Cảnh báo nguy cơ lây nhiễm chéo tại khu vui chơi mùa hè: Nhà bóng, hồ bơi…
Quản lý Y khoa
Hệ thống Tiêm chủng VNVC
16:33 18/07/2026
4/5 trẻ cùng học bơi mắc Adenovirus tại Hà Nội đang cảnh báo nguy cơ lây nhiễm chéo tại các khu vui chơi mùa hè. Nhà bóng, hồ bơi, khu vui chơi trong trung tâm thương mại, nhà vệ sinh công cộng hay những không gian kín, đông trẻ đều có thể tạo điều kiện để nhiều virus và vi khuẩn lây lan, gây bệnh cho trẻ.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan, cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin cho trẻ trước mùa dịch.
Mùa hè là thời điểm các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em có xu hướng gia tăng do điều kiện thời tiết nóng ẩm, trẻ nghỉ học, tham gia nhiều hoạt động vui chơi tập thể, du lịch, tắm biển, học bơi và đến các khu vui chơi đông người. Không chỉ trường học hay nhà trẻ, các nhà bóng, khu vui chơi trong trung tâm thương mại, công viên, hồ bơi, bãi biển, khu vui chơi trong các cơ sở dịch vụ, y tế... cũng có thể trở thành môi trường thuận lợi để nhiều loại virus và vi khuẩn lây lan nếu không được vệ sinh, khử khuẩn và quản lý tốt.
Theo TS.BS Trần Đức Hậu, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bản thân các khu vui chơi không phải là nơi sinh ra virus, vi khuẩn nhưng lại dễ trở thành “ổ chứa” và phát tán virus, vi khuẩn nếu không làm tốt công tác vệ sinh, khử khuẩn. Nguy cơ lây nhiễm bệnh tăng lên khi có số trẻ tập trung đông đúc, khu vui chơi có nhiều đồ chơi dùng chung bằng các chất liệu dễ bám bẩn, khó vệ sinh. Trong khi đó, trẻ nhỏ thường có thói quen ngậm đồ chơi, dụi mắt, ngoáy mũi hoặc đưa tay lên miệng, tạo điều kiện cho mầm bệnh xâm nhập dễ dàng.
|
TS.BS Trần Đức Hậu lưu ý dưới đây là 5 khu vui chơi và vật dụng phụ huynh cần đặc biệt lưu ý để giảm nguy cơ lây nhiễm chéo các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: 1. Nhà bóng (nhà banh) Nhà bóng là một trong những khu vui chơi có nguy cơ mất vệ sinh rất cao và dễ lây nhiễm chéo các bệnh truyền nhiễm cho trẻ em, do không gian thường nhỏ, kín nên dễ dàng tiếp xúc với giọt bắn của trẻ có bệnh. Các quả bóng được xếp chồng nhiều lớp, tạo các khe không thể làm sạch, trong khi trẻ vui chơi, cười đùa, la hét dễ văng giọt bắn từ miệng hoặc nước mũi lên bề mặt quả bóng và mặt sàn, từ đó dễ dàng lây sang tay và cơ thể của trẻ cùng chơi. Một nghiên cứu đăng trên American Journal of Infection Control ghi nhận 31 loài vi khuẩn trên các quả bóng tại 6 nhà bóng dành cho trẻ em. Trẻ có thể mắc tay chân miệng, cúm, Adenovirus, RSV, thủy đậu, các bệnh tiêu chảy do Rotavirus, Norovirus, cùng một số bệnh ngoài da như nấm da, chốc lở… nếu không may có trẻ mang mầm bệnh cùng vui chơi và công tác khử trùng, diệt khuẩn không được thực hiện kịp thời.  2. Thú nhồi bông, đồ hóa trang Gấu bông, thú nhồi bông, hay các đồ chơi bằng vải như trang phục hóa trang, các loại tóc giả, bờm cài tóc, mũ nón đội đầu dùng chung… thường có chất liệu vải, cấu trúc xốp, nhiều sợi nên dễ giữ lại bụi, nước bọt, dịch mũi họng và các chất bẩn hơn so với đồ chơi có bề mặt nhẵn. Trẻ thường ôm sát mặt, đưa lên miệng hoặc chuyền tay nhau. Nếu đồ chơi bị nhiễm dịch tiết từ trẻ đang ho, sổ mũi, đau mắt đỏ hoặc mắc bệnh ngoài da, mầm bệnh có thể bám trên bề mặt và lây sang trẻ khác khi chạm vào rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng hoặc vùng da trầy xước. Khác với đồ chơi nhựa có thể lau khử khuẩn nhanh, đồ chơi mềm cần phải được giặt, sấy khô hoàn toàn để loại bỏ vi sinh vật. Nếu không được làm sạch kịp thời, việc dùng chung đồ chơi này có thể khiến trẻ có nguy cơ nhiễm các loại virus, vi khuẩn đặc biệt là các loại có thời gian sống ngoài môi trường kéo dài như cúm, RSV, Adenovirus và các bệnh hô hấp. Bên cạnh đó, trẻ còn có thể lây truyền các bệnh như đau mắt đỏ; tay chân miệng; nấm da, chốc lở. Ngoài ra, bụi, mạt bụi và nấm mốc tích tụ lâu ngày trong thú nhồi bông cũng có thể làm nặng thêm tình trạng dị ứng và hen suyễn ở trẻ nhạy cảm. 3. Hồ bơi công cộng Môi trường ẩm ướt thường xuyên là điều kiện thuận lợi của nhiều loại vi khuẩn, nấm mốc gia tăng và dễ dàng phát tán. Bên cạnh đó, nhiều khu vực dùng chung như phòng thay đồ, tay vịn, ghế nghỉ, đồ chơi dưới nước thường xuyên được sử dụng luân chuyển từ người này sang người khác cũng khiến virus, vi khuẩn có điều kiện lan truyền nhanh hơn. Bên cạnh đó, trẻ có thể lây bệnh qua việc tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hoặc chạm vào các bề mặt nhiễm dịch tiết rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Một số mầm bệnh cũng có thể phát tán các mầm bệnh thông qua dịch tiết từ người bệnh sang người lành dễ dàng nếu nguồn nước không được xử lý tốt. Trẻ có thể mắc Adenovirus gây viêm đường hô hấp như các trường hợp kể trên, thậm chí cả HPV, bên cạnh đó là nhiều “bệnh truyền thống từ hồ bơi” như viêm kết mạc (đau mắt đỏ), tiêu chảy, các bệnh đường tiêu hóa do virus hoặc vi khuẩn, viêm tai ngoài, bệnh ngoài da và một số bệnh nhiễm trùng khác. Thế giới cũng từng ghi nhận các ổ dịch viêm gan A liên quan đến hoạt động bơi lội hoặc sử dụng bồn tắm nước nóng khi nguồn nước bị ô nhiễm hoặc không được xử lý đạt chuẩn. 4. Nhà vệ sinh công cộng Nhà vệ sinh công cộng là nơi có nguy cơ lây truyền các bệnh đường tiêu hóa do thường xuyên có sự hiện diện của vi sinh vật từ phân và nhiều bề mặt được nhiều người cùng chạm vào như tay nắm cửa, nút xả nước, vòi nước, bồn rửa tay... Nếu các bề mặt này không được vệ sinh, khử khuẩn đúng quy trình hoặc trẻ không rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng hay cầm thức ăn, mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể. Trẻ có nguy cơ mắc tiêu chảy do Rotavirus, Norovirus, viêm gan A, tay chân miệng và một số bệnh lây truyền theo đường phân - miệng khác. 5. Rạp chiếu phim, khu vận động, khu chụp ảnh Hiện nay có nhiều rạp chiếu phim cung cấp dịch vụ giường nằm với chăn, gối, nệm dùng chung. Tại các phòng tập và khu vận động cho trẻ, nhiều vật dụng như thảm tập, bóng tập, thanh vịn, khăn lau được nhiều người sử dụng liên tục. Các khu vui chơi, chụp hình cũng thường sử dụng nhiều trang phục hóa trang với váy áo, mũ nón, băng đô… Các đồ vật, dụng cụ này được nhiều người sử dụng nhưng nếu không được vệ sinh khử khuẩn đúng cách, mồ hôi, dịch tiết đường hô hấp hoặc dịch, nấm, vảy da mang mầm bệnh có thể bám trên bề mặt và lây sang cho trẻ khác. |
Để bảo vệ trẻ trong mùa hè, phụ huynh nên lựa chọn các khu vui chơi, hồ bơi và cơ sở dịch vụ bảo đảm vệ sinh, có quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, vệ sinh môi trường và tổ chức không gian khoa học nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan mầm bệnh. Hạn chế đưa trẻ đến những nơi quá đông vào thời điểm cao điểm.
Tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, bên cạnh năng lực cung ứng, bảo quản vắc xin xin vượt trội, đạt chuẩn GSP quốc tế cùng quy trình tiêm chủng vắc xin an toàn, chất lượng, hiệu quả cao; VNVC đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất theo mô hình trung tâm tiêm chủng hiện đại với khu khám sàng lọc, phòng tiêm, khu vực theo dõi sau tiêm, phòng mẹ và bé, khu pha sữa, khu thay tã cùng các khu vui chơi dành riêng cho trẻ em được bố trí tách biệt, thông thoáng, sử dụng đồ chơi phù hợp theo từng nhóm tuổi.
Đặc biệt, khu vui chơi tại VNVC được thiết kế theo hướng an toàn và thân thiện với trẻ em, ưu tiên các hoạt động như đọc sách, tô màu, lắp ghép, trò chơi trí tuệ cùng các thiết bị có bề mặt cứng, nhẵn, ít khe kẽ để thuận tiện cho việc vệ sinh, khử khuẩn.
Không gian được bố trí thông thoáng, phân chia theo nhóm tuổi và kiểm soát số lượng trẻ trong từng thời điểm nhằm hạn chế tiếp xúc quá đông. Đồ chơi, bàn ghế, tay vịn và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc được vệ sinh, khử khuẩn nhiều lần trong ngày theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nội bộ với các sản phẩm làm sạch an toàn, đồng thời bố trí điểm rửa tay hoặc dung dịch sát khuẩn tại khu vực vui chơi.
Những giải pháp này góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm chéo, tạo môi trường vui chơi sạch sẽ, an toàn để trẻ thư giãn trước và sau khi tiêm chủng.
Sau khi vui chơi, trẻ cần được rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, tắm sạch sau khi bơi, không dùng chung khăn, bình nước, đồ dùng cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi, phát ban hoặc đau mắt đỏ. Khi trẻ có dấu hiệu sốt, ho, khó thở, tiêu chảy, phát ban hoặc nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ ngơi, hạn chế đến nơi công cộng và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời.
Bên cạnh các biện pháp vệ sinh cá nhân và kiểm soát nguy cơ phơi nhiễm, tiêm chủng đầy đủ vẫn là giải pháp chủ động, hiệu quả và bền vững nhất để phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Bác sĩ khuyến cáo trẻ em cần được tiêm đúng lịch, đủ mũi các vắc xin bắt buộc trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng (theo Thông tư 13/2026/TT-BYT) kết hợp với các vắc xin dịch vụ theo khuyến cáo nhằm tạo miễn dịch trước khi tiếp xúc với nguồn bệnh trong cộng đồng.
Hiện nay đã có vắc xin giúp phòng ngừa nhiều bệnh có nguy cơ lây lan tại nơi đông người như cúm mùa, sởi, thủy đậu, viêm gan A, bệnh do phế cầu khuẩn, Rotavirus và một số bệnh truyền nhiễm khác. Chủ động tiêm chủng kết hợp với vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng hợp lý và xây dựng môi trường vui chơi an toàn sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe trẻ trong suốt mùa hè.
Danh mục vắc xin phòng bệnh quan trọng cho trẻ
|
Vắc xin/Sinh phẩm phòng bệnh |
Tên vắc xin/Sinh phẩm |
Tìm hiểu thêm |
|
Viêm phổi, Viêm phế quản, suy hô hấp cấp, Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính do RSV |
Beyfortus (Niservimab) |
|
|
Cúm mùa |
Vaxigrip (Pháp) |
|
|
Influvac Tetra (Hà Lan) |
||
|
Ivacflu-S (Việt Nam) |
||
|
Phòng bệnh viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết… do phế cầu khuẩn |
Synflorix (Bỉ) |
|
|
Prevenar 13 (Bỉ) |
||
|
Vaxneuvance (Ireland) |
||
|
Prevenar 20 (Bỉ) |
||
|
Pneumovax 23 (Mỹ) |
||
|
Viêm màng não do não mô cầu nhóm B |
Bexsero (Ý) |
|
|
Viêm màng não do não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 |
MenQuadfi (Mỹ) |
|
|
Nimenrix (Bỉ) |
||
|
Thủy đậu |
Varilrix (Bỉ) |
|
|
Varivax (Mỹ) |
||
|
Barycela (Hàn Quốc) |
||
|
Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu |
ProQuad (Mỹ) |
|
|
Viêm não Nhật Bản |
Imojev (Thái Lan) |
|
|
JEEV (Ấn Độ) |
||
|
Jevax (Việt Nam) |
||
|
Sốt xuất huyết |
Qdenga (Nhật Bản) |
|
|
Thương hàn |
Typhim VI (Pháp) |
|
|
Typhoid VI (Việt Nam) |
||
|
Tả |
mOrcvax (Việt Nam) |
- Pappas, D. E., Hendley, J. O., & Schwartz, R. H. (2010). Respiratory viral RNA on toys in pediatric office waiting rooms. The Pediatric Infectious Disease Journal, 29(2), 102–104. https://doi.org/10.1097/inf.0b013e3181b6e482
BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ
2 ca tay chân miệng tử vong tại Lâm Đồng, phụ huynh cần lưu ý dấu hiệu nguy hiểm
Lâm Đồng ghi nhận 2 ca tử vong do bệnh tay chân miệng liên quan đến chủng Enterovirus 71 (EV71), là tác nhân có độc lực cao,...
10+ vật dụng quen thuộc ở khu vui chơi là “ổ chứa” mầm bệnh nếu vệ sinh không đúng cách
Nhà banh (nhà bóng), cầu trượt, xích đu, tay vịn… là những vật dụng trẻ thường xuyên chạm, nắm và tiếp xúc trực tiếp khi vui chơi....
Mầm bệnh có thể sống bao lâu trên đồ chơi trẻ em?
Một số virus và vi khuẩn có thể tồn tại trên bề mặt đồ chơi, tay vịn, bàn ghế và các vật dụng trẻ thường xuyên chạm...
Vì sao trẻ học đường dễ mắc bệnh truyền nhiễm?
Chỉ cần một học sinh mắc bệnh, cả lớp, thậm chí cả trường có thể nhanh chóng xuất hiện thêm nhiều ca bệnh trong vài ngày tiếp...
Trước khi vào lớp 1 đừng quên rà soát các vắc xin quan trọng cho con
Trước khi bước vào lớp 1, ngoài việc chuẩn bị hồ sơ, sách vở và tâm lý cho trẻ, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý rà...
1/4 dân số đang mang vi khuẩn não mô cầu trong mũi họng
Khoảng 10 - 25% dân số khỏe mạnh đang mang vi khuẩn não mô cầu trong vùng mũi họng mà hoàn toàn không có triệu chứng, có...
