Kháng thể đơn dòng RSV chỉ tiêm khi trẻ nhiễm bệnh?

Kháng thể đơn dòng RSV không phải thuốc điều trị, không đợi trẻ mắc bệnh mới tiêm. Đây là biện pháp phòng bệnh dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đến 2 tuổi, giúp tạo miễn dịch bảo vệ lập tức ngay sau tiêm, đặc biệt trong những tháng đầu đời khi nguy cơ bệnh nặng do virus hợp bào hô hấp RSV ở mức cao nhất.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, quan điểm kháng thể đơn dòng chỉ được sử dụng khi trẻ đã nhiễm RSV hoặc đây là biện pháp điều trị sau nhiễm bệnh là quan niệm chưa chính xác, xuất phát từ việc nhiều người quen thuộc với khái niệm huyết thanh kháng độc tố hoặc miễn dịch thụ động sau phơi nhiễm như huyết thanh kháng dại, huyết thanh kháng uốn ván hoặc globulin miễn dịch viêm gan B. Các chế phẩm này thường được sử dụng sau khi người bệnh đã phơi nhiễm hoặc có nguy cơ mắc bệnh.

Chính vì vậy, khi nghe đến cụm từ “kháng thể”, không ít phụ huynh mặc nhiên cho rằng trẻ phải nhiễm RSV hoặc mắc bệnh rồi mới cần tiêm. Trong khi đó, kháng thể đơn dòng RSV được phát triển với mục tiêu dự phòng RSV trước khi virus xâm nhập vào cơ thể. Đây không phải biện pháp điều trị và cũng không được chỉ định sau khi trẻ đã mắc bệnh. Nói cách khác, kháng thể đơn dòng RSV không phải là thuốc điều trị khi trẻ mắc bệnh mà là biện pháp giúp trẻ có sẵn khả năng bảo vệ ngay từ đầu.

Hiệu quả của chiến lược bảo vệ chủ động này đã được ghi nhận qua nhiều nghiên cứu lâm sàng và dữ liệu thực tế tại nhiều quốc gia. Một nghiên cứu đối chứng tại 27 bệnh viện ở Hoa Kỳ ghi nhận kháng thể đơn dòng RSV đã giúp giảm 80% nguy cơ phải nhập khoa hồi sức tích cực và giảm 83% nguy cơ suy hô hấp cấp cần hỗ trợ hô hấp ở trẻ sơ sinh.

Khác với vắc xin phải cần thời gian để cơ thể tự tạo miễn dịch, kháng thể đơn dòng cung cấp sẵn các kháng thể đặc hiệu chống RSV đã được các nhà khoa học lựa chọn và sản xuất bằng công nghệ sinh học hiện đại. Sau tiêm, các kháng thể này nhanh chóng lưu hành trong cơ thể, nhận diện và vô hiệu hóa RSV ngay từ giai đoạn đầu xâm nhập, giúp tạo hiệu quả bảo vệ gần như ngay lập tức. Đây cũng là ưu điểm đặc biệt quan trọng đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khi hệ miễn dịch còn non nớt và RSV có thể diễn tiến nặng trong thời gian ngắn.

Hiện nước ta đang cấp phép lưu hành và triển khai 2 loại kháng thể đơn dòng RSV, trong đó Beyfortus (Nirsevimab, Mỹ) được Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Tập đoàn Sanofi (Pháp) đưa về Việt Nam. Loại sinh phẩm này được cấp phép sử dụng bởi Trung tâm Kiểm soát và Phòng dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ và Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), đồng thời được phê duyệt tại hơn 50 quốc gia, với khuyến cáo từ 44 hiệp hội y khoa và tích hợp trong chính sách bảo vệ trẻ em của 17 quốc gia.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng quyết định phòng RSV cần được xem xét dựa trên nguy cơ bệnh nặng, khả năng nhập viện và gánh nặng điều trị. BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cho biết hiện nay, bệnh do RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi do RSV ở trẻ nhỏ có thể kéo dài thời gian nằm viện, làm tăng chi phí chăm sóc, ảnh hưởng sinh hoạt gia đình và tạo áp lực tâm lý đáng kể cho cha mẹ.

Các nghiên cứu quốc tế ghi nhận phần lớn trẻ nhập viện do RSV là trẻ khỏe mạnh, sinh đủ tháng. Một nghiên cứu đa quốc gia tại châu Âu ghi nhận khoảng 1,8% trẻ đủ tháng khỏe mạnh phải nhập viện do RSV trong năm đầu đời, tương đương khoảng 1/56 trẻ. Một nghiên cứu trên 600 trẻ sơ sinh nhập viện trong tháng đầu tiên do RSV, cho thấy đa số trường hợp trẻ cần điều trị tại ICU vì RSV không thuộc nhóm nguy cơ cao điển hình như sinh non hay bệnh nền, mà lại là những trẻ khỏe mạnh trước đó. Điều này cho thấy nguy cơ không chỉ giới hạn ở nhóm trẻ bệnh nền, có yếu tố nguy cơ cao.

Kháng thể đơn dòng Beyfortus được sử dụng một liều duy nhất trong mỗi mùa RSV, với liều lượng được bác sĩ chỉ định dựa trên độ tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của trẻ. Trẻ dưới 1 tuổi chỉ cần tiêm một liều để tạo hiệu quả bảo vệ kéo dài khoảng 5 - 6 tháng, bảo vệ trẻ trong giai đoạn nguy cơ cao mắc RSV. Đối với một số trẻ từ 1 - 2 tuổi có nguy cơ cao mắc RSV nặng, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm thêm trong mùa RSV tiếp theo.

Theo CDC Hoa Kỳ, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh nặng do RSV cao nhất bao gồm: trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (càng nhỏ tuổi, nguy cơ càng cao), trẻ sinh non, trẻ mắc các bệnh về phổi mãn tính hoặc bệnh tim bẩm sinh, trẻ có hệ miễn dịch suy yếu, trẻ bị xơ nang nặng, trẻ có bất thường nhiễm sắc thể (Hội chứng Down), trẻ mắc chứng rối loạn thần kinh cơ (đặc biệt là những trẻ gặp có khó khăn khi nuốt hoặc làm sạch dịch nhầy.

Tại các quốc gia nhiệt đới như Việt Nam, nơi RSV có thể lưu hành quanh năm và không có tính mùa rõ rệt, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo nên chủ động bảo vệ trẻ càng sớm càng tốt, đặc biệt trong 6 tháng đầu đời, là giai đoạn có nguy cơ nhập viện, biến chứng hô hấp nặng và các ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe hô hấp cao nhất. Ngoài việc giúp giảm nguy cơ nhập viện và hỗ trợ hô hấp, một số nghiên cứu còn ghi nhận khả năng giảm khò khè tái diễn ở một số nhóm trẻ, hạn chế nguy cơ hen phế quản và tái nhập viện, đặc biệt trong 2 năm đầu đời, giai đoạn phổi và hệ hô hấp của trẻ đang phát triển mạnh.

Bên cạnh kháng thể đơn dòng dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hiện nay phòng bệnh do RSV còn có một chiến lược khác là tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai. Theo khuyến cáo chuyên môn, phụ nữ mang thai có thể được xem xét tiêm vắc xin RSV trong giai đoạn từ tuần thai thứ 24 - 36 của thai kỳ. Sau khi tiêm, cơ thể người mẹ sẽ tạo ra kháng thể chống RSV và truyền qua nhau thai cho thai nhi, giúp trẻ có sẵn kháng thể bảo vệ ngay từ khi chào đời.

Các nghiên cứu cho thấy lượng kháng thể truyền từ mẹ có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới do RSV và giảm nguy cơ nhập viện ở trẻ trong những tháng đầu đời, là giai đoạn trẻ chưa hoàn thiện hệ miễn dịch và có nguy cơ cao diễn tiến nặng khi mắc bệnh.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cho rằng việc chủ động tiêm phòng RSV trong thai kỳ không chỉ giúp bảo vệ người mẹ mà còn là một trong những biện pháp tạo miễn dịch thụ động cho trẻ trước khi sinh. Đây cũng là chiến lược đang được nhiều quốc gia triển khai nhằm giảm gánh nặng bệnh RSV ở trẻ sơ sinh.

Trong thực hành lâm sàng hiện nay, vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai và kháng thể đơn dòng cho trẻ sơ sinh được xem là hai giải pháp tạo miễn dịch thụ động cho trẻ trong những tháng đầu đời. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn biện pháp phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả bảo vệ đối với trẻ.

Tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ kháng thể đơn dòng phòng RSV Beyfortus (Mỹ) cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, vắc xin RSV Abrysvo (Mỹ) cho phụ nữ mang thai và người cao tuổi, vắc xin RSV Arexvy (Bỉ) cho người cao tuổi, người có bệnh nền. 100% vắc xin và sinh phẩm chính hãng, chất lượng cao, bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh (Cold Chain) đạt chuẩn GSP chất lượng quốc tế, quy trình tiêm chủng an toàn; dịch vụ thân thiện, tận tâm, chuyên nghiệp; đáp ứng tối đa các nhu cầu có thể phát sinh trong quá trình tiêm chủng tại trung tâm như phòng cho mẹ và bé, khu vực pha sữa, khu vực cân đo, khu vực vui chơi, trạm sạc thiết bị di động thông minh, nước lọc tinh khiết nóng/lạnh…

Đặc biệt, VNVC đang triển khai hàng loạt ưu đãi và quà tặng hấp dẫn cho Khách hàng đăng ký tiêm ngay hoặc đặt giữ trước - tiêm sau, nhằm gia tăng tối đa cơ hội tiếp cận của người dân với các sinh phẩm y tế công nghệ cao hàng đầu hiện nay, giúp bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả gia đình:

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ