Bé trai 13 tuổi mắc viêm màng não mủ biến chứng phù não nguy kịch do Não mô cầu nhóm B

Một bé trai 13 tuổi tại TP.HCM rơi vào tình trạng nguy kịch do viêm màng não mủ do Não mô cầu nhóm B, biến chứng phù não nặng chỉ sau chưa đầy 1 ngày khởi phát sốt, đau đầu, nôn ói. Các bác sĩ cảnh báo bệnh có thể tiến triển cực nhanh, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, trong mùa nắng nóng, dù không có yếu tố dịch tễ rõ ràng hay tiếp xúc ca bệnh trước đó.

Vào lúc 14h20 ngày 17/5/2026, Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực - Chống độc Trẻ em, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM tiếp nhận bệnh nhi N.Q.B. (13 tuổi, ngụ xã Bình Hưng, TP.HCM) trong tình trạng nguy kịch nghi do nhiễm não mô cầu xâm lấn.

Khoảng 17 giờ trước nhập viện, trẻ bắt đầu xuất hiện sốt cao liên tục, đau đầu dữ dội, nôn ói, đau bụng, tiêu lỏng và mệt nhiều. Ban đầu, các biểu hiện khá giống cúm hoặc bệnh virus thông thường nên rất dễ khiến gia đình chủ quan. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến nhanh bất thường chỉ trong vài giờ. Khi nhập viện, bệnh nhi xuất hiện hàng loạt dấu hiệu cảnh báo nặng của nhiễm não mô cầu như tử ban lan nhanh toàn thân, xuất huyết kết mạc mắt phải, cổ gượng, lơ mơ, ngủ gà và thở chậm nông.

Đáng chú ý, có thời điểm mạch trẻ tụt còn khoảng 42 lần/phút trong khi huyết áp tăng vọt lên 220/120mmHg, là dấu hiệu điển hình cảnh báo tăng áp lực nội sọ nặng, nguy cơ tụt não và tử vong rất cao nếu không xử trí khẩn cấp.

Qua khai thác dịch tễ, bệnh nhi không ghi nhận tiếp xúc với người mắc hoặc nghi mắc não mô cầu, không đi đến vùng dịch trong 6 tháng gần đây và chưa từng tiêm vắc xin phòng não mô cầu. Điều này cho thấy, bệnh có thể xuất hiện rải rác trong cộng đồng, âm thầm nhưng tiến triển cực kỳ dữ dội.

Ngay sau tiếp nhận các bác sĩ đã khẩn trương triển khai hồi sức tích cực gồm sử dụng kháng sinh sớm, kiểm soát đường thở, đặt nội khí quản thở máy, điều trị phù não, theo dõi huyết động và thần kinh liên tục nhằm giành lại sự sống cho bệnh nhi. Kết quả PCR từ Viện Pasteur TP.HCM xác định dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis serogroup B trong cả dịch não tủy và sang thương da. Sau nhiều ngày điều trị tích cực, bệnh nhi may mắn hồi phục hoàn toàn và được xuất viện trong tình trạng ổn định.

Trước đó, trong cùng tháng, TP.HCM cũng ghi nhận trường hợp bệnh nhi 13 tuổi nhập viện trong trường hợp sốt cao, đau đầu dữ dội kéo dài 2 ngày. Nhờ được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực bằng kháng sinh, bệnh nhi cũng đã tiến triển tích cực.

Xem thêm: Cảnh báo não mô cầu chuyển nặng sau 48 giờ ở trẻ em

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, não mô cầu là một trong những bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm nhất vì khả năng diễn tiến tối cấp. Người bệnh có thể từ triệu chứng nhẹ chuyển sang sốc nhiễm trùng, viêm màng não, phù não hoặc tử vong chỉ trong 24 giờ, với tỷ lệ tử vong lên tới 50% nếu không được điều trị kịp thời. Ngày cả khi được cứu sống, khoảng 10 - 20% bệnh nhân vẫn có nguy cơ để lại di chứng nặng nề như điếc, tổn thương thần kinh, chậm phát triển trí tuệ hoặc cắt cụt chi do hoại tử.

Điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng là giai đoạn đầu của bệnh thường rất khó nhận biết. Trẻ có thể chỉ sốt, đau đầu, đau họng, đau bụng, nôn ói hoặc mệt mỏi, rất dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp, tiêu hóa hay siêu vi mùa hè, nhưng có thể chuyển nặng rất nhanh chỉ sau vài giờ.

Các dữ liệu dịch tễ quốc tế cũng có thấy đây không phải bệnh hiếm gặp ở lứa tuổi học đường và thanh thiếu niên. Phân tích dịch tễ tại Việt Nam giai đoạn 2016 - 2022 ghi nhận phần lớn ca mắc não mô cầu xảy ra ở trẻ lớn, thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi. Trong đó, nam giới chiếm tỷ lệ cao hơn nữ giới. Nhiều nghiên cứu tại châu Âu và Canada cũng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh não mô cầu xâm lấy cao nhất ở trẻ nhỏ dưới 4 tuổi, sau đó xuất hiện “đỉnh thứ hai” ở nhóm thanh thiếu niên và thanh niên, đúng vào độ tuổi học tập, sinh hoạt tập thể và giao tiếp xã hội nhiều.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn cho biết thanh thiếu niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu vùng hầu họng khá cao nhưng không có triệu chứng, với khoảng 1/4 thanh thiếu niên mắc viêm màng não do não mô cầu mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thường bị bỏ sót tiêm chủng do nhiều phụ huynh cho rằng con đã lớn nên nguy cơ mắc bệnh thấp. Vi khuẩn lây qua giọt bắn đường hô hấp khi nói chuyện gần, ho, hắt hơi, dùng chung đồ cá nhân hoặc sinh hoạt trong môi trường đông người.

Ở độ tuổi học đường, trẻ thường tham gia lớp học đông đúc, hoạt động ngoại khóa, thể thao, học thêm, ngủ nghỉ thất thường hoặc thức khuya kéo dài để ôn tập. Những yếu tố này có thể làm suy giảm miễn dịch tạm thời, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu và máu và màng não.

Đặc biệt trong mùa nắng nóng, Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn cảnh báo nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có thể gia tăng mạnh hơn. Khi nhiệt độ tăng cao, trẻ dễ mất nước, rối loạn giấc ngủ, suy giảm thể trạng và tập trung nhiều trong không gian kín có điều hòa. Đây là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát tán và lây lan mạnh trong không khí. Mùa hè cũng là thời điểm trẻ di chuyển nhiều, tham gia trại hè, du lịch, hoạt động cộng đồng và tiếp xúc đông người. Điều này làm tăng thêm nguy cơ mang và truyền vi khuẩn não mô cầu mà không hề hay biết.

Theo Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, điều nguy hiểm nhất của não mô cầu là “thời gian vàng” để can thiệp và điều trị bệnh có hiệu quả là rất ngắn. Nhiều trường hợp trẻ vẫn còn tỉnh táo buổi sáng nhưng có thể nhanh chóng rơi vào sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan hoặc tổn thương thần kinh nặng vào chiều cùng ngày.

Tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả hàng đầu giúp phòng ngừa bệnh não mô cầu xâm lấn. Hiện Việt Nam có 5 loại vắc xin phòng não mô cầu bảo vệ các nhóm huyết thanh phổ biến như A, B, C, Y, W. Mỗi loại vắc xin chỉ bảo vệ những nhóm huyết thanh nhất định, người dân cần được tư vấn tiêm chủng đầy đủ để tăng hiệu quả bảo vệ toàn diện.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn lưu ý, không nên chờ có dịch mới tiêm ngừa bởi bệnh thường xuất hiện rải rác, khó dự đoán và có thể xảy ra ở cả người khỏe mạnh. Bên cạnh tiêm chủng, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, hạn chế dùng chung vật dụng cá nhân, ngủ đủ giấc và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ