Tín hiệu tích cực: Đồng bào vùng cao ngày càng chú trọng phòng bệnh bằng vắc xin

Không còn tâm lý e ngại hay thụ động trước dịch bệnh, ngày càng nhiều người dân vùng cao, vùng sâu vùng xa chủ động đưa con em đi tiêm vắc xin từ sớm, thậm chí vượt hàng chục cây số đường đèo dốc để tiếp cận dịch vụ tiêm chủng. Sự thay đổi này được xem là tín hiệu tích cực trong hành trình nâng cao ý thức phòng bệnh của cộng đồng và mở rộng cơ hội tiếp cận vắc xin chất lượng cao cho người dân ở mọi vùng miền.

Theo thống kê của Bộ Y tế, trong 4 tháng đầu năm 2026, nhiều bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam diễn biến phức tạp. Cả nước ghi nhận khoảng 45.000 ca sốt xuất huyết, tăng 1,8 lần so với cùng kỳ; hơn 11.800 ca tay chân miệng với sự lưu hành của chủng EV71 nguy hiểm; Covid-19 tăng trở lại gấp 4,4 lần. Bệnh não mô cầu tiếp tục xuất hiện rải rác tại nhiều địa phương và đã ghi nhận ca tử vong ở trẻ nhỏ. Đáng lo ngại, bệnh dại cũng ghi nhận 20 trường hợp tử vong từ đầu năm, trong đó có trẻ nhỏ 2 tuổi tại Đắk Lắk. Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ “dịch chồng dịch”, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh bằng vắc xin.

Theo ghi nhận từ hơn 260 trung tâm tiêm chủng của VNVC trên toàn quốc, nhu cầu tiêm chủng tại các tỉnh vùng cao và Tây Nguyên đang tăng mạnh trong vài năm trở lại đây. Đặc biệt, tại một số thời điểm xuất hiện ca mắc và tử vong do não mô cầu hoặc bệnh dại, lượng người dân đến tiêm tại khu vực Tây Nguyên tăng từ 200 - 500%. Sự thay đổi này phản ánh rõ nét chuyển biến trong nhận thức cộng đồng. Nếu trước đây, nhiều người dân vùng sâu vùng xa còn có tâm lý “có bệnh mới lo”, ít tiếp cận thông tin y tế hoặc e ngại chi phí, quãng đường đi lại, thì nay ngày càng nhiều gia đình chủ động tìm hiểu bệnh truyền nhiễm, lịch tiêm và đưa con đi phòng bệnh từ sớm.

Trước diễn biến dịch tễ phức tạp, hệ thống hơn 260 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc ghi nhận nhu cầu tiêm phòng tăng mạnh ở nhiều nhóm vắc xin như não mô cầu, cúm, dại, thủy đậu, sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản hay RSV. Đặc biệt, khu vực Tây Nguyên có thời điểm lượng khách đến tiêm tăng từ 200 - 500% so với tháng trước.

Tại các trung tâm VNVC ở Buôn Hồ, Krông Pắc, Ea Kar, Ea Tam hay Cư M’gar, ngày càng nhiều đồng bào Ê Đê, Bru-Vân Kiều, Nùng… chủ động đưa con đi tiêm chủng. Hình ảnh những gia đình chở con bằng xe máy vượt quãng đường hàng chục km giữa trời nắng gắt để kịp tiêm phòng đang trở thành câu chuyện đặc biệt tại nhiều địa phương vùng cao.

Bác sĩ Lê Thị Minh Nguyệt - Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, số lượng người dân đến tiêm thời gian gần đây tăng rõ rệt, bao gồm cả người tiêm lần đầu và tiêm nhắc định kỳ. Đáng chú ý, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số lần đầu tiếp cận với tiêm chủng dịch vụ và được tư vấn đầy đủ về các loại vắc xin cần thiết ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng.

“Sau khi được giải thích rõ về mức độ nguy hiểm của bệnh và hiệu quả bảo vệ của vắc xin, nhiều gia đình đã chủ động bổ sung thêm các mũi tiêm quan trọng để tăng cường bảo vệ cho trẻ”, Bác sĩ Minh Nguyệt cho biết.

Tại VNVC Ea Kar, chị H’Loan Byă, giáo viên tại xã M’Drắk, đã đưa hai con vượt hơn 70 km để tiêm vắc xin phòng não mô cầu sau khi nghe thông tin địa phương xuất hiện ca tử vong ở trẻ nhỏ. Chị cho biết trước đây gia đình chưa từng biết trẻ cần tiêm phòng bệnh này. “Ngày đi tiêm, cả gia đình 4 người đi chung một xe máy, mang theo đồ ăn, nước uống, mất hơn 3 giờ mới đến nơi. Trời nắng nóng, các con rất mệt, phải nghỉ một lúc mới hồi sức”, chị H’Loan chia sẻ. Dù hành trình vất vả, chị cho biết cả gia đình cảm thấy yên tâm hơn khi các con đã được tiêm phòng đầy đủ.
	Không chỉ riêng gia đình chị H’Loan, chị Lý Thị Dung, người đồng bào Nùng tại xã Ea Ô, cũng chở hai con vượt hơn 30 km để tiêm vắc xin não mô cầu. Đặc biệt, chị cùng nhiều anh chị em trong gia đình đưa tổng cộng 12 trẻ nhỏ trong thôn cùng đi tiêm. “Cán bộ nói bệnh này lây nhanh, mắc rồi chỉ 2 - 3 ngày là có thể trở nặng nên cả thôn ai cũng lo”, chị Dung nói. Theo chị, trước đây nhiều người trong thôn chỉ nghĩ các biểu hiện sốt, đau họng là cảm cúm thông thường, chưa từng biết đến bệnh não mô cầu hay cách phòng bệnh bằng vắc xin.
Tương tự, gia đình chị H’Hiền Mlô, người Ê Đê tại xã Quảng Phú, cũng thay đổi nhận thức sau khi địa phương xuất hiện ca bệnh. Ban đầu, gia đình chỉ nghĩ việc súc họng nước muối, đeo khẩu trang hay ăn uống đầy đủ là đủ để phòng bệnh. Tuy nhiên, khi thấy nhiều hộ dân trong thôn lần lượt đưa con đi tiêm và được cán bộ y tế tư vấn kỹ hơn, vợ chồng chị đã quyết định đưa con gái đến VNVC Cư M’gar tiêm phòng não mô cầu.

Không chỉ là câu chuyện của riêng vài gia đình, sự thay đổi trong nhận thức về tiêm chủng đang diễn ra rõ rệt tại nhiều vùng sâu, vùng xa trên cả nước. Nếu như trước đây, nhiều người dân chỉ tìm đến cơ sở y tế khi đã mắc bệnh thì nay ngày càng nhiều phụ huynh chủ động tìm hiểu thông tin, kiểm tra sổ tiêm và đưa con đi tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch.

Bác sĩ Minh Nguyệt nhận định đây là tín hiệu rất đáng mừng trong công tác y tế dự phòng. Bởi tại khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế, nguy cơ bùng phát dịch bệnh thường cao hơn do khoảng cách địa lý, điều kiện sinh hoạt và khả năng phát hiện, điều trị sớm còn khó khăn. Trong bối cảnh đó, tiêm chủng được xem là “lá chắn” hiệu quả và bền vững nhất giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Động lực thúc đẩy sự thay đổi không chỉ đến từ các đợt dịch bệnh thực tế mà còn nhờ việc hệ thống tiêm chủng hiện đại ngày càng phủ rộng tới nhiều địa phương. Việc mở rộng mạng lưới trung tâm tiêm chủng, tăng khả năng tiếp cận các loại vắc xin mới, chất lượng cao đã giúp người dân vùng xa không còn phải di chuyển về các thành phố lớn để tiêm ngừa như trước.

Để đáp ứng nhu cầu tiêm chủng tăng cao, hơn 260 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đã tăng cường nhân sự, kéo dài thời gian phục vụ và tối ưu quy trình từ tiếp nhận, khám sàng lọc đến theo dõi sau tiêm nhằm giúp người dân được tiêm chủng nhanh chóng, an toàn và thuận tiện.

VNVC đồng thời chủ động đảm bảo nguồn cung vắc xin chính hãng cho cả trẻ em và người lớn, tăng cường điều phối, bảo quản và vận chuyển an toàn trên toàn hệ thống. Ngoài cung cấp nhiều loại vắc xin thế hệ mới, hệ thống còn triển khai các hoạt động tư vấn cộng đồng, truyền thông trực tiếp tại địa phương, hỗ trợ trả góp 0% lãi suất cho gói vắc xin, tiêm miễn phí cho nhiều nhóm yếu thế, lực lượng công an, bộ đội và người dân tại hải đảo, đặc khu.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ