Sốt xuất huyết tăng cao mùa nắng gắt mưa giông thất thường

Dù chưa bước vào cao điểm mùa mưa, số ca sốt xuất huyết trên cả nước đã tăng mạnh, nhiều địa phương liên tiếp ghi nhận ổ dịch mới, ca nặng và tử vong. Các chuyên gia cảnh báo thời tiết nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa giông thất thường đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi, khiến nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết có thể đến sớm và diễn biến khó lường hơn những năm trước.

Những cơn mưa đầu mùa xuất hiện sau các đợt nắng nóng gay gắt đang mang lại cảm giác dễ chịu cho nhiều người. Tuy nhiên, dưới góc độ dịch tễ học, đây lại là điều kiện lý tưởng để muỗi vằn - tác nhân truyền bệnh sốt xuất huyết, gia tăng nhanh chóng về số lượng và phạm vi hoạt động. Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết nhiệt độ cao giúp rút ngắn vòng đời của muỗi, tăng tốc độ sinh sản và phát triển của virus Dengue bên trong cơ thể muỗi. Trong khi đó, những trận mưa giông thất thường tạo ra hàng loạt điểm đọng nước tại các vật dụng chứa nước, lốp xe cũ, chậu cây, mái hiên, công trình xây dựng hoặc khu vực dân cư đông đúc. Đây chính là môi trường thuận lợi để lăng quăng, bọ gậy phát triển mạnh và làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng.

Theo thống kê từ ngày 14/12/2025 đến 18/4/2026, cả nước ghi nhận 44.965 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc đã tăng gần 1,8 lần, từ 24.924 ca lên gần 45.000 ca, trong khi số ca tử vong tăng từ 3 lên 5 trường hợp. Đáng chú ý, khu vực miền Nam đã ghi nhận khoảng 30.000 ca mắc và toàn bộ 5 trường hợp tử vong chỉ trong những tháng đầu năm, thời điểm nhiều địa phương vẫn chưa bước vào mùa mưa - giai đoạn vốn được xem là cao điểm của bệnh sốt xuất huyết.

Tại Đồng Nai, từ đầu năm đến nay ghi nhận 2.827 ca mắc, trong đó có 1.261 trẻ em dưới 15 tuổi và 3 trường hợp tử vong. Vĩnh Long ghi nhận 2.539 ca mắc, tăng 2,6 lần so với cùng kỳ năm trước, trong đó có 19 ca nặng và hơn 1.400 ổ dịch. Tại Đồng Tháp, địa phương đã ghi nhận hơn 3.400 ca mắc, 88 ca nặng, 1 ca tử vong và gần 1.700 ổ dịch. (1)

Khu vực Tây Nguyên cũng ghi nhận diễn biến đáng lo ngại. Tính đến cuối tháng 5/2026, Lâm Đồng đã có 1.126 ca mắc sốt xuất huyết, nhiều ổ dịch đang hoạt động tại các địa bàn có biến động dân cư lớn như Đạ Huoai, Di Linh và Bảo Lộc.

Không chỉ miền Nam, các tỉnh phía Bắc cũng bắt đầu ghi nhận các ổ dịch mới. Tại Hà Tĩnh, hai ổ dịch sốt xuất huyết được phát hiện từ đầu tháng 4 và đầu tháng 5 với tổng số ca mắc liên tục tăng. Trong khi đó, Hà Nội đã ghi nhận hàng nghìn ca mắc sốt xuất huyết từ đầu năm cùng hàng chục ổ dịch, cho thấy nguy cơ dịch bệnh gia tăng khi bước vào mùa mưa sắp tới.

Xem thêm: Ở trọ mùa mưa, không chủ quan với sốt xuất huyết

Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết chỉ bùng phát vào mùa mưa. Tuy nhiên, Bác sĩ An Khương nhận định thời tiết hiện nay chính là điều kiện lý tưởng cho muỗi truyền bệnh phát triển. Nắng nóng kéo dài khiến nhiệt độ môi trường luôn ở mức cao, giúp trứng muỗi nở nhanh hơn và rút ngắn chu kỳ phát triển từ bọ gậy thành muỗi trưởng thành. Sau đó, chỉ cần một cơn mưa lớn xuất hiện, hàng loạt vật chứa nước trong gia đình và khu dân cư sẽ trở thành nơi sinh sản lý tưởng cho muỗi.

Đáng chú ý, muỗi Aedes có tốc độ phát triển rất nhanh. Mỗi con cái có thể đẻ khoảng 200 trứng trong một lần sinh sản, trong khi vòng đời từ trứng đến muỗi trưởng thành chỉ mất khoảng 7 - 10 ngày nếu gặp điều kiện thuận lợi. Trứng muỗi còn có khả năng tồn tại trong môi trường khô từ nhiều tháng đến gần một năm và tiếp tục phát triển khi gặp nước. Điều này khiến mật độ muỗi có thể tăng đột biến chỉ sau một vài cơn mưa, kéo theo nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, hoạt động xây dựng, lưu trữ nước sinh hoạt và sự di chuyển dân cư giữa các địa phương cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Trẻ em nghỉ hè, tham gia nhiều hoạt động ngoài trời và người dân thường xuyên di chuyển giữa các địa phương cũng làm tăng nguy cơ tiếp xúc với muỗi mang mầm bệnh. Bác sĩ cảnh báo chỉ cần một khu vực có mật độ muỗi cao và xuất hiện người mang virus Dengue, dịch bệnh có thể nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng.

Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp nhầm lẫn sốt xuất huyết với cảm lạnh, cúm thông thường nên tự điều trị tại nhà, bỏ lỡ thời điểm theo dõi và can thiệp quan trọng. Việc sử dụng thuốc sai cách như dùng quá liều Paracetamol có thể gây tổn thương gan, dùng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết, hay tự ý truyền dịch đều có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Các phương pháp dân gian như cạo gió, cắt lể càng làm tăng nguy cơ chảy máu và nhiễm trùng.

Trong khi đó, giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi người bệnh có thể đã giảm hoặc hết sốt nhưng lại bắt đầu xuất hiện tình trạng thoát huyết tương, xuất huyết hoặc sốc. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nặng như xuất huyết nghiêm trọng, suy gan, suy thận, suy hô hấp, tổn thương thần kinh hoặc tử vong.

Không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe, sốt xuất huyết còn tạo gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội. Người bệnh thường phải nghỉ học, nghỉ làm nhiều ngày; các trường hợp nặng cần nhập viện điều trị hoặc hồi sức tích cực. Theo các nghiên cứu đánh giá chi phí phòng chống sốt xuất huyết, mỗi ca nhập viện có thể tiêu tốn từ 6 - 10 triệu đồng, chưa kể chi phí gián tiếp do người thân phải nghỉ việc để chăm sóc bệnh nhân.

Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, phòng bệnh vẫn là ưu tiên hàng đầu. Tiêm vắc xin sốt xuất huyết đầy đủ, đúng lịch là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Vắc xin sốt xuất huyết Qdenga được chỉ định tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, có khả năng phòng hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và trên 90% nguy cơ nhập viện do bệnh nặng.

Vắc xin sốt xuất huyết được tiêm theo phác đồ 2 liều, cách nhau 3 tháng và dành cho cả người đã từng mắc hoặc chưa từng mắc bệnh. Đáng lưu ý, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ tái nhiễm do virus Dengue có 4 tuýp huyết thanh khác nhau. Những lần nhiễm sau thường làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng, gây biến chứng nguy hiểm như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan. Vì vậy, tiêm vắc xin đầy đủ vẫn là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các trường hợp chuyển nặng khi tái nhiễm.

Tuy nhiên, vắc xin không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng muỗi. Người dân vẫn cần duy trì các biện pháp như loại bỏ nước đọng, diệt lăng quăng, ngủ màn, sử dụng các sản phẩm chống muỗi. Song song đó, khi có dấu hiệu sốt, cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe và đến cơ sở y tế kịp thời nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, ngay cả khi đã hạ sốt. Sự kết hợp giữa tiêm chủng và kiểm soát muỗi được xem là chiến lược hiệu quả, giúp giảm số ca mắc, hạn chế biến chứng nặng và giảm áp lực cho hệ thống y tế cũng như xã hội, bác sĩ Tấn nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ