2 ca tay chân miệng tử vong tại Lâm Đồng, phụ huynh cần lưu ý dấu hiệu nguy hiểm

Lâm Đồng ghi nhận 2 ca tử vong do bệnh tay chân miệng liên quan đến chủng Enterovirus 71 (EV71), là tác nhân có độc lực cao, dễ gây biến chứng nguy hiểm ở não, tim, phổi và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng. Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh chủ động phòng bệnh, theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.

Ngày 21/7/2026, Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 3.072 ca mắc tay chân miệng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025. Đáng lo ngại, tại xã Tà Năng đã ghi nhận 2 trường hợp trẻ tử vong do nhiễm Enterovirus 71 (EV71). Đây là chủng virus được đánh giá có độc lực cao và là nguyên nhân hàng đầu gây các ca tay chân miệng diễn tiến nặng ở trẻ nhỏ.

Theo kết quả điều tra dịch tễ, cả hai trường hợp tử vong đều liên quan đến việc phát hiện và xử trí chưa kịp thời. Người chăm sóc chưa nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng, còn theo dõi tại nhà hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế chưa đủ năng lực điều trị nội trú, làm bỏ lỡ "thời điểm vàng" để cứu chữa.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, trong bệnh tay chân miệng, việc phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trẻ mắc bệnh cần được theo dõi sát, nhất là trong những ngày đầu khi các biến chứng thần kinh có thể xuất hiện. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, phụ huynh không nên tự đánh giá mức độ nặng nhẹ chỉ dựa trên số lượng nốt phát ban hoặc bóng nước, cũng không nên chờ đến khi trẻ khó thở hoặc rối loạn ý thức mới đưa đi cấp cứu.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do nhiều loại enterovirus gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16, thường gây ra bệnh lý nhẹ và phần lớn trẻ có thể hồi phục sau khoảng 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, EV71 là một trong những tác nhân có liên quan rõ rệt đến các ca bệnh nặng, với biến chứng trên hệ thần kinh trung ương và suy giảm chức năng tim phổi. Đây cũng là tác nhân quan trọng trong các trường hợp tay chân miệng nặng và tử vong ở trẻ nhỏ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ở thể nặng, tổn thương thần kinh do EV71 có thể đi kèm rối loạn chức năng thần kinh tự chủ, dẫn đến các biến chứng tim mạch và hô hấp nghiêm trọng. Một số trẻ có thể xuất hiện thở nhanh, khó thở, tím môi, da lạnh, vã mồ hôi, mạch nhanh hoặc tình trạng tuần hoàn bất thường. Đây là những dấu hiệu cần được cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức nhi khoa.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cho biết viêm thân não do EV71 có thể tiến triển nhanh đến rối loạn thần kinh tự chủ, phù phổi do nguyên nhân thần kinh và suy tim phổi. Trong những trường hợp nặng, tình trạng hô hấp và tuần hoàn có thể xấu đi nhanh chóng, đòi hỏi trẻ được theo dõi và can thiệp tích cực tại bệnh viện.

Ngoài ra, EV71 còn có thể liên quan đến viêm cơ tim, rối loạn nhịp tim, sốc và liệt mềm cấp tính. Đây là những biến chứng không thường gặp nhưng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Bệnh tay chân miệng do nhiều loại enterovirus gây ra và có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người. Virus có thể phát tán qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, phân, dịch từ các tổn thương trên da và qua các bề mặt hoặc đồ vật bị nhiễm virus. BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo còn lưu ý bệnh có thể lan nhanh tại trường học, nhà trẻ và những nơi tập trung đông trẻ em; trẻ cũng có thể nhiễm virus khi virus tiếp xúc với mắt, mũi hoặc miệng.

Do đó, các khu vui chơi trong nhà, nhà bóng (nhà banh) hoặc những địa điểm có nhiều trẻ cùng sử dụng đồ chơi, thiết bị và bề mặt chung cũng là môi trường cần đặc biệt lưu ý. Trẻ nhỏ thường xuyên chạm tay vào đồ vật rồi đưa lên miệng, trong khi virus có thể tồn tại trên các bề mặt bị nhiễm bẩn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây truyền nếu công tác vệ sinh, khử khuẩn và rửa tay không được thực hiện đầy đủ.

Không chỉ trẻ mắc bệnh, người lớn nhiễm enterovirus cũng có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn có khả năng tham gia vào quá trình lây truyền virus. Vì vậy, người chăm sóc trẻ cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi đi vệ sinh, thay tã, trước khi chế biến thức ăn và trước khi cho trẻ ăn. Việc vệ sinh, khử khuẩn thường xuyên đồ chơi và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng lây nhiễm.

Trước diễn biến gia tăng của bệnh tay chân miệng, phụ huynh cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay trong sinh hoạt hàng ngày. Một trong những nguyên tắc đơn giản, dễ nhớ là “3 sạch”, gồm:

• Ăn sạch: Cho trẻ ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch, đảm bảo an toàn thực phẩm.
• Ở sạch: Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ; thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
• Tay sạch: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch cho trẻ cũng như người chăm sóc trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và sau khi tiếp xúc với dịch tiết của trẻ.

Khi trẻ mắc bệnh, phụ huynh cần thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế về thời gian nghỉ học và hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để giảm nguy cơ lây lan. Đồng thời, không tự ý làm vỡ các bóng nước trên da; chăm sóc dinh dưỡng phù hợp, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, bác sĩ cho biết Việt Nam đã có thêm giải pháp dự phòng chủ động. Tháng 3/2026, Bộ Y tế cấp phép lưu hành vắc xin Envacgen (Substipharm Biologics, Thụy Sĩ), là vắc xin đầu tiên phòng bệnh tay chân miệng do EV71, chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi.

Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy vắc xin có hiệu quả bảo vệ cao trước EV71 và tạo đáp ứng miễn dịch với các kiểu gen B5 và C4 - những chủng từng lưu hành phổ biến tại Việt Nam. Sự xuất hiện của vắc xin được kỳ vọng sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng, biến chứng thần kinh và tử vong ở trẻ nhỏ do EV71 gây ra.

Quý khách hàng hãy truy cập website của VNVC (vnvc.vn) hoặc theo dõi fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn hoặc cài đặt và đăng ký tài khoản ứng dụng VNVC Mobile App để cập nhật các thông tin mới nhất về Vắc xin phòng bệnh tay chân miệng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ