Gia tăng các bệnh hô hấp tại miền Bắc, nhiều trẻ nhập viện

Số ca mắc Covid-19 tăng gần 45% chỉ sau một tuần tại Hà Nội, trong khi số trẻ mắc Adenovirus tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước, cùng nhiều trường hợp viêm phổi, viêm tiểu phế quản do virus diễn tiến nặng phải nhập viện điều trị. Sự lưu hành đồng thời của nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp giữa thời điểm thời tiết nắng mưa thất thường và năm học mới cận kề đang làm gia tăng áp lực phòng chống bệnh tại miền Bắc.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, đây là giai đoạn thuận lợi để nhiều loại virus đường hô hấp lưu hành đồng thời. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền là những nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Thực tế này đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống khám chữa bệnh, đặc biệt tại các bệnh viện nhi và bệnh viện tuyến cuối.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, chỉ trong 1 tuần cuối tháng 7 (từ 24 - 31/7/2026), toàn thành phố ghi nhận 268 ca mắc Covid-19 tại 89 phường, xã; cộng dồn từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội ghi nhận 855 ca Covid-19 tại 114 phường, xã. Cùng thời gian này, thành phố cũng ghi nhận thêm 10 ca mắc sởi tại 9 phường, xã và 4 ca mắc ho gà tại 4 phường, xã. (1)

Bệnh do Adenovirus cũng đang gia tăng và trở thành mối quan tâm của các cơ sở nhi khoa. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đã ghi nhận 2.777 trẻ dương tính với Adenovirus, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2025. Riêng những ngày đầu tháng 7, bệnh viện phát hiện thêm 383 trường hợp mắc mới, trong đó không ít trẻ nhập viện với các biến chứng hô hấp như viêm phổi hoặc suy hô hấp. (2)

Tại Hải Phòng, Bệnh viện Nhi địa phương cho biết trung bình mỗi ngày tiếp nhận từ 5 - 7 trẻ nhập viện do nhiễm Adenovirus. Riêng ngày 21/7, khoa đang điều trị cho khoảng 60 bệnh nhi mắc các bệnh lý đường hô hấp liên quan đến Adenovirus, RSV và các tác nhân khác. Trong số này có 17 trẻ từ 6 tháng đến 12 tuổi được xác định nhiễm Adenovirus, cho thấy áp lực điều trị bệnh hô hấp ở trẻ em vẫn đang ở mức cao.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cho biết sự gia tăng đồng thời của nhiều loại virus đường hô hấp không phải là hiện tượng bất thường. Các virus như SARS-CoV-2, virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV) và Adenovirus có thể lưu hành cùng lúc trong cộng đồng, đặc biệt khi thời tiết chuyển mùa hoặc điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều tạo thuận lợi cho mầm bệnh phát tán. Mỗi loại virus có đặc điểm lây truyền và mức độ gây bệnh khác nhau, nhưng đều chủ yếu lây qua giọt bắn đường hô hấp, tiếp xúc gần hoặc bề mặt có chứa virus.

Bác sĩ cảnh báo, diễn biến của các bệnh hô hấp nhiều khả năng sẽ tiếp tục phức tạp hơn trong những tuần tới khi hàng triệu học sinh trên cả nước chuẩn bị bước vào năm học mới. Môi trường trường học với mật độ tiếp xúc cao, không gian lớp học khép kín, thời gian học tập và sinh hoạt kéo dài cùng việc thường xuyên dùng chung bàn ghế, đồ dùng học tập và khu vực sinh hoạt chung là điều kiện thuận lợi để các virus đường hô hấp lây lan nhanh chóng từ một trường hợp mắc bệnh sang nhiều học sinh khác.

Nguy cơ lây truyền càng khó kiểm soát khi không ít trẻ vẫn mang virus nhưng chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Trong giai đoạn này, trẻ vẫn có thể đến trường, tham gia học tập và vui chơi bình thường, vô tình trở thành nguồn lây cho bạn bè, giáo viên và các thành viên trong gia đình trước khi bệnh được phát hiện.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy hiện tượng mang virus nhưng không có triệu chứng không hề hiếm gặp. Một nghiên cứu trên hơn 32.000 mẫu xét nghiệm tại hệ thống bệnh viện nhi cho thấy, có khoảng 27% trẻ không có triệu chứng vẫn dương tính với các virus đường hô hấp. Thậm chí một số nghiên cứu ở trẻ nhỏ ghi nhận tỷ lệ phát hiện virus hô hấp ở nhóm không triệu chứng lên tới 42%, cho thấy nguy cơ lây lan âm thầm trong cộng đồng, đặc biệt tại trường học và các cơ sở chăm sóc trẻ. (3)

Bên cạnh việc gia tăng tiếp xúc trong cộng đồng, điều kiện thời tiết hiện nay cũng là yếu tố góp phần thúc đẩy các bệnh hô hấp gia tăng tại miền Bắc. Những ngày gần đây, nhiều địa phương liên tục xuất hiện các đợt mưa lớn, độ ẩm không khí duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), môi trường ẩm ướt kéo dài tạo điều kiện cho vi sinh vật, nấm mốc và các tác nhân gây bệnh tồn tại lâu hơn trong không gian sống, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý đường hô hấp và dị ứng.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cũng lưu ý, mưa nhiều hoặc thời tiết ẩm không trực tiếp làm suy giảm hệ miễn dịch, nhưng có thể ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp. Độ ẩm cao kéo dài, nhà cửa và lớp học kém thông thoáng cùng xu hướng mọi người dành nhiều thời gian trong không gian kín khiến các giọt bắn chứa virus khó khuếch tán, làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Vì vậy, người sống trong môi trường ẩm thấp hoặc có nấm mốc có nguy cơ xuất hiện các triệu chứng hô hấp, nhiễm trùng đường hô hấp và đợt kịch phát của bệnh hen cao hơn.

Trong bối cảnh năm học mới sắp bắt đầu, nguy cơ lây lan các bệnh hô hấp càng tăng khi trẻ em học tập, vui chơi trong môi trường tập trung đông người. Bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như đeo khẩu trang khi đến cơ sở y tế hoặc nơi đông người khi cần thiết; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; che miệng, mũi khi ho, hắt hơi; giữ vệ sinh môi trường sống, đảm bảo thông thoáng lớp học và nơi làm việc; tăng cường dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý để nâng cao sức đề kháng.

Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, bỏ bú, li bì, tím tái hoặc co giật và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng cảnh báo. Việc khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân gây bệnh, điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng.

Bác sĩ cũng nhấn mạnh, tiêm chủng đầy đủ các vắc xin quan trọng theo khuyến cáo là một trong những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng của nhiều bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có vắc xin phòng ngừa như cúm mùa, sởi, ho gà, phế cầu, RSV…

Danh mục các vắc xin hô hấp quan trọng cho trẻ em

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cũng lưu ý, mùa tựu trường là thời điểm thích hợp để phụ huynh kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng của trẻ. Trên thực tế, không ít trẻ bỏ sót các mũi tiêm hoặc đã đến thời điểm cần tiêm nhắc lại nhưng chưa được bổ sung. Việc rà soát và hoàn thành đầy đủ các mũi vắc xin theo khuyến cáo giúp trẻ được bảo vệ tốt hơn trước các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp, đồng thời giảm nguy cơ hình thành các ổ lây nhiễm trong môi trường học đường.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ