Đi tiêm vắc xin mùa nóng, cần chuẩn bị những gì? Có nên hoãn lịch tiêm?

Nắng nóng không phải lý do để trì hoãn tiêm chủng. Trái lại, đây là thời điểm nhiều bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gia tăng do đặc điểm thời tiết bất lợi, trẻ em và người lớn cần tăng cường dinh dưỡng, sinh hoạt, tập luyện khoa học và tiêm chủng vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo. Tuy nhiên, để buổi tiêm chủng diễn ra an toàn, thuận tiện và hiệu quả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, người dân cần lưu ý một số nguyên tắc quan trọng trước, trong và sau khi tiêm.

Những ngày đầu hè, nhiều địa phương liên tục ghi nhận nền nhiệt ở mức cao, thậm chí xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài. Trong khi đó, đây cũng là giai đoạn nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng hoặc diễn biến phức tạp như sốt xuất huyết, tay chân miệng, viêm não Nhật Bản, cúm mùa, thủy đậu, tiêu chảy cấp do virus, các bệnh hô hấp và nhiều bệnh lý khác.

Thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh phát triển mà còn làm cơ thể dễ mệt mỏi, mất nước, kiệt sức, say nắng, suy giảm sức đề kháng, đồng thời làm gia tăng gánh nặng lên hệ tim mạch, hô hấp và thận. Trẻ em là một trong những nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất bởi nắng nóng do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện và nguy cơ mất nước cao hơn người lớn.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhiều phụ huynh thường băn khoăn liệu có nên hoãn lịch tiêm vì lo ngại trẻ dễ mệt, dễ sốt hoặc khó chịu hơn trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, thời tiết nóng không phải là chống chỉ định của tiêm chủng. Việc trì hoãn tiêm không cần thiết có thể làm kéo dài khoảng trống miễn dịch, khiến trẻ và người lớn chậm được bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đang lưu hành trong cộng đồng.

Bác sĩ nhấn mạnh, nếu người được tiêm vẫn khỏe mạnh và đủ điều kiện tiêm chủng theo đánh giá của bác sĩ thì vẫn có thể tiêm chủng bình thường. Các hướng dẫn tiêm chủng quốc tế cho thấy những trường hợp mắc bệnh nhẹ như cảm lạnh thông thường, sổ mũi, ho nhẹ hoặc sốt nhẹ vẫn có thể được bác sĩ xem xét tiêm chủng đúng lịch. Chỉ những trường hợp đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, sốt cao, cơ thể mệt nhiều hoặc có các vấn đề sức khỏe đặc biệt mới cần được bác sĩ đánh giá để quyết định tạm hoãn tiêm.

“Điều quan trọng là người dân không nên tự ý bỏ lịch tiêm hoặc kéo dài thời gian tiêm mà chưa có tư vấn chuyên môn từ nhân viên y tế”, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo lưu ý.

Do đó, phụ huynh không nên chờ thời tiết thuận lợi mới đưa trẻ đi tiêm, mà cần chủ động tiêm chủng đúng lịch, đầy đủ để bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Trong mùa hè, để buổi tiêm diễn ra thuận lợi và giúp trẻ dễ chịu hơn, bố mẹ nên chuẩn bị kỹ trước và sau khi đi tiêm như:

Lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp

Thời tiết oi bức có thể khiến trẻ dễ mệt mỏi, mất nước hoặc khó chịu khi di chuyển. Vì vậy, phụ huynh nên ưu tiên đưa trẻ đi tiêm vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát, hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 11 - 13 giờ. Đây là thời điểm nhiệt độ ngoài trời cao nhất, dễ gây stress nhiệt, say nắng hoặc khiến trẻ quấy khóc, mệt lả.

Cho trẻ uống đủ nước

Nắng nóng làm cơ thể mất nước nhanh hơn bình thường. Trước và sau tiêm, cần cho trẻ uống đủ nước để duy trì thể trạng ổn định, hỗ trợ tuần hoàn và giúp cơ thể dễ hồi phục hơn sau tiêm chủng.

Với trẻ dưới 6 tháng tuổi, mẹ nên uống nhiều nước và tăng cữ bú cho trẻ. Trẻ lớn hơn có thể bổ sung thêm nước đun sôi để nguội, nước trái cây phù hợp hoặc oresol theo hướng dẫn nếu có dấu hiệu mất nước nhẹ. Việc bổ sung đủ nước còn giúp trẻ giảm cảm giác mệt và hạn chế tình trạng sốt sau tiêm.

Cho ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn trước khi tiêm chủng. Bố mẹ nên cho trẻ ăn uống đầy đủ các nhóm thực phẩm giàu đạm, vitamin và khoáng chất như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây tươi.

Các loại rau có tính mát như cải xanh, rau chân vịt, bắp cải cùng các thực phẩm giàu vitamin A, C, D, E, kẽm, sắt và lợi khuẩn đường ruột giúp tăng cường đề kháng cho trẻ trong mùa hè. Đồng thời, nên hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán hoặc thức ăn khó tiêu để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa.

Phòng say nắng, say nóng cho trẻ

Khi đưa trẻ ra ngoài, phụ huynh nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và đội mũ, nón che chắn cẩn thận. Không để trẻ vận động quá lâu dưới trời nắng hoặc di chuyển liên tục trong môi trường nhiệt độ cao.

Ngoài ra, cần tránh thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột. Nếu trẻ vừa ở ngoài trời nắng nóng về, không nên cho vào phòng điều hòa lạnh ngay lập tức và ngược lại để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt hoặc cảm lạnh.

Hạn chế để trẻ di chuyển ngoài trời quá lâu

Phụ huynh nên chủ động sắp xếp thời gian di chuyển hợp lý, hạn chế để trẻ chờ đợi lâu dưới trời nóng. Khi đến trung tâm tiêm chủng, cần che chắn kỹ cho trẻ để giảm nguy cơ mất nước, mệt mỏi hoặc say nắng. Sau tiêm, trẻ cũng không nên tham gia các hoạt động vận động mạnh hoặc vui chơi ngoài trời trong thời gian dài.

Theo dõi sức khỏe trước tiêm

Nếu trẻ đang sốt cao, mệt nhiều, mắc bệnh cấp tính hoặc có biểu hiện bất thường về sức khỏe, phụ huynh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ để được khám sàng lọc và tư vấn phù hợp. Đặc biệt, với trẻ có tiền sử dị ứng, bệnh nền hoặc từng có phản ứng sau tiêm chủng, bố mẹ cần cung cấp đầy đủ thông tin để bác sĩ đánh giá mức độ an toàn trước khi tiêm.

Theo dõi trẻ sau tiêm

Sau tiêm, cần cho trẻ ở lại trung tâm tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế kiểm tra sức khỏe. Khi về nhà tiếp tục theo dõi sức khỏe của trẻ trong vòng 24 - 48 giờ tiếp theo. Trẻ có thể gặp một số phản ứng thông thường như sốt nhẹ, đau vị trí tiêm, quấy khóc hoặc mệt nhẹ trong 1 - 2 ngày đầu. Đây là phản ứng miễn dịch bình thường của cơ thể.

Bố mẹ cần tiếp tục theo dõi trẻ tại nhà, cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, khó thở, tím tái, co giật hoặc phát ban nghiêm trọng.

Tránh tắm nắng trong 1 - 2 ngày sau tiêm chủng

Sau tiêm chủng, nên hạn chế tắm nắng hoặc hoạt động ngoài trời dưới thời tiết nắng nóng trong khoảng 1 - 2 ngày đầu. Một số trường hợp có thể xuất hiện phản ứng nhạy cảm với ánh sáng hoặc các triệu chứng như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt do mất nước và nhiệt độ cao. Những biểu hiện này đôi khi dễ nhầm lẫn với phản ứng thông thường sau tiêm vắc xin.

Tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch vào mùa hè sẽ giúp cơ thể tạo miễn dịch bảo vệ cơ thể trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong mùa hè và mùa mưa. Bên cạnh tiêm chủng, người dân cũng cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, ăn chín uống sôi và hạn chế đến nơi đông người khi có dịch bệnh bùng phát.

Hiện nay, nhằm đáp ứng nhu cầu tiêm chủng ngày càng cao của người dân trong mùa nắng nóng, Hệ thống Tiêm chủng VNVC liên tục mở rộng mạng lưới trung tâm trên khắp cả nước, giúp người dân thuận tiện di chuyển, tiêm chủng nhanh chóng và an toàn. Để hạn chế di chuyển xa, giảm nguy cơ say nắng cho trẻ, phụ huynh có thể dễ dàng tìm trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại Danh sách trung tâm VNVC.