Nếu bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không?

Uốn ván là căn bệnh nhiễm trùng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của mẹ bầu và trẻ sơ sinh. Nếu không được chăm sóc tích cực, gần 100% trường hợp uốn ván sẽ tử vong, trẻ sống sót sau bệnh sẽ gặp các bất thường về thần kinh, hành vi và trí tuệ trong thời gian dài. Chính vì vậy, việc tiêm phòng uốn ván cho mẹ bầu đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Tuy nhiên, trường hợp bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không? Thời điểm nào nên tiêm phòng? Cùng chuyên gia VNVC tìm hiểu trong bài viết dưới đây!

Bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không?

Cúm là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính. Do đó, phụ nữ mang thai bị cúm, dù triệu chứng nhẹ hay nặng, đều cần hoãn tiêm vắc xin uốn ván đến khi sức khỏe ổn định. Việc tiêm vắc xin trong thời điểm cơ thể đang mắc bệnh nhiễm trùng có thể làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi và giảm hiệu quả của vắc xin.

Khi mắc cúm, bà bầu nên nghỉ ngơi, điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ và theo dõi sức khỏe chặt chẽ. Sau khi khỏi bệnh, thai phụ có thể tiếp tục lịch tiêm vắc xin uốn ván theo chỉ định để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé..

Tiêm uốn ván khi đang bị cúm có nguy hiểm cho mẹ bầu và bé không?

Theo các chuyên gia, các đối tượng đang mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính, như cúm, nên tạm hoãn tiêm vắc xin cho đến khi sức khỏe ổn định. Điều này dựa trên nguyên lý an toàn của tiêm chủng. Khi cơ thể đang bị cúm, hệ miễn dịch đã hoạt động ở cường độ cao để chống lại virus. Nếu tiêm thêm vắc xin vào thời điểm này, cơ thể có thể phản ứng mạnh hơn, gây các tác dụng phụ như sốt cao hơn, mệt mỏi kéo dài hoặc nguy cơ dị ứng.

Bên cạnh đó, một cơ thể đang yếu vì nhiễm bệnh có thể không tạo ra đáp ứng miễn dịch tối ưu sau khi tiêm vắc xin, làm giảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin uốn ván.

Ngoài ra, việc sức khỏe của mẹ bị ảnh hưởng nặng khi tiêm vắc xin (do phản ứng phụ hoặc hệ miễn dịch bị áp lực) có thể dẫn đến những ảnh hưởng gián tiếp đến thai nhi, như kích thích cơn gò và tăng nguy cơ sinh non. Ngoài ra, tình trạng sốt cao ở mẹ có thể gây ra các rối loạn chuyển hóa và làm giảm oxy cung cấp cho thai nhi.

Trong trường hợp mẹ bầu đang bị cúm, các chuyên gia y tế khuyến cáo nên hoãn tiêm vắc xin uốn ván cho đến khi các triệu chứng cúm hoàn toàn thuyên giảm và sức khỏe ổn định. Đối với phụ nữ mang thai, vắc xin uốn ván thường được tiêm từ tam cá nguyệt thứ 2 (3 tháng giữa thai kỳ), do đó vẫn còn thời gian để mẹ bầu hồi phục trước khi tiếp tục lịch tiêm chủng. Thời điểm an toàn nhất và hiệu quả nhất để tiêm vắc xin sẽ được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên sức khỏe cụ thể của thai phụ.

Nguy cơ khi hoãn tiêm vắc xin uốn ván ở mẹ bầu

Mặc dù bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc bệnh uốn ván, nhưng phụ nữ mang thai đặc biệt có nguy cơ mắc căn bệnh cao hơn, chủ yếu xảy ra trong thời kỳ mang thai hoặc trong vòng 6 tuần sau khi chấm dứt thai kỳ, nguyên nhân thường đến từ việc phá thai, sảy thai, điều kiện sinh nở không hợp vệ sinh hoặc chăm sóc dây rốn kém. Nếu mẹ bầu mắc bệnh uốn ván, nguy cơ tử vong cho cả mẹ và con là rất cao, bởi bệnh này diễn tiến nặng và rất khó điều trị.

Vắc xin uốn ván khi được tiêm trong thai kỳ không chỉ bảo vệ người mẹ mà còn tạo ra miễn dịch thụ động hỗ trợ bảo vệ trẻ sơ sinh trước nguy cơ uốn ván sơ sinh. Đây là bệnh lý nguy hiểm thường xảy ra ở trẻ sơ sinh khi dây rốn không được chăm sóc đúng cách, đặc biệt tại các khu vực y tế kém phát triển hoặc điều kiện vệ sinh không đảm bảo. Hoãn tiêm vắc xin có thể khiến trẻ không đủ kháng thể bảo vệ trong tháng đầu đời, dẫn đến nguy cơ nhiễm bệnh nghiêm trọng.

Thống kê cho thấy, uốn ván gây ra lần lượt 5% và 14% tổng số ca tử vong ở mẹ và trẻ sơ sinh trên toàn thế giới. (2)

Kể từ năm 1980, sự xuất hiện của vắc xin uốn ván và tiêm phòng cho mẹ bầu đóng vai trò chủ chốt trong việc giảm gánh nặng tử vong do uốn ván sơ sinh trên toàn cầu hơn 95% kể từ năm 1980. Tuy nhiên, bất chấp việc thành công của vắc xin uốn ván, hầu hết các trường hợp nhiễm uốn ván ngày nay đều liên quan đến việc không tiêm vắc xin ở phụ nữ mang thai. Thống kê chỉ ra có khoảng 15.000 - 30.000 ca tử vong ở các bà mẹ hàng năm xảy ra do tiêm phòng uốn ván không đầy đủ. (3)

Ngày nay, các chuyên gia ước tính có khoảng 47 triệu phụ nữ trên toàn thế giới vẫn chưa được bảo vệ khỏi bệnh uốn ván. Đây chính là thách thức cần phải vượt qua trước khi xóa sổ hoàn toàn căn bệnh này.

Thời điểm lý tưởng để tiêm vaccine uốn ván cho bà bầu

Vắc xin uốn ván được chỉ định tiêm cho phụ nữ mang thai chưa từng tiêm phòng mũi uốn ván trước đó vào tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba của thai kỳ với 2 mũi tiêm cách nhau một tháng và cần hoàn thành phác đồ tiêm trước ngày dự sinh ít nhất 2 tuần.

Trong trường hợp mẹ bầu bị vết thương hở thuộc diện nguy cơ cao nhiễm uốn ván trong giai đoạn đầu thai kỳ, sẽ được bác sĩ cân nhắc hoàn thành tiêm ngừa trong khung thời gian sớm hơn. Trong trường hợp mẹ bầu đã hoàn thành 3 mũi cơ bản trước khi mang thai và chưa tiêm nhắc trong vòng 10 năm, thì cần tiêm nhắc một mũi vắc xin và không cần tiêm huyết thanh.

Quy trình sàng lọc trước tiêm ngừa an toàn

Bên cạnh thắc mắc về “Bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không?”, nhiều mẹ bầu cũng thắc mắc về quy trình sàng lọc trước tiêm như thế nào là đảm bảo an toàn. Không chỉ phụ nữ mang thai mà bất kỳ ai trước khi tiêm cũng đều phải được khám sàng lọc kỹ lưỡng và khai thác tiền sử bệnh lý chi tiết, để được đánh giá thể trạng tổng quan và chính xác nhằm đưa ra chỉ định phù hợp. Quy trình sàng lọc trước tiêm được thực hiện như sau:

• Bác sĩ trực tiếp thăm khám và ghi nhận thông tin người tiêm, trực tiếp đo và ghi kết quả nhiệt độ khi không có điều dưỡng viên, hộ sinh viên;
• Đánh giá sức khỏe tổng quan: Nhịp thở, nghe tim, phổi, đánh giá tri giác, phát hiện bất thường;
• Khai thác tiền sử bệnh và các thông tin liên quan đến bệnh đã hoặc đang mắc phải như
• Khai thác thông tin thai kỳ: sức khỏe thai kỳ hiện tại, diễn biến các bệnh lý phát sinh trong thai kỳ như đái tháo đường, tiền sản giật,...
• Dựa trên các thông tin được cung cấp, bác sĩ sẽ đưa ra quyết định tiêm chủng phù hợp nhất.

Lưu ý trước và sau khi tiêm uốn ván cho mẹ bầu

Tiêm vắc xin uốn ván là một trong những bước quan trọng trong thai kỳ, giúp bảo vệ mẹ và bé khỏi nguy cơ nhiễm trùng uốn ván và uốn ván sơ sinh. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, mẹ bầu cần lưu ý một số điều trước và sau khi tiêm.

Trước khi thực hiện tiêm uốn ván

• Xác định thời điểm tiêm phù hợp: Mặc dù mẹ bầu có thể tiêm uốn ván vào bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ, nhưng các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm phòng trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối thai kỳ. Đặc biệt lưu ý tiêm trước thời điểm dự sinh 1 tháng.
• Khám sàng lọc trước tiêm: Trước khi tiêm, mẹ bầu cần khám sàng lọc để bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, đảm bảo không có chống chỉ định với vắc xin. Nếu mẹ bầu đang bị cúm, sốt cao hoặc có bệnh lý nền, bác sĩ có thể khuyến cáo hoãn tiêm.
• Chuẩn bị sức khỏe trước tiêm: Ăn uống đầy đủ, tránh để bụng đói; uống đủ nước giúp cơ thể ổn định; nghỉ ngơi tốt, tránh căng thẳng trước tiêm.

Sau khi thực hiện tiêm uốn ván

• Theo dõi phản ứng sau tiêm: Mẹ bầu cần theo dõi phản ứng tại vị trí tiêm chủng trong ít nhất 30 phút và tiếp tục theo dõi tại nhà trong vòng 24 -48 giờ sau tiêm. Nếu gặp phản ứng bất thường như sốt cao (trên 38,5 độ C), sưng đau kéo dài hơn 3 ngày, khó thở, chóng mặt... cần thăm khám bác sĩ để được can thiệp kịp thời;
• Không đắp thứ gì lên vị trí tiêm: Một số mẹ bầu có thói quen chườm nóng hoặc lạnh lên vị trí tiêm để giảm đau, nhưng điều này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Tốt nhất, mẹ bầu chỉ cần giữ vùng tiêm sạch sẽ, tránh tác động mạnh;
• Chế độ ăn uống đầy đủ, đảm bảo dinh dưỡng: Uống nhiều nước để cơ thể nhanh hồi phục, ăn uống đủ chất, bổ sung thực phẩm giàu vitamin C để tăng cường miễn dịch. Tránh vận động mạnh, nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể hồi phục tốt nhất.

Thắc mắc thường gặp

Bên cạnh thắc mắc về việc “Bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không?”, nhiều mẹ bầu cũng thắc mắc một số vấn đề xoay quanh việc tiêm phòng uốn ván như sau:

1. Bà bầu có nên tiêm phòng cúm và uốn ván cùng lúc không?

Theo các chuyên gia y tế, bà bầu có thể tiêm phòng cúm và uốn ván cùng lúc, vì cả hai loại vắc xin này đều an toàn trong thai kỳ. Vắc xin cúm là vắc xin bất hoạt, còn vắc xin phòng uốn ván là giải độc tố, nên không có yêu cầu phải giãn cách giữa hai mũi tiêm. Các tổ chức như CDC Mỹ, WHO, Bộ Y tế Việt Nam đều khuyến cáo tiêm vắc xin uốn ván và cúm đồng thời khi đến lịch tiêm. Cả 2 loại vắc xin cúm và uốn ván vẫn đảm bảo hiệu quả sinh kháng thể phòng bệnh tốt không khác so với tiêm riêng lẽ, không làm tăng những phản ứng sau tiêm. Hơn nữa, tiêm cùng lúc giúp tiết kiệm thời gian, giảm số lần đến cơ sở tiêm chủng, không bỏ sót lịch tiêm do quên hoặc trễ lịch.

2. Nếu phụ nữ mang thai chỉ ho và sổ mũi có thể tiêm uốn ván được không?

Phụ nữ mang thai chỉ ho và sổ mũi nhưng đến lịch tiêm phòng uốn ván, thì cần đến bác sĩ để được thăm khám, xem xét, đánh giá và chỉ định tiêm chủng phù hợp nhất. Nếu mẹ bầu chỉ đơn thuần ho, sổ mũi và không xuất hiện sốt cao hay dấu hiệu nhiễm trùng nặng ảnh hưởng đến sức khỏe, bác sĩ sẽ cho phép tiêm phòng vắc xin uốn ván theo lịch tiêm chủng.

Bài viết trên đây đã giải đáp cho câu hỏi “Bà bầu bị cúm có tiêm uốn ván được không?” cho các thai phụ cân nhắc lên kế hoạch tiêm chủng phù hợp đối với tình trạng sức khỏe của bản thân. Tốt nhất, thai phụ nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ thăm khám trước khi tiêm trực tiếp để được đánh giá và đưa ra chỉ định phù hợp nhất.