Ở trọ mùa mưa, không chủ quan với sốt xuất huyết

Mưa xuống, muỗi tăng cũng là lúc nhiều khu trọ công nhân, lao động tự do tại miền Tây và TP.HCM bước vào giai đoạn “cao điểm muỗi vằn”. Những khoảng sân đọng nước, thau chậu bỏ quên, cống thoát nước ứ nghẹt hay góc tối ẩm thấp trong các dãy phòng trọ đang trở thành môi trường lý tưởng để lăng quăng phát triển, kéo theo nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết Dengue.

Trong bối cảnh thời tiết chuyển mùa, ngành y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là người sống tại các khu nhà trọ đông đúc, cần chủ động phòng muỗi, loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng và theo dõi sức khỏe sát sao để tránh biến chứng nguy hiểm.

Tại Cần Thơ, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố, từ đầu năm 2026 đến nay đã ghi nhận 2.855 ca mắc sốt xuất huyết, tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm 2025. Dịch đã xuất hiện tại 100/103 xã, phường trên địa bàn.

Ghi nhận thực tế tại nhiều khu trọ công nhân ở Cần Thơ cho thấy phần lớn phòng trọ có diện tích nhỏ, thiếu ánh sáng và thông gió. Khi mưa kéo dài, nước thường đọng lại quanh sân chung, nhà vệ sinh, khu giặt phơi hoặc các vật dụng chứa nước không được che đậy. Đặc biệt, các vật dụng phế thải như vỏ lon, xô chậu cũ, lốp xe, máng nước hay những hốc trũng quanh khu trọ vô tình trở thành “ổ sinh sản” lý tưởng của muỗi Aedes aegypti, tác nhân truyền bệnh sốt xuất huyết.

Không chỉ là câu chuyện của riêng Cần Thơ, sốt xuất huyết hiện đang gia tăng mạnh tại toàn khu vực phía Nam. Theo Viện Pasteur TP.HCM, từ đầu năm 2026 đến nay, khu vực phía Nam ghi nhận 25.254 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, tăng 102,6% so với cùng kỳ năm trước. Toàn khu vực đã có 5 trường hợp tử vong, trong đó phần lớn là người lớn, trong khi đó đây là nhóm thường bị xem là ít nguy cơ hơn trẻ em.

Theo Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, một trong những thay đổi đáng chú ý của dịch sốt xuất huyết hiện nay là tỷ lệ người lớn mắc bệnh đang gia tăng rõ rệt. Khác với suy nghĩ phổ biến trước đây rằng sốt xuất huyết chủ yếu nguy hiểm với trẻ nhỏ, thực tế tại nhiều bệnh viện cho thấy người trưởng thành, đặc biệt là công nhân, lao động làm việc cường độ cao, ngủ nghỉ không đầy đủ hoặc sống trong môi trường chật chội, cũng có nguy cơ diễn tiến nặng.

Khi mắc sốt xuất huyết, người trưởng thành có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau sau hốc mắt, buồn nôn hoặc nôn, đau cơ, đau khớp, mệt mỏi, tiêu chảy, đau hạ sườn phải. Một số trường hợp có dấu hiệu xuất huyết như phát ban, bầm tím, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, chảy máu âm đạo hoặc đi ngoài phân đen.

Bác sĩ lý giải, nhiều người lớn thường chủ quan khi sốt cao, tự mua thuốc uống hoặc tiếp tục làm việc khiến bệnh dễ chuyển sang giai đoạn nguy hiểm mà không được theo dõi y tế kịp thời. Trong khi đó, sốt xuất huyết có thể diễn tiến nhanh chỉ sau vài ngày từ giai đoạn sốt sang giai đoạn thoát huyết tương, gây sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan và tử vong nếu không xử trí đúng cách.

Đáng chú ý, môi trường khu trọ đông đúc đang tạo ra “vòng lây truyền khép kín” cho muỗi vằn. Chỉ cần một người mắc bệnh trong khu vực có thể làm tăng nguy cơ lây lan cho nhiều người xung quanh do muỗi hút máu người bệnh rồi tiếp tục truyền virus sang người khác.

Đặc biệt, muỗi Aedes aegypti có xu hướng hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối. Điều này khiến nguy cơ bị muỗi đốt tăng cao dù người dân không hề đi ra khu vực ao hồ hay bụi rậm.

Tại các khu đô thị đông dân cư như TP.HCM, Bác sĩ An Khương nhận định nguy cơ dịch bệnh trong các khu dân cư đông đúc, khu lưu trú công nhân và khu nhà trọ giá rẻ san sát đang vô tình tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi tồn tại quanh năm. Không gian chật, nhiệt độ cao, độ ẩm lớn và nhiều góc tối khiến muỗi có nơi trú ẩn ổn định ngay cả khi trời nắng nóng kéo dài. Cùng với mô hình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao cùng tình trạng tích nước sau mưa tại các công trình xây dựng, sân thượng, khu vực thoát nước kém… đang khiến muỗi vằn có thêm điều kiện sinh sôi.

Bên cạnh đó, người lao động thường có xu hướng trì hoãn khám bệnh vì áp lực tài chính và công việc. Không ít công nhân, học sinh, sinh viên vẫn cố gắng đi làm khi đang sốt vì sợ mất thu nhập hoặc ngại nghỉ phép. Một số trường hợp tự mua thuốc uống, truyền miệng kinh nghiệm điều trị tại nhà hoặc chỉ đến bệnh viện khi đã xuất hiện dấu hiệu nặng. Điều này khiến sốt xuất huyết trong các khu trọ có nguy cơ trở thành “bệnh âm thầm”. Người bệnh không được phát hiện sớm, trong khi muỗi tiếp tục truyền virus sang những người sống cùng khu vực.

Theo Bác sĩ An Khương, sốt xuất huyết nguy hiểm ở chỗ giai đoạn biến chứng thường xuất hiện khi người bệnh tưởng mình đã đỡ sốt. Nhiều ca nhập viện muộn rơi vào tình trạng cô đặc máu, thoát huyết tương, tụt huyết áp hoặc xuất huyết nặng, khiến việc điều trị phức tạp hơn rất nhiều.

Bác sĩ An Khương khuyến cáo, khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, người bệnh cần đi khám sớm nếu, đau đầu, đau mỏi người, đau sau hốc mắt, buồn nôn, phát ban, xuất huyết dưới da hoặc có các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, tay chân lạnh, mệt lả.

Người sống tại khu trọ, đặc biệt là sinh viên, công nhân, người lao động xa nhà, tuyệt đối không nên tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt, kháng viêm nhóm NSAIDs (như Ibuprofen, Aspirin) vì có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đông máu, khiến tình trạng xuất huyết trở nên nghiêm trọng, thậm chí gây xuất huyết dạ dày đe dọa tính mạng.

Bên cạnh các biện pháp truyền thống như diệt muỗi, lăng quăng và tránh muỗi đốt, ngành y tế khuyến cáo người dân cần xây dựng "lá chắn xanh" từ bên trong cơ thể để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Tiêm vắc xin là một trong những giải pháp giúp tăng cường chủ động phòng bệnh, đặc biệt trong bối cảnh sốt xuất huyết có xu hướng diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương. Người dân nên đến các cơ sở tiêm chủng uy tín để được bác sĩ tư vấn, khám sàng lọc và chỉ định tiêm phù hợp theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử mắc bệnh.

Mùa mưa là thời điểm thuận lợi để muỗi phát triển, nhưng sốt xuất huyết có thể phòng ngừa nếu mỗi người chủ động từ chính nơi mình đang sống. "Với người ở trọ, một hành động nhỏ như đậy kín thùng nước, dọn chai lọ, lật úp xô chậu, tránh muỗi đốt, tiêm vắc xin khi đủ điều kiện và đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ có thể giúp bảo vệ bản thân, gia đình và cả khu trọ trước nguy cơ dịch bệnh", Bác sĩ Khương nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ