Thực hư về việc giảm số lần ốm sốt sau tiêm vắc xin cúm

Nhiều người cho biết sau khi duy trì tiêm vắc xin cúm hằng năm, số lần ốm sốt, nghỉ học, nghỉ làm vì bệnh hô hấp giảm rõ rệt. Các chuyên gia khẳng định đây không phải do vắc xin giúp "tăng đề kháng toàn diện", mà nhờ cơ thể được tạo miễn dịch đặc hiệu chống virus cúm, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm mức độ nặng và phòng ngừa nhiều biến chứng nguy hiểm.

Nhiều năm trước, cô Nguyễn Hoàng Nhi (50 tuổi, Quảng Ngãi) thường xuyên bị cúm tái diễn, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và cuộc sống. Có thời điểm, chỉ trong một tháng cô mắc cúm 2 - 3 lần và mỗi lần bệnh, cô đều bị ho, sổ mũi, sốt nhẹ, cơ thể mệt mỏi, phải dùng thuốc điều trị nhiều ngày. Những đợt bệnh liên tiếp khiến cơ thể luôn trong trạng thái uể oải, công việc bị gián đoạn và chi phí thuốc men tăng lên đáng kể.

Vài năm trước, theo lời khuyên của người thân, cô bắt đầu tiêm vắc xin cúm và duy trì tiêm nhắc hằng năm theo khuyến cáo của bác sĩ. Theo cô Nhi, sự thay đổi rõ rệt nhất là tần suất mắc cúm giảm đáng kể. Dù đôi khi vẫn bị cảm cúm hoặc mắc bệnh đường hô hấp, các triệu chứng đều nhẹ hơn trước và thời gian hồi phục cũng nhanh hơn. "Trước đây có khi một tháng tôi bị cúm 2 - 3 lần, còn bây giờ vài tháng mới bị một lần. Nếu có mắc thì cũng nhẹ hơn, không còn mệt kéo dài như trước," cô chia sẻ.

Tương tự, Nguyễn Huỳnh Ngọc Thy (22 tuổi, TP.HCM) duy trì tiêm chủng tại VNVC từ năm 2021 và luôn chủ động tiêm nhắc vắc xin cúm hàng năm. Do có tiền sử viêm amidan, Thy cho biết trước đây bản thân rất dễ mắc các bệnh đường hô hấp khi thời tiết chuyển mùa hoặc vào mùa mưa. Mỗi lần mắc bệnh, cô thường sốt, đau họng, ho kéo dài và nhiều lần phải nghỉ học, nghỉ làm để điều trị. Sau khi duy trì tiêm nhắc vắc xin cúm hằng năm, số lần mắc bệnh giảm rõ rệt.

"Trước đây cứ đến mùa mưa là em gần như chắc chắn bị bệnh. Từ khi duy trì tiêm cúm hằng năm, các đợt bệnh đường hô hấp giảm rõ rệt, ít khi bị sốt hay phải nghỉ học, nghỉ làm như trước," Thy cho biết.

Chú Đào Đắc Ngọc (TP.HCM) đến tiêm chủng vắc xin tại Trung tâm Tiêm chủng VNVC Hai Bà Trưng cho biết, trước đây hai vợ chồng chú thường xuyên bị cúm, nhưng từ khi duy trì tiêm chủng, số lần mắc bệnh giảm rõ rệt. "Tuần trước tôi vừa bị cảm cúm nhưng chỉ 2 - 3 ngày là khỏi, cũng không cần uống thuốc nên thấy rất yên tâm", chú chia sẻ.

Là nhân viên văn phòng, anh Tiêu Quốc Hoàng (TP.HCM) cho biết, môi trường làm việc thường xuyên có người mắc cúm, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Trước đây, trung bình mỗi năm anh mắc cúm khoảng hai lần và mỗi đợt bệnh thường kéo dài từ một đến hai tuần. Để chủ động bảo vệ sức khỏe, anh duy trì tiêm vắc xin cúm hàng năm. Theo anh, sau khi tiêm, số lần mắc cúm giảm đáng kể; nếu không may mắc bệnh thì triệu chứng cũng nhẹ hơn và chỉ sau vài ngày đã hồi phục.

Một trường hợp khác là chú Phạm Ngọc Ánh (sinh năm 1962) cùng vợ đều duy trì tiêm vắc xin cúm hàng năm tại VNVC. Chú cho biết trước đây năm nào hai vợ chồng cũng mắc cúm với các triệu chứng sốt, sổ mũi, mệt mỏi và phải dùng thuốc nhiều ngày mới khỏi. Sau khi được các con đưa đi tiêm lần đầu, những năm sau cô chú chủ động đến tiêm nhắc hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ và an tâm hơn trước mỗi mùa cúm.

Với kinh nghiệm nhiều năm công tác và thực hiện thăm khám cho hàng triệu lượt Khách hàng tại VNVC, Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết không ít người sau khi tiêm vắc xin cúm nhận thấy cơ thể khỏe hơn, ít mắc các bệnh đường hô hấp hơn hoặc nếu mắc thì hồi phục nhanh hơn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc vắc xin cúm giúp "tăng đề kháng toàn diện" hay bảo vệ cơ thể khỏi mọi tác nhân gây bệnh. Đây là hiện tượng có cơ sở khoa học, vắc xin cúm không làm tăng sức đề kháng đối với mọi loại virus hay vi khuẩn, cũng không giúp phòng ngừa tất cả các bệnh cảm lạnh thông thường. Giá trị cốt lõi của vắc xin là tạo miễn dịch đặc hiệu với virus cúm, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm mức độ nghiêm trọng nếu nhiễm và hạn chế các biến chứng có thể đe dọa tính mạng.

Khi được tiêm vào cơ thể, vắc xin cúm sẽ kích thích hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể đặc hiệu và hình thành các tế bào miễn dịch ghi nhớ đối với những chủng virus cúm được dự báo lưu hành trong mùa dịch. Đây là nền tảng của miễn dịch chủ động, giúp cơ thể sẵn sàng ứng phó nếu virus cúm thật xâm nhập sau này. "Khi virus cúm xâm nhập, hệ miễn dịch đã được huấn luyện từ trước sẽ nhanh chóng nhận diện tác nhân gây bệnh, huy động kháng thể cùng các tế bào miễn dịch để trung hòa virus ngay từ giai đoạn đầu. Nhờ đó, virus bị hạn chế nhân lên, giảm khả năng lan xuống đường hô hấp dưới và gây tổn thương tại phổi", Bác sĩ Thuyết giải thích.

Chính cơ chế này giúp người đã tiêm chủng không chỉ giảm nguy cơ mắc cúm mà nếu vẫn nhiễm bệnh thì các triệu chứng thường nhẹ hơn, ít sốt cao, giảm tình trạng ho kéo dài, thời gian hồi phục ngắn hơn và nguy cơ xảy ra các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc phải nhập viện cũng thấp hơn đáng kể.

Theo Bác sĩ, khi cơ thể không phải trải qua một đợt cúm nặng, hệ miễn dịch cũng không bị suy giảm tạm thời sau nhiễm bệnh. Điều này góp phần hạn chế nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, giảm khả năng mắc nối tiếp các bệnh lý hô hấp khác và giúp duy trì thể trạng ổn định hơn trong mùa dịch. Đó cũng là lý do nhiều người sau khi tiêm chủng đều cảm nhận số lần ốm sốt giảm đi, ít phải nghỉ học, nghỉ làm và ít phải sử dụng thuốc điều trị các bệnh hô hấp kéo dài hơn trước.

Hiệu quả của vắc xin cúm cũng đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu trên thế giới. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, vắc xin cúm giúp giảm khoảng 40 - 60% nguy cơ mắc cúm trong cộng đồng. Không chỉ giảm số ca mắc, vắc xin còn góp phần hạn chế đáng kể các trường hợp diễn tiến nặng, nhập viện và tử vong. Riêng mùa cúm 2024 - 2025, CDC ước tính chương trình tiêm chủng đã giúp ngăn ngừa khoảng 10 triệu ca mắc cúm, 5 triệu lượt khám bệnh, 180.000 ca nhập viện và khoảng 12.000 ca tử vong liên quan đến cúm tại Hoa Kỳ.

Ở người trưởng thành, tiêm vắc xin cúm có thể giảm tới 82% nguy cơ phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực (ICU) do cúm. Một phân tích tổng hợp khác cũng ghi nhận người cao tuổi đã tiêm vắc xin giảm khoảng 40% nguy cơ nhập viện vì cúm so với người chưa tiêm. Ngay cả trong trường hợp vẫn mắc cúm và phải nhập viện, người đã tiêm phòng thường có tiên lượng tốt hơn.

Một đánh giá tổng quan năm 2021 còn ghi nhận người trưởng thành đã tiêm vắc xin có nguy cơ nhập ICU thấp hơn 26% và nguy cơ tử vong do cúm thấp hơn 31% so với người chưa tiêm. Tại New Zealand, một nghiên cứu cũng cho thấy nguy cơ phải điều trị tại ICU ở người đã tiêm phòng thấp hơn tới 59%.

Ở trẻ em, hiệu quả bảo vệ của vắc xin cũng được chứng minh rõ rệt. Dữ liệu từ nhiều mùa cúm liên tiếp cho thấy tiêm vắc xin giúp giảm hơn 75% nguy cơ tử vong do cúm ở trẻ có bệnh nền và hơn 85% ở trẻ khỏe mạnh. Bên cạnh đó, trẻ được tiêm chủng có nguy cơ mắc cúm nặng đe dọa tính mạng thấp hơn khoảng 75%, giảm khoảng một nửa số ca nhập viện nặng, giảm đáng kể số lượt khám cấp cứu và giảm tới 74% nguy cơ phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực nhi.

Bác sĩ Thuyết lưu ý, virus cúm liên tục biến đổi qua từng năm thông qua các thay đổi về cấu trúc kháng nguyên, khiến khả năng bảo vệ từ lần tiêm hoặc lần mắc cúm trước đó giảm dần và có thể không còn phù hợp với các chủng virus mới lưu hành. Vì vậy, WHO, CDC cùng nhiều hiệp hội y khoa trên thế giới đều khuyến cáo mọi người nên tiêm nhắc vắc xin cúm hằng năm để cập nhật miễn dịch, duy trì lượng kháng thể bảo vệ và tăng khả năng phòng ngừa các chủng virus cúm dự kiến lưu hành trong mùa dịch mới.

Hiện Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC có đầy đủ vắc xin cúm dành cho trẻ em và người lớn. Tất cả vắc xin đều được nhập khẩu chính hãng, bảo quản trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp duy trì chất lượng vắc xin và đảm bảo an toàn, hiệu quả trong quá trình tiêm chủng.

Cả vắc xin cúm tam giá và tứ giá đều được nghiên cứu, sản xuất và kiểm định theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm phòng ngừa các chủng virus cúm mùa lưu hành phổ biến. Việc lựa chọn loại vắc xin sử dụng phụ thuộc vào khuyến cáo của cơ quan y tế, đặc điểm dịch tễ của từng mùa cúm, cũng như nguồn cung vắc xin tại từng quốc gia và từng thời điểm.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ