Uốn ván vẫn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với nguy cơ tử vong cao nếu không can thiệp kịp thời, đặc biệt sau các vết thương bẩn, sâu hoặc bị động vật cắn. Vì vậy, hiểu rõ tiêm huyết thanh uốn ván khi nào là yếu tố quyết định giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả và bảo vệ tính mạng người bệnh trước các biến chứng nguy hiểm do vi khuẩn Clostridium tetani gây ra.

Tiêm huyết thanh uốn ván khi nào?

Huyết thanh uốn ván cần được tiêm càng sớm càng tốt ngay sau khi xuất hiện vết thương có nguy cơ nhiễm bẩn, vết thương sâu, dập nát, lẫn dị vật hoặc tiếp xúc với đất, phân, gỉ sắt… Đây là biện pháp miễn dịch thụ động có tác dụng trung hòa độc tố vi khuẩn Clostridium tetani trước khi gây tổn thương thần kinh và co cứng cơ toàn thân.

Huyết thanh uốn ván cung cấp kháng thể sẵn có giúp bảo vệ tức thì nhưng chỉ duy trì trong thời gian ngắn trong khoảng 3 – 4 tuần. Trong khi đó, vắc xin kích thích cơ thể tạo miễn dịch chủ động, hiệu quả bảo vệ lâu dài hơn. Vì vậy, trong các trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ thường chỉ định tiêm phối hợp huyết thanh và vắc xin uốn ván, nhằm đồng thời bảo đảm hiệu quả tức thời và duy trì miễn dịch bền vững cho người bệnh. (1)

⇒ Tham khảo thêm: Tiêm huyết thanh uốn ván có hại không?

Các trường hợp nào cần tiêm huyết thanh uốn ván ngay?

Huyết thanh uốn ván cần được tiêm ngay ở những trường hợp có vết thương phức tạp, nguy cơ nhiễm khuẩn cao hoặc khi thời điểm tiêm chủng trước đó đã quá lâu. Người bị vết thương sâu, rách rộng, mô dập nát, có dấu hiệu hoại tử hoặc vết thương ở vùng dễ nhiễm bẩn như bàn tay, bàn chân cần được xử trí khẩn cấp bằng huyết thanh (2). Đây là nhóm đối tượng có nguy cơ độc tố Clostridium tetani phát tán nhanh vào máu, gây co cứng cơ và rối loạn thần kinh trung ương chỉ sau vài ngày.

Ngoài ra, những người không nhớ rõ hoặc đã tiêm vắc xin uốn ván cách đây trên 10 năm, phụ nữ mang thai chưa được tiêm phòng, người bị bỏng, vết cắn động vật, chấn thương nông nghiệp hoặc vết thương dính đất, bùn cũng được khuyến cáo đánh giá và tiêm ngay khi có chỉ định.

LƯU Ý QUAN TRỌNG: Tiêm vắc xin uốn ván chủ động được khuyến cáo cho tất cả trẻ em và người lớn, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao tiếp xúc với vết thương. Tiêm đầy đủ và nhắc lại đúng thời điểm giúp cơ thể duy trì kháng thể bền vững, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh trong mọi tình huống, kể cả khi gặp vết thương bất ngờ. Hiện nay, VNVC là một trong những đơn vị cung cấp dịch vụ tiêm chủng vắc xin uốn ván uy tín tại Việt Nam.

⇒ Tham khảo thêm: Phân biệt vắc xin uốn ván và huyết thanh uốn ván

Qua những thông tin trên, thắc mắc tiêm huyết thanh uốn ván khi nào là cần thiết đã được làm rõ. Việc xác định chính xác thời điểm tiêm giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh, đặc biệt ở người có vết thương hở hoặc chưa được bảo vệ đầy đủ bằng vắc xin. Chủ động tiêm huyết thanh theo chỉ định chuyên môn giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh và đảm bảo an toàn sức khỏe lâu dài.

Bị mụn cũng có thể bị uốn ván bởi những vết mụn tưởng chừng vô hại trên da vẫn có thể trở thành “cửa ngõ” cho vi khuẩn uốn ván xâm nhập, đặc biệt khi người bệnh tự nặn mụn không đúng cách, khiến nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm tăng cao.

Bị mụn cũng có thể bị uốn ván không?

Bị mụn cũng có thể bị uốn ván nếu mụn bị trầy xước, nặn không đúng cách hoặc nhiễm bẩn, tạo điều kiện cho vi khuẩn Clostridium tetani xâm nhập. Nguy cơ tăng cao khi không sát khuẩn đúng và chưa tiêm phòng đầy đủ.

Tự ý nặn mụn hay đến các spa nặn mụn là thói quen của nhiều người. Tuy nhiên, việc sử dụng tay bẩn hoặc các dụng cụ không tiệt trùng đúng cách có thể tạo cơ hội cho các mầm bệnh bên ngoài môi trường xâm nhập cơ thể thông qua vết thương hở, trong đó có uốn ván.

Việt Nam đã từng ghi nhận các ca uốn ván nghiêm trọng do tự ý rạch mụn không đảm bảo vệ sinh.

Điển hình như trường hợp cụ bà 83 tuổi ở Hà Nội suýt tử vong sau vài ngày tự ý rạch mụn. Cụ thể, cụ bà 83 tuổi tại Hà Nội có mụn cóc tại ngón chân, bà lựa chọn tự dùng dao để rạch mụn tại nhà mà không đến các cơ sở y tế để điều trị. Sau 5 ngày tự ý rạch mụn tại nhà, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng cứng hàm, viêm họng, đau bụng vùng hạ vị, há miệng khó và co cứng cơ toàn thân. Gia đình đưa bệnh nhân đến bệnh viện điều trị và được chẩn đoán mắc uốn ván.

Đây không phải là trường hợp cá biệt, thực tế rất nhiều trường hợp mắc uốn ván do vi khuẩn xâm nhập thông qua vết thương hở trên da, thường là do chấn thương. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật (CDC) Hoa Kỳ, vi khuẩn Clostridium tetani có khả năng gây nhiễm trùng qua vết rách trên da, như:

• Các vết thương nhiễm bẩn bởi đất, phân hoặc nước bọt.
• Vết thương do vật đâm thủng như đinh hoặc kim.
• Chấn thương có mô chết như bỏng, chấn thương đè ép, tê cóng.
• Ngoài ra, một số trường hợp mắc uốn ván ít gặp hơn như do vết loét và nhiễm trùng mãn tính, nhiễm trùng răng miệng, côn trùng cắn, các thủ thuật phẫu thuật…

Bên cạnh đó, người lớn trên 65 tuổi là một trong những đối tượng có nguy cơ cao nhiễm căn bệnh này do hiệu quả của vắc xin đã giảm dần theo thời gian. Ngoài ra, trước đây vắc xin phòng bệnh chưa được tiêm chủng rộng rãi và chưa được đưa vào Tiêm chủng mở rộng, khiến nhóm đối tượng này dễ mắc bệnh. Để phòng ngừa, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên chủ động tiêm vắc xin (1) (2). Hiện nay, VNVC đang cung cấp đầy đủ các loại vắc xin phòng uốn ván cho cả trẻ em và người lớn tại Việt Nam.

⇒ Tham khảo thêm: Vết thương đã lành có bị uốn ván không?

Cách vệ sinh mụn để tránh nguy cơ uốn ván

Để vệ sinh mụn đúng cách và hạn chế nguy cơ uốn ván, nhiễm trùng, bạn cần lưu ý những điều sau:

• Đừng cố nặn hoặc hút mủ vết mụn nhiễm trùng, vì có thể khiến tình trạng mụn nặng hơn hoặc lây lan nhiễm trùng.
• Vệ sinh sạch sẽ vùng da mụn bằng cách sử dụng các loại sữa rửa mặt dịu nhẹ và tránh chạm vào mụn.
• Đắp gạc ấm lên mụn trong khoảng 10 phút và nhiều lần trong ngày. Hãy đảm bảo gạc hoặc khăn không quá nóng. Khăn mặt ấm sẽ giúp mụn mủ mau xẹp tan hoặc đẩy mụn lên bề mặt da.
• Sử dụng các phương pháp điều trị tại chỗ như thoa Benzoyl peroxide có tác dụng diệt khuẩn. Thoa kem theo hướng dẫn sử dụng của bác sĩ.

Nếu bị mụn nhiều, đau nhiều, các vết sưng tấy nghiêm trọng hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và chỉ định phương pháp điều trị.

⇒ Tham khảo thêm: Có cần chích ngừa uốn ván khi bị chuột cắn không?

Vậy, bị mụn cũng có thể bị uốn ván nếu nặn mụn và vệ sinh sai cách. Điều quan trọng khi bị mụn nghiêm trọng là cần đến bác sĩ thăm khám và điều trị, tránh tự ý xử trí tại nhà hoặc đến các cơ sở nặn mụn không đảm bảo vệ sinh, vô khuẩn.

Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quá trình chuyển hóa và thải độc, mọi dưỡng chất đưa vào cơ thể, dù có lợi, cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng, nhất là khi gan đang bị tổn thương. Vậy với người đang bị viêm gan B có uống collagen được không? Có tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng gan hay không? Cần lưu ý gì khi sử dụng? Tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

Bị viêm gan B có uống collagen được không?

Bị viêm gan B có thể uống collagen, song chỉ nên sử dụng với liều lượng được kiểm soát và có sự chỉ định, tư vấn của bác sĩ điều trị. Ngoài ra, nếu chức năng gan bị suy giảm nghiêm trọng, người bệnh xơ gan giai đoạn cuối, men gan tăng cao, ung thư gan thì không nên sử dụng sản phẩm này, bởi có thể dẫn đến một số rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe.

1. Gia tăng gánh nặng cho gan

Gan chịu trách nhiệm chuyển hóa protein, bao gồm cả collagen. Cụ thể, sau khi sử dụng sản phẩm collagen, cơ thể sẽ phân giải chúng thành các axit amin sau đó được gan hấp thụ và sử dụng để tổng hợp protein mới, hoặc thải loại qua mật và thận. Ở người khỏe mạnh quá trình tổng hợp và chuyển hóa protein diễn ra một cách hiệu quả, song ở người có vấn đề sức khỏe về gan như viêm gan B chức năng chuyển hóa protein có thể suy giảm, ảnh hưởng quá trình xử lý collagen trong cơ thể. Do đó nếu tiếp tục sử dụng collagen có thể gia tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.

2. Tăng nguy cơ xơ gan

Virus viêm gan B là nguyên nhân của hầu hết các trường hợp xơ gan. Ước tính virus viêm gan B chiếm khoảng 37% trong các nguyên nhân gây xơ gan, viêm gan C chiếm khoảng 20%, rượu chiếm khoảng 20% và các nguyên nhân khác.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khi nhiễm HBV các tế bào hình sao trong gan được kích hoạt để sản sinh ra nhiều collagen hơn. Điều này gây nguy hiểm cho gan vì tích tụ collagen quá mức có thể làm tăng nguy cơ xơ hóa gan. Do đó, việc bị viêm gan B có uống collagen được không cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị, để có thể đánh giá chính xác giữa lợi ích và rủi ro của việc sử dụng.

Một số lưu ý khi bổ sung collagen cho người bị viêm gan B

Để việc bổ sung collagen diễn ra an toàn, hiệu quả, người bệnh cần lưu ý một số điều sau:

• Tham khảo ý kiến bác sĩ: Việc bổ sung collagen khi cơ thể khỏe mạnh mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, song với bệnh nhân viêm gan B có thể dẫn đến một số rủi ro tiềm ẩn nếu tự ý sử dụng sản phẩm. Do đó, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng collagen.
• Chọn collagen chất lượng, tinh khiết: Nên lựa chọn những sản phẩm collagen tinh khiết không chứa hương liệu nhân tạo vì điều này có thể gia tăng gánh nặng chuyển hóa lên gan, gây tổn thương gan trầm trọng nếu sử dụng lâu dài.
• Ưu tiên collagen thủy phân: Collagen thủy phân là loại có kích thước phân tử nhỏ, từ đó giúp cơ thể hấp thụ nhanh mà không tạo áp lực cho hệ tiêu hóa.
• Không lạm dụng sản phẩm: Việc bổ sung collagen quá mức cho phép có thể khiến gan hoạt động nhiều hơn, dẫn đến quá tải.

Ngoài ra, nên uống đủ nước mỗi ngày để gan hoạt động tốt hơn, hỗ trợ tốt cho quá trình hấp thu collagen và hạn chế nguy cơ tích tụ trong cơ thể. Cùng với đó là việc duy trì chế độ ăn lành mạnh, vì collagen cũng có thể được hấp thụ qua thực phẩm như thịt gà (có da), cá, da động vật như da heo và các loại thực phẩm chứa nhiều nguyên liệu cho quá trình tổng hợp collagen như trứng, rau xanh đậm, trái cây giàu vitamin C, hạt bí ngô.

Lưu ý quan trọng: Bên cạnh việc bổ sung collagen đúng cách, người mắc viêm gan B cần đặc biệt lưu ý bảo vệ chức năng gan và phòng ngừa tiến triển bệnh. Hiện nay, căn bệnh này chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, virus có thể âm thầm tấn công gan, dẫn đến xơ gan, ung thư gan hoặc suy gan nếu không được kiểm soát tốt.

Các chuyên gia khuyến cáo, tiêm vắc xin viêm gan B là biện pháp phòng ngừa an toàn và hiệu quả nhất, giúp cơ thể tạo miễn dịch bền vững, ngăn ngừa tái nhiễm và hạn chế lây lan trong cộng đồng. Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tập luyện điều độ, tránh rượu bia, thuốc lá và thực phẩm chế biến sẵn, giúp gan giảm tải, tăng cường khả năng chuyển hóa và hỗ trợ hiệu quả cho quá trình hấp thu dưỡng chất như collagen.

Phối hợp giữa dinh dưỡng khoa học, bổ sung hợp lý và tiêm ngừa chủ động chính là nền tảng bảo vệ lá gan khỏe mạnh và duy trì sức khỏe toàn thân lâu dài cho người mắc viêm gan B.

⇒ Tham khảo thêm: Viêm gan B có uống được cà phê không?

Vậy bị viêm gan B có uống collagen được không? Câu trả lời là được, tuy nhiên cần sự cho phép và chỉ định của bác sĩ. Không phải bất kỳ trường hợp viêm gan B nào cũng có thể sử dụng collagen và cần sử dụng theo một liều lượng hợp lý, tránh quá tải và gia tăng gánh nặng cho gan đang bị tổn thương do bệnh.

Nhiều phụ nữ trong độ tuổi sinh sản băn khoăn “uống thuốc viêm gan B có thai được không” khi đang trong quá trình điều trị bệnh. Thực tế, việc mang thai ở người nhiễm HBV cần được xem xét kỹ lưỡng, bởi thuốc kháng virus có thể ảnh hưởng đến gan, nội tiết và sự phát triển của thai nhi nếu không được theo dõi y khoa chặt chẽ. Tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

Uống thuốc viêm gan B có thai được không?

Phụ nữ mắc viêm gan B hoàn toàn có thể mang thai, kể cả khi đang điều trị bằng thuốc kháng virus. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc điều trị viêm gan B trong thai kỳ cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng sức khỏe của mẹ và nguy cơ lây truyền virus sang thai nhi. Theo các nghiên cứu, HBV không lây truyền từ mẹ sang con trong suốt thai kỳ mà chủ yếu xảy ra trong quá trình sinh nở, qua tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của mẹ.

Hiện nay, ba nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị viêm gan B mạn tính bao gồm:

• Tenofovir disoproxil fumarate: Đây là loại thuốc kháng virus được khuyến nghị hàng đầu cho phụ nữ mang thai mắc viêm gan B.
• Lamivudine: Thuốc này được xem là có thể sử dụng trong 3 tháng cuối thai kỳ để giảm sự phát triển của HBV. Thuốc không được dùng trong 6 tháng đầu thai kỳ vì có nguy cơ gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi.
• Telbivudine: Một số nghiên cứu cho thấy thuốc an toàn khi sử dụng trong giai đoạn cuối thai kỳ để phòng ngừa lây truyền mẹ – con. (1)

Trong khi đó, các thuốc như entecavir hoặc adefovir thường không được khuyến nghị cho phụ nữ có thai do chưa đủ bằng chứng về tính an toàn. Do đó, việc lựa chọn thuốc và thời điểm mang thai cần được cá nhân hóa, dựa trên sự tư vấn y khoa chặt chẽ.

⇒ Tham khảo thêm: Uống thuốc viêm gan B có tác dụng phụ không?

Lộ trình mang thai an toàn cho phụ nữ bị viêm gan B

Để đảm bảo thai kỳ an toàn, phụ nữ mắc viêm gan B cần tuân thủ một lộ trình chăm sóc sức khỏe chặt chẽ. Dưới đây là các bước quan trọng:

• Tham vấn trước khi mang thai: Trước khi có ý định mang thai, phụ nữ nên gặp bác sĩ chuyên khoa để đánh giá tình trạng bệnh, bao gồm tải lượng virus và chức năng gan. Nếu cần điều trị, bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc an toàn như tenofovir.
• Theo dõi trong thai kỳ: Trong suốt thai kỳ, phụ nữ cần kiểm tra gan định kỳ mỗi 6 tháng để đảm bảo chức năng gan ổn định. Xét nghiệm tải lượng virus cũng rất quan trọng để đánh giá nguy cơ lây truyền.
• Bảo vệ trẻ sơ sinh: Ngay sau khi sinh, trẻ cần được tiêm globulin miễn dịch viêm gan B trong vòng 12 giờ và liều đầu tiên của vắc xin viêm gan B. Trẻ sẽ tiếp tục nhận thêm ba liều vắc xin vào các thời điểm 6 tuần, 4 tháng và 6 tháng tuổi. Các biện pháp này giúp giảm nguy cơ lây nhiễm xuống mức rất thấp.
• Chăm sóc sau sinh: Sau sinh, mẹ cần tiếp tục theo dõi sức khỏe gan mỗi 6 tháng. Việc cho con bú là an toàn sau khi trẻ nhận đủ hai mũi tiêm đầu tiên, trừ trường hợp núm vú bị nứt hoặc chảy máu.
• Xét nghiệm cho trẻ: Khi trẻ được 9 tháng tuổi, cần thực hiện xét nghiệm để xác định trẻ có miễn dịch với HBV hay không, đảm bảo trẻ không bị nhiễm virus. (2)

Phụ nữ mắc viêm gan B cần trao đổi cởi mở với bác sĩ và tuân thủ lịch tiêm phòng, xét nghiệm để bảo vệ cả mẹ và bé. Việc chia sẻ thông tin với gia đình cũng có thể giúp các thành viên khác kiểm tra và tiêm phòng vắc xin nếu cần.

Việc mang thai khi đang điều trị viêm gan B là một hành trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân, bác sĩ chuyên khoa gan mật và bác sĩ sản khoa. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học và việc tuân thủ đúng phác đồ, phụ nữ bị viêm gan B hoàn toàn có thể mang thai an toàn và sinh ra những em bé khỏe mạnh, giúp giải tỏa nỗi băn khoăn uống thuốc viêm gan b có thai được không.

Xét nghiệm viêm gan B có cần nhịn ăn không được đặt ra khi đây là căn bệnh phổ biến trên toàn thế giới với khoảng 254 triệu người đang sống cùng bệnh. Đặc biệt, Việt Nam còn là 1 trong 10 quốc gia có tỷ lệ người nhiễm viêm gan B cao nhất thế giới với khoảng 6,5 triệu ca nhiễm.

Xét nghiệm viêm gan B có cần nhịn ăn không?

Đa số xét nghiệm viêm gan B không cần nhịn ăn vì các xét nghiệm chủ yếu đo kháng nguyên, kháng thể và tải lượng virus trong máu, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn. Chỉ khi làm thêm xét nghiệm chức năng gan hoặc mỡ máu mới cần nhịn ăn theo chỉ định.

Nhịn ăn trước xét nghiệm thậm chí còn mang lại tác động tiêu cực đến sức khỏe người bệnh, khiến cơ thể mệt mỏi, ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Cụ thể có 2 loại xét nghiệm viêm gan B bạn không cần nhịn ăn trước khi thực hiện thủ thuật, bao gồm:

• Xét nghiệm HbsAg: Nhằm xác định đối tượng xét nghiệm có nhiễm HBV hay không.
• Xét nghiệm Anti – HBs: Nhằm xác định đối tượng có miễn dịch với HBV hay chưa. Trong một số trường hợp, người xét nghiệm có kháng thể nhưng ở mức thấp, không đủ khả năng chống lại bệnh, cần được tiêm phòng vắc xin viêm gan B.

Đặc biệt là đối với trường hợp của bạn, khi chồng nhiễm viêm gan B có nguy cơ cao lây nhiễm cho vợ qua nhiều con đường như đường quan hệ không sử dụng biện pháp an toàn, lây truyền qua máu, vết trầy xước. Do đó, không chỉ cần thực hiện xét nghiệm chẩn đoán nguy cơ mắc bệnh mà hãy chủ động phòng ngừa bệnh bằng vắc xin. Hiện Việt Nam có các loại vắc xin phòng viêm gan A, B kết hợp của Bỉ, vắc xin phòng viêm gan B của Việt Nam, Cuba…

⇒ Tham khảo thêm bài viết chi tiết: Viêm gan B lây qua đường nào?

Bên cạnh các xét nghiệm viêm gan B không yêu cầu nhịn ăn, một số xét nghiệm sau người xét nghiệm nên nhịn ăn trước đó vài giờ để giúp quá trình thực hiện thủ thuật thuận lợi hơn:

• Sinh thiết gan: Tuy không bắt buộc phải nhịn ăn hoàn toàn, song nhiều cơ sở y tế có thể yêu cầu người thực hiện nhịn ăn hoặc chỉ uống nước lọc trong vài giờ trước khi thực hiện thủ thuật để hạn chế nguy cơ nôn ói trong quá trình gây tê/ gây mê, giúp quá trình xét nghiệm diễn ra hiệu quả hơn.
• Xét nghiệm men gan: Là xét nghiệm máu thông thường không yêu cầu nhịn ăn tuyệt đối, song nếu ăn uống các loại thức ăn nhiều dầu mỡ, uống rượu bia trước khi thực hiện xét nghiệm có thể làm tăng men gan kèm theo mỡ máu cao, gây sai lệch kết quả. Vì vậy, bệnh nhân cũng nên tránh ăn các thức ăn trên trong vài giờ trước khi thực hiện xét nghiệm, chỉ nên uống nước lọc để kết quả ổn định hơn.

Trước khi thực hiện xét nghiệm viêm gan B, thay vì quan tâm đến việc xét nghiệm viêm gan B có cần nhịn ăn không, bạn nên lưu ý một số vấn đề khác như: Tránh sử dụng rượu bia, cà phê, thuốc lá vì có thể ảnh hưởng đến men gan và một số chỉ số, thông báo cho bác sĩ nếu đang sử dụng thuốc điều trị bệnh vì có thể làm thay đổi men gan, tránh vận động quá sức, thức khuya trước khi làm xét nghiệm để hạn chế ảnh hưởng đến miễn dịch và men gan.

Viêm gan B có di truyền không là câu hỏi khiến nhiều gia đình lo lắng, đặc biệt khi trong nhà có người mắc bệnh. Thực tế, viêm gan B cũng là vấn đề y tế cộng đồng phổ biến, dễ gây nhầm lẫn giữa yếu tố di truyền và nguy cơ lây nhiễm. Việc làm rõ các thắc mắc thường gặp giúp nguoi đọc tiếp cận vấn dề một cách đúng đắn, khoa học hơn.

Viêm gan B có di truyền không?

Viêm gan B không phải bệnh di truyền mà lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn và từ mẹ sang con khi sinh nếu không được dự phòng. Trẻ có mẹ nhiễm HBV vẫn có thể phòng bệnh hiệu quả nếu được tiêm vắc xin và huyết thanh đúng lịch ngay sau sinh.

Cụ thể các đường lây chính:

• Đường máu: Khi dùng chung bơm kim tiêm, truyền máu hay các chế phẩm từ máu chứa virus. Xỏ khuyên, xăm hình, làm móng hay thực hiện các thủ thuật y tế, thẩm mũ không đảm bảo vệ sinh. Hoặc cũng có thể là do dùng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải đánh răng, dao cạo râu với người nhiễm bệnh.
• Từ mẹ sang con: Nếu mẹ mang HBV có tải lượng cao, nguy cơ truyền cho trẻ lúc sinh rất lớn. Tuy nhiên, hiện có biện pháp phòng hiệu quả là tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh ngay sau sinh (liều sơ sinh) kết hợp huyết thanh miễn dịch (HBIG) cho trẻ sơ sinh có mẹ dương tính và trong một số trường hợp bác sĩ còn chỉ định thuốc kháng virus cho mẹ trong thai kỳ để giảm tải lượng virus và giảm nguy cơ truyền. Những can thiệp này làm giảm mạnh nguy cơ lây truyền dọc.
• Đường tình dục: HBV có thể lây truyền khi quan hệ tình dục do tiếp xúc tinh dịch, dịch âm đạo hay máu người bệnh. (1)

Hiểu nhầm “di truyền” thường xuất phát từ thực tế là con của cha mẹ nhiễm HBV có tỉ lệ dương tính cao, nhưng đó là kết quả của lây truyền dọc từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở chứ không phải do virus được “gắn” vào ADN di truyền.

⇒ Tham khảo thêm: Máu bắn vào mắt có lây viêm gan B không?

Trường hợp thường bị nhầm lẫn giữa di truyền và lây nhiễm bệnh viêm gan B

Một trong những trường hợp thường khiến nhiều người lầm tưởng rằng viêm gan B có tính di truyền là do thai phụ mắc bệnh và sinh con ra nhiễm viêm gan B. Thực tế, nguy cơ lây nhiễm virus sang con khi mẹ mắc bệnh trong 3 tháng đầu khá thấp nhưng có thể lên đến 90% nếu nhiễm virus trong 3 tháng giữa hoặc cuối thai kỳ.

Cơ chế trẻ mắc HBV chủ yếu là do nhiễm virus từ mẹ trong thời gian sinh đẻ. Lúc này, máu của mẹ và máu của trẻ có nhiều nguy cơ tiếp xúc với nhau. Do khi đẻ, người mẹ phải chịu những cơn co thắt tử cung, khiến các mạch máu cũng chịu co thắt. Đây chính là tác nhân chủ yếu tăng khả năng lây bệnh từ mẹ sang con.

Ngoài ra, dịch nhầy âm đạo của mẹ cũng có thể có virus. Khi trẻ sinh ra có khả năng mắc bệnh vì chui qua ống âm đạo thai phụ. Chính vì cơ chế lây truyền này khiến nhiều người nghĩ viêm gan B có khả năng di truyền, nhưng thực tế việc trẻ mắc bệnh là do lây nhiễm bệnh từ mẹ.

Vậy viêm gan B có di truyền không? Câu trả lời sẽ là không. Để tránh nguy cơ trẻ lây nhiễm bệnh từ người thân trong gia đình mắc bệnh, nên cho trẻ chủng ngừa sớm. Vắc xin viêm gan B hiện có hiệu quả phòng bệnh cao lên đến 98%. Trẻ sơ sinh nên được tiêm vắc xin trong vòng 24 giờ sau sinh.

Viêm gan A là bệnh truyền nhiễm cấp tính do HAV gây ra, thường lây lan qua đường tiêu hóa với nguồn gốc từ thực phẩm và nước uống không đảm bảo vệ sinh. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn liệu viêm gan A lây qua đường nước bọt hay không, đặc biệt trong những tiếp xúc hằng ngày như ăn uống chung hay hôn, khiến vấn đề này trở thành mối quan tâm lớn trong phòng ngừa dịch bệnh.

Viêm gan A lây qua đường nước bọt không?

Viêm gan A có thể lây qua đường nước bọt, nhưng nguy cơ không cao do virus hiện diện trong nước bọt với nồng độ thấp. Trong một số trường hợp, virus vẫn có thể lây nhiễm từ người sang người thông qua tiếp xúc gần gũi như hôn, hay dùng chung các vật dụng cá nhân của người bệnh như bàn chải đánh răng, tăm nước…

Bên cạnh lây truyền qua nước bọt, thực phẩm hay nguồn nước nhiễm bẩn, virus viêm gan A có khả năng lây qua các con đường khác như tiếp xúc gần với người bệnh trong môi trường sinh hoạt chung, quan hệ tình dục với người bệnh (cả tiếp xúc trực tiếp qua miệng, hậu môn). Ăn cùng người nhiễm bệnh nếu không đảm bảo vệ sinh. Dùng chung kim tiêm hay các vật dụng có dính máu hoặc dịch tiết cơ thể người bệnh.

Cách phòng ngừa lây nhiễm viêm gan A qua đường nước bọt

Có khoảng 10% bệnh nhân tiến triển sang thể viêm gan A mạn tính, thông thường trường hợp này khá hiếm, thường gặp ở người có bệnh lý nền như tiểu đường, suy tim, thiếu máu, huyết áp cao… Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng cho thấy, quá trình gây viêm do HAV có khả năng gây xơ mỡ động mạch. (1)

Do đó, chúng ta vẫn không nên chủ quan với viêm gan A mà bạn cùng gia đình cần áp dụng một số biện pháp phòng ngừa bệnh sau:

• Thường xuyên rửa sạch tay bằng xà phòng, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, sau bữa ăn, sau khi đi vệ sinh hay tiếp xúc với bề mặt ô nhiễm;
• Vệ sinh an toàn thực phẩm;
• Thực hiện tốt ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không ăn đồ sống hoặc chưa nấu chín kỹ;
• Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt và chế biến;

Đặc biệt, viêm gan A có thể phòng ngừa chủ động và hiệu quả bằng vắc xin. Hiện Việt Nam đang lưu hành một số loại vắc xin phòng bệnh viêm gan A bao gồm:

• Vắc xin kết hợp phòng viêm gan A, B: Twinrix (Bỉ).
• Vắc xin phòng viêm gan A: Havax (Việt Nam) và Avaxim (Pháp).

VNVC hiện triển khai tiêm ngừa vắc xin phòng bệnh viêm gan B cho cả trẻ em và người lớn cùng hơn 50 loại vắc xin phòng gần 50 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, 100% chính hãng, nhập khẩu trực tiếp từ các tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới.

VNVC sở hữu cơ sở vật chất hiện đại, tiện nghi, đầy đủ vắc xin kể cả những loại thường khan hiếm, nhờ lợi thế kho lạnh đạt chuẩn quốc tế sức chứa hơn 400 triệu liều trên cả 3 miền. Quy trình tiêm chủng được chuẩn hóa 8 bước an toàn, do đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng có chứng chỉ chuyên môn thực hiện. Khách hàng còn được khám sàng lọc miễn phí, nhắc lịch tự động, tra cứu lịch sử tiêm trên ứng dụng, giá dịch vụ bình ổn cùng nhiều ưu đãi linh hoạt như trả góp 0%, trợ giá và quà tặng theo mùa dịch, lễ tết.

Vậy viêm gan A lây qua đường nước bọt, tuy nhiên đây là căn bệnh có thể phòng ngừa chủ động bằng nhiều phương pháp như tiêm vắc xin, giữ vệ sinh cá nhân, giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện tốt ăn chín uống sôi.

Tại sao uống thuốc viêm gan B phải đúng giờ không chỉ là một khuyến cáo điều trị mà còn là nguyên tắc then chốt trong bảo vệ gan lâu dài. Việc duy trì thời điểm dùng thuốc cố định giúp ổn định nồng độ kháng virus trong máu, kiểm soát tải lượng virus hiệu quả, ngăn chặn nguy cơ tái hoạt động và giảm thiểu biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hay ung thư biểu mô tế bào gan.

Tại sao uống thuốc viêm gan B phải đúng giờ?

Uống thuốc viêm gan B đúng giờ giúp duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu, từ đó ức chế virus hiệu quả và ngăn kháng thuốc. Nếu uống sai giờ hoặc quên liều, virus có thể tăng sinh trở lại, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ biến chứng gan.

Điều trị viêm gan B bằng thuốc kháng virus chỉ đạt hiệu quả cao khi người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt: uống thuốc đúng giờ, đúng liều và đều đặn mỗi ngày. Đây là yếu tố then chốt quyết định thành công trong kiểm soát virus.

Nguyên lý điều trị có thể hiểu đơn giản: sau khi uống, thuốc điều trị viêm gan B sẽ phát huy tác dụng ức chế sự nhân lên của virus trong một khoảng thời gian nhất định. Khi nồng độ thuốc trong máu giảm xuống dưới mức cần thiết, nếu không uống liều tiếp theo đúng giờ, virus có thể “bùng phát” trở lại và thích nghi với thuốc. Lâu dần, điều này dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khiến hiệu quả điều trị suy giảm, chi phí điều trị tăng cao, đồng thời nguy cơ tiến triển sang xơ gan, ung thư gan cũng lớn hơn.

Ví dụ, nếu thuốc có hiệu lực trong vòng 8 giờ, sau 8 giờ bệnh nhân cần dùng tiếp liều mới để duy trì nồng độ thuốc ổn định. Nếu uống trễ quá lâu, khoảng trống “không có thuốc” sẽ tạo điều kiện cho virus phát triển trở lại.

Tất nhiên, việc chậm vài phút (5 – 10 phút) thường không ảnh hưởng lớn, nhưng về lâu dài, duy trì thói quen uống thuốc vào cùng một khung giờ mỗi ngày là cực kỳ quan trọng. Đây chính là cách tốt nhất để đảm bảo thuốc phát huy tối đa hiệu quả, hạn chế kháng thuốc và giúp người bệnh kiểm soát viêm gan B an toàn, bền vững.

Hướng dẫn xử lý khi quên uống thuốc viêm gan B

Quên uống thuốc viêm gan B là yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kiểm soát virus nếu không được xử trí đúng cách. Trong trường hợp phát hiện quên liều, người bệnh cần bổ sung thuốc càng sớm càng tốt ngay khi nhớ ra. Nếu thời điểm phát hiện đã gần với liều kế tiếp, khuyến cáo không tự ý gấp đôi liều mà bỏ qua liều đã quên và tiếp tục sử dụng theo lịch định sẵn.

Duy trì thời điểm uống thuốc cố định có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo nồng độ thuốc ổn định trong huyết tương, giúp ức chế sự nhân lên của virus và hạn chế nguy cơ hình thành chủng kháng thuốc. Việc quên liều lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến dao động tải lượng virus, gia tăng nguy cơ tái hoạt động, thúc đẩy tiến triển xơ gan hoặc hình thành ung thư biểu mô tế bào gan. Người bệnh nên thiết lập nhắc nhở điều trị và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa nếu tình trạng quên thuốc xảy ra thường xuyên để được đánh giá lại phác đồ. (1)

⇒ Tham khảo thêm: Viêm gan B không nên uống thuốc gì?

Tóm lại, việc hiểu rõ tại sao uống thuốc viêm gan B phải đúng giờ có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả điều trị lâu dài. Duy trì thời điểm dùng thuốc cố định không chỉ giúp kiểm soát tải lượng virus và ngăn ngừa nguy cơ kháng thuốc mà còn bảo vệ tế bào gan trước tổn thương tiến triển. Tuân thủ đúng nguyên tắc này giúp quá trình điều trị đạt được kết quả tối ưu, duy trì chức năng gan ổn định và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.