Mầm bệnh có thể sống bao lâu trên đồ chơi trẻ em?

Một số virus và vi khuẩn có thể tồn tại trên bề mặt đồ chơi, tay vịn, bàn ghế và các vật dụng trẻ thường xuyên chạm vào từ nhiều giờ đến nhiều ngày, thậm chí lâu hơn trong điều kiện phù hợp. Đặc biệt, tại những khu vui chơi đông trẻ như nhà bóng, nhà banh, nơi hàng trăm lượt trẻ có thể cùng tiếp xúc với một không gian và nhiều bề mặt chung, nguy cơ phát tán mầm bệnh có thể gia tăng nếu vệ sinh tay, làm sạch và khử khuẩn không được thực hiện đúng cách.

Phụ huynh lưu ý cho trẻ rửa tay trước và sau khi vui chơi, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng và lựa chọn những khu vui chơi có quy trình vệ sinh, khử khuẩn rõ ràng.

Đồ chơi là một trong những vật dụng trẻ tiếp xúc thường xuyên nhất mỗi ngày, thường được làm từ nhựa, cao su hoặc các vật liệu không thấm hút. Đây là những bề mặt có thể lưu giữ một số loại virus lâu hơn so với các vật liệu mềm, xốp hoặc thấm hút. Trẻ không chỉ cầm nắm, ôm ấp, ngậm hoặc đưa đồ chơi lên mặt mà còn thường dùng chung với bạn bè tại khu vui chơi, trường học hay nhà trẻ. Khi đó, các giọt bắn đường hô hấp, nước bọt, dịch tiết từ mắt, mũi hoặc vi sinh vật bám trên bàn tay có thể lưu lại trên bề mặt đồ chơi; nếu không được vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên, những vật dụng quen thuộc này có thể trở thành nơi lưu giữ và lây lan virus, vi khuẩn từ trẻ này sang trẻ khác.

Một số nghiên cứu thực nghiệm cho thấy virus có vỏ bọc có thể duy trì khả năng gây nhiễm trên bề mặt đồ chơi nhựa trong điều kiện môi trường nhất định. Trong một thí nghiệm, khả năng gây nhiễm được ghi nhận có thể kéo dài đến 24 giờ trong điều kiện độ ẩm tương đối 60% và khoảng 10 giờ ở độ ẩm 40%. Những kết quả này cho thấy thời gian mầm bệnh tồn tại trên bề mặt không phải lúc nào cũng chỉ tính bằng vài phút, đặc biệt khi điều kiện môi trường thuận lợi cho chúng duy trì khả năng gây nhiễm.

Đối với virus cúm, các nghiên cứu về khả năng tồn tại ngoài môi trường cho thấy cúm A và B có thể tồn tại 24 - 48 giờ trên các bề mặt cứng, không thấm hút như nhựa và thép không gỉ, trong khi thời gian tồn tại trên các vật liệu mềm như giấy, khăn giấy hoặc vải thường ngắn hơn, khoảng 8 - 12 giờ. Virus cúm từ các bề mặt nhiễm bẩn có thể truyền sang bàn tay trong vòng 24 giờ khi tiếp xúc và từ khăn giấy sang tay trong tối đa 15 phút.

Trong khi đó trẻ nhỏ thường chưa hình thành đầy đủ thói quen vệ sinh cá nhân. Sau khi chạm vào đồ chơi hoặc bề mặt có thể nhiễm mầm bệnh, trẻ có thể vô thức dụi mắt, ngoáy mũi, cầm thức ăn hoặc đưa tay lên miệng. Khi đó, bàn tay trở thành "cầu nối" đưa tác nhân từ môi trường bên ngoài vào cơ thể. Vì vậy, Trung tâm Kiểm soát Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cũng khuyến cáo các biện pháp phòng cúm không chỉ bao gồm tiêm vắc xin mà còn cần kết hợp vệ sinh tay và làm sạch các bề mặt thường xuyên được chạm vào.

Bên cạnh cúm, Adenovirus là một trong những tác nhân có thể gây nhiều bệnh ở người, từ bệnh đường hô hấp, viêm kết mạc đến một số bệnh đường tiêu hóa. Đáng chú ý, CDC Hoa Kỳ cho biết Adenovirus có khả năng duy trì khả năng gây nhiễm trên các bề mặt môi trường trong nhiều giờ và có khả năng kháng với một số chất khử khuẩn thông thường.

Nhiều loại virus hô hấp phổ biến khác ở trẻ như virus hợp bào hô hấp (RSV), virus bệnh tay chân miệng hay virus sởi đều có khả năng lây lan rất mạnh trong cộng đồng. Chỉ cần xuất hiện một ca bệnh, các tác nhân này có thể nhanh chóng hình thành chuỗi lây nhiễm và bùng phát dịch, Bác sĩ nhấn mạnh.

Đáng chú ý hơn, một số virus đường tiêu hóa còn có thể tồn tại lâu hơn, điển hình như tác nhân gây tiêu chảy cấp toàn cầu Norovirus được ghi nhận có thể sống trên bề mặt từ nhiều ngày đến nhiều tuần. Chỉ cần một lượng virus rất nhỏ xâm nhập vào cơ thể cũng có thể gây bệnh, thậm chí gây ra các ổ dịch lớn.

Nhiều loại vi khuẩn gây bệnh cũng có khả năng tồn tại lâu trên các bề mặt đồ vật. Một số vi khuẩn như Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng), Escherichia coli (E.coli) hay Enterococcus có thể tồn tại từ nhiều ngày đến nhiều tháng ngay cả trong môi trường khô.

Tại các khu vui chơi, đặc biệt là khu vui chơi trong nhà, nhà bóng hoặc nhà banh, vấn đề càng đáng lưu ý khi nhiều trẻ cùng tiếp xúc với một không gian kín và một số lượng lớn vật dụng dùng chung. Nếu quy trình vệ sinh không được thực hiện thường xuyên, đúng kỹ thuật và phù hợp với từng loại vật liệu, nguy cơ tích tụ và phát tán mầm bệnh có thể tăng lên.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh khi trẻ vui chơi, phụ huynh có thể áp dụng một số nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả như sau:

1. Lựa chọn khu vui chơi có quy trình vệ sinh rõ ràng:

Đặc biệt với nhà bóng, nhà banh và các khu vực sử dụng nhiều đồ chơi chung, cần ưu tiên những cơ sở có lịch vệ sinh, làm sạch và khử khuẩn cụ thể; có quy định không tiếp nhận trẻ đang mắc bệnh và có biện pháp kiểm soát mật độ trẻ phù hợp.

Tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng trên toàn quốc, VNVC đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất theo mô hình trung tâm tiêm chủng hiện đại, trong đó các khu vực được bố trí khoa học, gồm khu khám sàng lọc, phòng tiêm, khu vực theo dõi sau tiêm, phòng mẹ và bé, khu pha sữa, khu thay tã và khu vui chơi dành riêng cho trẻ em. Các khu vực này được thiết kế tách biệt, thông thoáng, sử dụng đồ chơi phù hợp với từng nhóm tuổi, giúp trẻ có không gian thư giãn trong thời gian chờ tiêm và theo dõi sau tiêm.

2. Rửa tay đúng thời điểm: Trẻ nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi và sau khi trở về nhà. Nếu không có điều kiện rửa tay ngay, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn tay phù hợp theo hướng dẫn, nhưng cần ưu tiên rửa tay bằng xà phòng và nước khi có thể.

3. Hạn chế để trẻ đưa tay lên mắt, mũi, miệng: Đây là thói quen phổ biến ở trẻ nhỏ nhưng có thể tạo điều kiện đưa mầm bệnh từ bàn tay vào cơ thể.

4. Không cho trẻ đi khu vui chơi khi đang có dấu hiệu mắc bệnh truyền nhiễm: Trẻ bị sốt, ho, khó thở, phát ban, tiêu chảy, nôn ói, viêm kết mạc hoặc có các triệu chứng bất thường khác nên được theo dõi và thăm khám khi cần thiết, đồng thời hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để giảm nguy cơ lây lan.

5. Chủ động phòng bệnh bằng tiêm chủng: Vệ sinh tay và môi trường là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm, nhưng không thể thay thế miễn dịch chủ động do vắc xin tạo ra. Hiện nay, trẻ có thể được bảo vệ chủ động trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bằng các vắc xin phù hợp với độ tuổi và tiền sử tiêm chủng, trong đó có cúm mùa, phế cầu khuẩn, ho gà, bạch hầu, sởi, thủy đậu và nhiều bệnh khác.

Danh mục các vắc xin quan trọng cho trẻ em

Để trẻ vui chơi an toàn, phụ huynh nên ưu tiên những không gian được vệ sinh, khử khuẩn thường xuyên, nhắc trẻ rửa tay và hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Đồng thời, chủ động tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch giúp tạo lớp bảo vệ hiệu quả trước nhiều bệnh truyền nhiễm, để trẻ vui chơi khỏe mạnh và phát triển an toàn hơn.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ