chuẩn bị phương án mở rộng khu điều trị, đồng thời đảm bảo đầy đủ thuốc và vật tư y tế. Ngành y tế cũng đẩy mạnh chiến lược điều trị tại chỗ, tăng cường hội chẩn từ xa và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới nhằm hạn chế chuyển viện, giảm áp lực cho tuyến cuối và giảm nguy cơ tử vong.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, Enterovirus 71 (EV71) là chủng virus có độc lực cao, lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và hô hấp, bao gồm phân, nước bọt, đờm và giọt bắn khi ho, hắt hơi; chúng có thể tồn tại cả trên nhiều bề mặt như kim loại, nhựa, giấy… khiến nguy cơ lây gián tiếp trong cộng đồng tăng cao. Chủng virus này chiếm tới 70% các trường hợp tay chân miệng nặng và 90% ca tử vong, cũng là tác nhân gây ra tỷ lệ cao trong các ca bệnh nặng tại Việt Nam với tỷ lệ dương tính lên đến 88%. Trẻ có thể nhiễm virus chỉ trong vòng 3 ngày sau khi tiếp xúc mầm bệnh và vẫn có khả năng lây cho người khác trong khoảng 10 ngày.

Theo Bác sĩ, sau khi xâm nhập qua niêm mạc miệng và đường tiêu hóa, virus nhân lên tại hạch bạch huyết, đi vào máu và có thể vượt qua hàng rào máu - não để tấn công hệ thần kinh trung ương. Tại đây, virus phá hủy tế bào thần kinh, gây ra các biến chứng như viêm màng não, viêm màng não vô khuẩn, rối loạn điều hòa tiểu não, liệt kiểu bại liệt, viêm não, viêm não tủy và đặc biệt là viêm não thân não cấp - dạng tổn thương thần kinh phổ biến nhất, chiếm hơn 50% các trường hợp có biến chứng thần kinh.

Bệnh có thể tiến triển nhanh sang rối loạn hô hấp và tim mạch như suy tim - phổi, phù phổi thần kinh cấp tính. Lý do, virus làm tăng tính thấm mao mạch phổi, dẫn đến phù phổi cấp hoặc xuất huyết phổi, đây là biến chứng cực kỳ nguy hiểm, có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ nếu không được cấp cứu kịp thời. Nhiều trường hợp tử vong xảy ra trong vòng 24 giờ sau nhập viện.

Ngoài ra, bệnh tay chân miệng do EV71 gây ra còn có thể gây viêm cơ tim, rối loạn nhịp tim, sốc tim và liệt mềm cấp tính do tổn thương tủy sống. Một số trẻ dù qua giai đoạn cấp tính vẫn phải đối mặt với di chứng lâu dài như yếu tay chân, teo cơ, chậm phát triển thần kinh. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy tỷ lệ biến chứng thần kinh ở trẻ nhiễm EV71 dao động từ 0,2 - 1%, nhưng khi đã có tổn thương thần kinh trung ương kèm suy tim phổi, nguy cơ tử vong có thể lên đến khoảng 5%.

Dịch tay chân miệng có xu hướng bùng phát mạnh vào thời điểm thời tiết nóng ẩm, đặc biệt trong giai đoạn mùa xuân - hè như hiện nay, khi điều kiện môi trường thuận lợi cho virus tồn tại và lây lan. Tại Việt Nam, bệnh ghi nhận tính chu kỳ rõ rệt, thường gia tăng cục bộ tại các khu vực đông dân cư, trường học và nhà trẻ, nơi trẻ em tiếp xúc gần gũi.

Trước nguy cơ “vỡ trận” dịch bệnh, Bác sĩ Tấn khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường ở trẻ, đặc biệt là: sốt cao khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, ngủ li bì hoặc quấy khóc bất thường, nôn ói liên tục, ăn uống kém, bỏ bú, thóp phồng ở trẻ nhỏ. Trong đó, hiện tượng giật cơ là dấu hiệu sớm của viêm não thân não do EV71, có thể xuất hiện cả khi trẻ thức và ngủ, với tần suất dày. Khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể xuất hiện run chi, đi loạng choạng, co giật, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê, suy hô hấp và suy tuần hoàn.

Ngay khi nghi ngờ mắc bệnh, trẻ cần được nghỉ học và cách ly tại nhà từ 7 - 10 ngày để tránh lây lan. Trong quá trình chăm sóc, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, không làm vỡ các nốt phỏng và đảm bảo dinh dưỡng phù hợp. Đáng lưu ý, người lớn có thể nhiễm virus nhưng không có triệu chứng và trở thành nguồn lây cho trẻ, do đó cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp vệ sinh khi tiếp xúc với trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, chỉ riêng các biện pháp phòng ngừa vệ sinh thông thường thường không đủ để ngăn ngừa và kiểm soát sự lây lan của EV71. Hơn nữa, hiện bệnh vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu tập trung vào điều trị hỗ trợ và theo dõi biến chứng. Do đó, vắc xin chính là một trong những chiến lược dự phòng quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát bệnh tay chân miệng, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong, đặc biệt với các chủng virus độc lực cao như EV71.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã chính thức cấp phép lưu hành vắc xin phòng tay chân miệng do chủng EV71, hiệu quả bảo vệ đạt khoảng 90 - 97% sau tiêm đủ liều, được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Vắc xin có khả năng bảo vệ chéo đối với nhiều phân nhóm virus EV71 đang lưu hành như B5, C1, C4.

Với mạng lưới hàng trăm Trung tâm Tiêm chủng hiện đại và quy mô lớn trên toàn quốc, năng lực phục vụ hàng chục triệu lượt khách hàng mỗi năm và kinh nghiệm hợp tác với các đối tác vắc xin hàng đầu thế giới như Substipharm Biologics (Thụy Sĩ), Hệ thống tiêm chủng VNVC đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết từ sớm. Ngay sau khi có hướng dẫn triển khai từ cơ quan quản lý, đơn vị sẽ nhanh chóng đưa vắc xin vào sử dụng rộng rãi

Quý Khách có thể để lại thông tin đăng ký trước, VNVC sẽ chủ động liên hệ tư vấn ngay khi có thông tin mới nhất về vắc xin tay chân miệng

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ