Đừng xem nhẹ thủy đậu: Vận động viên cũng phải dừng thi đấu vì căn bệnh này

TikToker Chany mắc thủy đậu khi thi đấu boxing tại Dubai đang khiến nhiều người chú ý đến căn bệnh dễ bị xem nhẹ nhưng có thể gây biến chứng nặng nếu phát hiện muộn hoặc xử trí sai cách. Bác sĩ cảnh báo, thủy đậu có thể biến chứng viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng huyết, bội nhiễm da, để lại sẹo vĩnh viễn, viêm gan, suy hô hấp cấp, thậm chí tử vong. Đáng lo ngại, nhiều người bỏ lỡ “24 giờ vàng” dùng thuốc kháng virus và dễ nhầm bệnh với dị ứng hay phát ban thông thường.

Trong khi đó, bệnh thủy đậu hoàn toàn có thể phòng ngừa chủ động với hiệu quả lên đến 98% nhờ vắc xin, Bác sĩ Hà Mạnh Cường - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC nhấn mạnh.

Những ngày qua, người dùng TikTok Chany (Trần Thị Thu Trang, sinh năm 2003) liên tục chia sẻ tình trạng mắc thủy đậu khi sang Dubai tham dự giải boxing Allstar Championship. Theo chia sẻ từ nữ TikToker, cô phát hiện cơ thể xuất hiện các triệu chứng bất thường ngay sát thời điểm thi đấu. Do nguy cơ lây lan cao, Chany hiện phải ở lại khách sạn tại Dubai để cách ly và điều trị thay vì cùng đội trở về Việt Nam.

Theo Bác sĩ Hà Mạnh Cường, thủy đậu hay còn gọi là trái rạ là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra, có thể gặp ở mọi lứa tuổi với biểu hiện thường gặp ở giai đoạn khởi phát là sốt, nổi mụn nước và đa số hồi phục sau khoảng 2 tuần. Tuy nhiên bệnh vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não, nhiễm khuẩn huyết, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách.

Điểm đáng chú ý là nhiều người vẫn xem thủy đậu là bệnh “nhẹ”, trong khi thực tế virus này có khả năng lây lan rất mạnh qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước. Đáng lo hơn, virus có thể phát tán từ 1-2 ngày trước khi người bệnh nổi ban. Điều này đồng nghĩa nhiều người vẫn sinh hoạt, di chuyển, tham gia sự kiện đông người khi chưa biết mình đang mang mầm bệnh. Với trường hợp của Chany, các bác sĩ nhận định khả năng người bệnh đã bắt đầu ủ bệnh từ trước khi sang Dubai.

Những người có nguy cơ trở nặng cao gồm phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch. Đáng lưu ý, virus thủy đậu có thể tồn tại âm thầm nhiều năm trong cơ thể và tái hoạt động thành zona thần kinh (dân gian thường gọi là bệnh giời leo), gây đau kéo dài và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, người lớn mắc thủy đậu có tỷ lệ nhập viện cao gấp 13 lần và nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 25 lần so với trẻ em. Trong đó, biến chứng viêm phổi chiếm từ 5 - 15% trường hợp và có thể gây tử vong tới 30%.

Vụ việc của TikToker Chany không chỉ là câu chuyện một người trẻ mắc thủy đậu khi thi đấu ở nước ngoài. Từ góc nhìn y khoa, đây còn là ví dụ điển hình cho thấy nhiều bệnh truyền nhiễm tưởng đã “quen mặt” đang thay đổi theo lối sống hiện đại, nhịp di chuyển toàn cầu và cả những khoảng trống miễn dịch ngày càng phổ biến ở người trẻ.

Theo Bác sĩ Hà Mạnh Cường, trước đây đa số trẻ nhỏ từng tiếp xúc tự nhiên với virus trong cộng đồng nên sớm hình thành miễn dịch. Tuy nhiên, sau đại dịch Covid-19, xu hướng giãn cách kéo dài, thay đổi môi trường học tập, sinh hoạt và giảm tiếp xúc tự nhiên với mầm bệnh có thể khiến một bộ phận người trẻ bước vào tuổi trưởng thành mà chưa từng mắc thủy đậu cũng chưa được tiêm vắc xin đầy đủ. Điều này tạo ra “khoảng trống miễn dịch” âm thầm trong cộng đồng.

Đó cũng là lý do nhiều người bất ngờ khi một cô gái trẻ, khỏe mạnh, thường xuyên tập luyện thể thao như Chany vẫn có thể mắc bệnh với biểu hiện rầm rộ. Bác sĩ nhấn mạnh, thể lực tốt không đồng nghĩa miễn nhiễm hoàn toàn với virus. Trên thực tế, cường độ tập luyện cao, di chuyển liên tục, thay đổi múi giờ, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài trước thi đấu đều có thể ảnh hưởng tạm thời đến hệ miễn dịch. Virus thường tận dụng đúng giai đoạn cơ thể suy giảm sức đề kháng ngắn hạn để bùng phát mạnh hơn.

Bác sĩ khuyến cáo, khi chẳng may lây nhiễm VZV và mắc bệnh thủy đậu, người bệnh cần được cách ly, điều trị đúng hướng dẫn và chăm sóc da sạch sẽ để bệnh nhanh hồi phục, hạn chế lây lan, ngừa biến chứng và tránh để lại sẹo. Người bệnh nên tắm bằng nước ấm, giữ cơ thể sạch sẽ, mặc quần áo rộng thoáng, cắt ngắn móng tay để tránh làm vỡ mụn nước khi gãi. Đồ dùng cá nhân như quần áo, khăn mặt, chăn ga cần được giặt riêng và khử khuẩn kỹ để giảm nguy cơ lây nhiễm. Không gian sinh hoạt nên sạch sẽ, thông thoáng và có ánh nắng.

Thủy đậu có thể điều trị tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở, ho nhiều, đau đầu dữ dội, co giật, lú lẫn hoặc mụn nước viêm nhiễm lan rộng, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Bác sĩ Hà Mạnh Cường nhấn mạnh tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm. Hiện Việt Nam có nhiều loại vắc xin thủy đậu dành cho trẻ em và người lớn từ các hãng dược phẩm uy tín trên thế giới. Trẻ có thể tiêm từ 9 hoặc 12 tháng tuổi tùy loại vắc xin. Phụ nữ nên hoàn thành tiêm ngừa trước khi mang thai ít nhất 1 - 3 tháng theo khuyến cáo của bác sĩ.

Đối với người chưa tiêm vắc xin nhưng đã tiếp xúc với ca bệnh, việc tiêm phòng trong vòng 3 - 5 ngày sau phơi nhiễm vẫn có thể giúp ngăn bệnh hoặc làm giảm mức độ nghiêm trọng. Ngay cả khi đã quá thời gian này, tiêm vắc xin vẫn giúp tạo miễn dịch bảo vệ cho những lần phơi nhiễm sau.

Theo các nghiên cứu quốc tế, tiêm đủ hai mũi vắc xin thủy đậu có thể phòng bệnh tới gần 98% và giảm gần như hoàn toàn nguy cơ biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não. Nhiều quốc gia như United States, Canada và Australia đã đưa vắc xin thủy đậu vào chương trình tiêm chủng quốc gia, góp phần kiểm soát hiệu quả số ca mắc và biến chứng trong cộng đồng.

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cung cấp đầy đủ vắc xin thủy đậu cho cả trẻ em và người lớn với số lượng lớn. Toàn bộ vắc xin được bảo quản nghiêm ngặt trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP theo tiêu chuẩn quốc tế, cùng quy trình tiêm chủng an toàn, chuyên nghiệp, chi phí hợp lý và nhiều chương trình ưu đãi giúp người dân dễ dàng tiếp cận vắc xin phòng bệnh.

Bên cạnh tiêm vắc xin, Bác sĩ Cường khuyến cáo người dân cần hạn chế tiếp xúc với người mắc thủy đậu, không dùng chung vật dụng cá nhân và cách ly đúng cách đến khi các nốt ban đóng vảy hoàn toàn. Đồng thời, nên rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, kết hợp ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý để tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ