Nuôi thú cưng thế nào để đảm bảo an toàn cho cả gia đình?

Thú cưng có thể mang theo nhiều mầm bệnh nguy hiểm nếu không được chăm sóc đúng cách. Người dân cần giữ vệ sinh, tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi và chủ động phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và thú cưng.

Nuôi thú cưng đã trở thành thói quen của nhiều gia đình, nhưng cũng kéo theo không ít mâu thuẫn, đặc biệt trong những nhà có trẻ nhỏ hoặc phụ nữ mang thai. Điển hình như chị Hương (32 tuổi, TP.HCM), nuôi chú chó phốc sóc suốt 5 năm. Sau khi sinh con gái đầu lòng vào năm 2024, chị nhiều lần bị gia đình khuyên đưa chó đi nơi khác vì lo nguy cơ lây giun sán, dị ứng lông, nấm da hoặc chó vô tình cào cắn em bé khi chơi đùa.

Tương tự, Thanh An (26 tuổi, Hà Nội) cũng rơi vào căng thẳng khi bạn gái tuyên bố chỉ kết hôn nếu anh ngừng nuôi chó mèo. Cô cho rằng lông và chất thải động vật có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, đồng thời việc thú cưng hoạt động về đêm cũng gây xáo trộn sinh hoạt và giấc ngủ. Vì vậy, dù An nhiều lần cầu hôn, bạn gái vẫn chưa đồng ý.

Thực tế, những mâu thuẫn này không hiếm gặp. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc nuôi thú cưng trong gia đình không chỉ liên quan đến sở thích, mà còn gắn với nỗi lo về dị ứng, vệ sinh, chi phí, trách nhiệm chăm sóc và sự an toàn cho trẻ nhỏ. Trong khi người nuôi xem thú cưng như thành viên trong nhà, nhiều ông bà hoặc phụ huynh lại ưu tiên giảm thiểu tối đa các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của em bé.

Theo Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chó mèo ngày càng trở thành những người bạn thân thiết trong nhiều gia đình hiện đại. Không chỉ mang lại niềm vui, thú cưng còn góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất cho con người. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc vuốt ve, chơi đùa hay đơn giản là ở cạnh thú cưng có thể giúp giảm căng thẳng, lo âu và cảm giác cô đơn. Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ từng ghi nhận việc tương tác với động vật giúp giảm hormone căng thẳng cortisol, đồng thời hỗ trợ ổn định huyết áp.

Đặc biệt, việc nuôi chó còn khuyến khích chủ nuôi duy trì thói quen vận động nhờ các hoạt động như dắt đi dạo hay vui chơi ngoài trời. Theo các chuyên gia của trang Harvard Heart Letter (bản tin y tế hàng tháng của Trường Y Harvard), thú cưng có thể thúc đẩy những cảm xúc tích cực và lối sống lành mạnh, từ đó mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch. (1)

Bên cạnh tác động về sức khỏe, thú cưng còn giúp nuôi dưỡng cảm xúc và nhân cách, nhất là ở trẻ nhỏ. Quá trình chăm sóc chó mèo giúp trẻ học được sự kiên nhẫn, tinh thần trách nhiệm và khả năng quan tâm đến người khác. Tổ chức thú y (PDSA) của Anh nhận định rằng việc nuôi thú cưng là cách hiệu quả để trẻ hiểu giá trị của sự yêu thương và chăm sóc, khi các em cảm nhận được niềm vui từ việc nhìn thấy thú cưng khỏe mạnh, hạnh phúc..

Một số nghiên cứu cũng ghi nhận việc nuôi chó có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe tâm thần, thậm chí góp phần giảm nguy cơ tự tử ở người lớn mắc chứng tự kỷ nhờ sự gắn kết, đồng hành và hỗ trợ cảm xúc mà thú cưng mang lại. (2)

Theo Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, bên cạnh những lợi ích tích cực về tinh thần và cảm xúc, thú cưng cũng có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe con người nếu không được chăm sóc và kiểm soát đúng cách. Chó mèo là động vật có vú máu nóng, mang bản năng săn mồi, tự vệ và thường xuyên tiếp xúc với môi trường bên ngoài nên có nguy cơ mang theo nhiều mầm bệnh như nấm da, ghẻ, giun sán, ve rận, xoắn khuẩn và đặc biệt là virus dại.

Trẻ nhỏ, người có cơ địa dị ứng hoặc mắc bệnh hô hấp thường nhạy cảm hơn khi tiếp xúc với lông, nước bọt hay chất thải của vật nuôi. Các bệnh lây từ động vật sang người được gọi chung là bệnh truyền nhiễm từ động vật, chủ yếu xảy ra khi con người tiếp xúc gần hoặc bị chó mèo cắn, cào, liếm vào vùng da tổn thương. Trong đó, bệnh dại là nguy hiểm hàng đầu. Virus dại thuộc nhóm Lyssavirus có thể gây viêm não tủy cấp tính và y học hiện nay khẳng định khi bệnh dại đã phát bệnh gần như 100% tử vong.

Tuy nhiên, Bác sĩ Tấn cho rằng không nên nhìn việc nuôi thú cưng theo hướng “giữ hay bỏ”, mà quan trọng là gia đình cần chủ động kiểm soát các nguy cơ. Cần đánh giá liệu vật nuôi đã được tiêm phòng đầy đủ chưa, có được quản lý khi ra ngoài hay không, trẻ nhỏ có được hướng dẫn cách tiếp xúc an toàn và luôn có người lớn giám sát khi chơi cùng thú cưng hay không.

Để trẻ phát triển an toàn trong môi trường có vật nuôi, gia đình cần tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ cho chó mèo, đồng thời đưa thú cưng đi khám sức khỏe định kỳ, tắm rửa, cắt tỉa lông và giữ môi trường sống sạch sẽ. Khi đưa chó ra ngoài nên đeo rọ mõm, dùng dây dắt và tránh để tiếp xúc tự do với động vật lạ.

Người lớn cũng cần hướng dẫn trẻ không chọc ghẹo, đánh đập, kéo tai, kéo đuôi, ôm siết hoặc làm phiền chó mèo khi chúng đang ăn, ngủ, chăm con hay bị đau. Trẻ nhỏ không nên chơi một mình với vật nuôi, kể cả thú cưng quen thuộc trong nhà.

Trong trường hợp bị chó mèo cắn, cào hoặc liếm lên vết thương hở, cần rửa ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vắc xin hoặc huyết thanh kháng dại nếu cần. Huyết thanh kháng dại thường được chỉ định trong các trường hợp vết thương sâu, nhiều vết cắn, chảy máu nhiều hoặc nằm gần hệ thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ và đầu chi.

Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vắc xin phòng dại thế hệ mới của Pháp và Ấn Độ, có thể tiêm sau phơi nhiễm hoặc tiêm dự phòng trước phơi nhiễm cho nhóm nguy cơ cao. Những người nên tiêm phòng trước gồm trẻ thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, người chăm sóc thú cưng, bác sĩ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm hoặc người thường xuyên đến khu vực xa trung tâm y tế. Người đã tiêm đủ 3 mũi dự phòng trước phơi nhiễm nếu bị chó mèo cắn, cào thường chỉ cần tiêm nhắc thêm 2 mũi vắc xin mà không cần dùng huyết thanh kháng dại, kể cả khi vết thương nặng.

Ngoài ra, gia đình nên tập cho trẻ thói quen rửa tay sạch sau khi chơi với vật nuôi, không leo trèo, ôm ghì hay chọc vào mắt, tai, đuôi của chó mèo. Việc tiêm phòng, vệ sinh và chăm sóc thú cưng đúng cách chính là chìa khóa để con người và vật nuôi có thể chung sống an toàn, khỏe mạnh, bác sĩ Tấn nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ