Phòng chống dịch bệnh mùa hè và mùa mưa bão 2026 tại các tỉnh Bắc Trung Bộ

Mùa hè và mùa mưa bão năm 2026 đang tạo ra những điều kiện thuận lợi cho nhiều dịch bệnh truyền nhiễm gia tăng tại Việt Nam. Trước diễn biến phức tạp của sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi, thủy đậu, não mô cầu và các bệnh hô hấp, nhiều địa phương khu vực Bắc Trung Bộ đã đồng loạt triển khai các biện pháp tăng cường phòng chống dịch. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, bảo đảm an toàn thực phẩm, sử dụng nguồn nước sạch và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Bước vào mùa hè năm 2026, khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ đang đối mặt với nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Theo các cơ quan chuyên môn, thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao xen kẽ những đợt mưa lớn bất thường tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus và các véc-tơ truyền bệnh như muỗi phát triển mạnh. Đồng thời, kỳ nghỉ hè, các hoạt động du lịch và sự gia tăng di chuyển của người dân cũng làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng.

Theo hệ thống giám sát dịch bệnh, nhiều bệnh truyền nhiễm đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026. Tay chân miệng ghi nhận số mắc tăng mạnh tại nhiều địa phương; sốt xuất huyết vượt mốc 50.000 ca mắc trên toàn quốc chỉ trong 5 tháng đầu năm, tăng 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia dịch tễ nhận định đây là tín hiệu cho thấy mùa dịch năm nay có thể đến sớm và kéo dài hơn so với thông lệ.

Không chỉ sốt xuất huyết và tay chân miệng, nhiều bệnh truyền nhiễm khác cũng đang lưu hành và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát. Tại Hà Nội, số ca mắc sởi tiếp tục gia tăng, với 279 trường hợp được ghi nhận từ đầu năm 2026. Đối với Covid-19, dù chưa ghi nhận nhiều ca bệnh nặng hay tử vong, cả nước vẫn ghi nhận 302 ca mắc mới tính đến cuối tháng 4/2026, cao gấp 4,4 lần so với cùng kỳ năm trước.

Bệnh cúm có xu hướng giảm so với năm 2025 nhưng vẫn ghi nhận số lượng lớn ca mắc, trong đó có những trường hợp diễn tiến nặng. Tính từ ngày 14/12/2025 đến cuối tháng 4/2026, cả nước ghi nhận 52.865 trường hợp mắc cúm.

Đáng chú ý, viêm màng não do não mô cầu tiếp tục là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với khả năng diễn tiến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Từ đầu năm 2026 đến cuối tháng 4/2026, cả nước ghi nhận 26 ca mắc và 4 trường hợp tử vong, tăng 10 ca mắc so với cùng kỳ năm 2025.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong mùa hè và mùa mưa bão, thực hiện chỉ đạo của ngành y tế và văn bản số 3994/SYT ngày 5/5/2026 của Sở Y tế về tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh, nhiều địa phương trên cả nước đã khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, đặc biệt tại địa phương khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ.

Các kế hoạch ứng phó thiên tai, dịch bệnh được rà soát, cập nhật; nguồn lực về thuốc, hóa chất, trang thiết bị và nhân lực được củng cố; hệ thống giám sát dịch tễ được tăng cường nhằm phát hiện sớm các ổ dịch và xử lý kịp thời. Đồng thời, các địa phương cũng đẩy mạnh công tác truyền thông, hướng dẫn người dân vệ sinh môi trường, xử lý nguồn nước và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nguy cơ dịch bệnh hiện nay không chỉ đến từ các tác nhân gây bệnh mà còn đến từ sự thay đổi của môi trường sống. Bác sĩ Nguyễn Văn Mác Toàn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi toàn bộ bản đồ dịch tễ học truyền thống. Nhiệt độ trung bình tăng, lượng mưa phân bố thất thường và các đợt mưa lớn xen kẽ nắng nóng kéo dài do biến đổi khí hậu và hiện tượng El Nino, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản quanh năm thay vì chỉ tập trung vào mùa mưa như trước. Đây là một trong những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết xuất hiện sớm hơn và có xu hướng kéo dài hơn trong những năm gần đây.

Một vấn đề khác ít được người dân chú ý là sự gia tăng nguy cơ dịch bệnh sau các đợt mưa lớn và ngập úng. Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy nguy cơ bùng phát bệnh không chỉ xuất hiện trong thời gian mưa bão mà thường tăng mạnh sau khi nước rút. Nguồn nước bị ô nhiễm, thực phẩm bảo quản không đúng cách, rác thải tồn đọng và các vật chứa nước phát sinh sau mưa tạo điều kiện thuận lợi cho cả bệnh đường tiêu hóa lẫn bệnh do muỗi truyền. Chính vì vậy, nguyên tắc “nước rút đến đâu, vệ sinh đến đó” đang được ngành y tế nhấn mạnh trong công tác phòng dịch năm nay.

Bác sĩ Toàn cũng cảnh báo rằng mùa hè hiện nay không còn đơn thuần là mùa của sốt xuất huyết. Thực tế những năm gần đây cho thấy nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng xuất hiện đồng thời trong cùng một thời điểm. Một trẻ có thể đối mặt cùng lúc với nguy cơ tay chân miệng, sởi, thủy đậu hoặc bệnh hô hấp; trong khi người lớn tuổi và người có bệnh nền lại đứng trước nguy cơ cao hơn với viêm phổi, virus hợp bào hô hấp RSV, phế cầu khuẩn, cúm... Điều này khiến gánh nặng y tế không chỉ nằm ở số lượng ca bệnh mà còn ở khả năng hệ thống y tế phải ứng phó với nhiều dịch bệnh cùng lúc.

Đáng lưu ý, tâm lý chủ quan sau nhiều năm không ghi nhận dịch lớn ở một số bệnh đang trở thành một nguy cơ mới. Tỷ lệ miễn dịch cộng đồng đối với nhiều bệnh truyền nhiễm có thể suy giảm theo thời gian nếu người dân bỏ lỡ các mũi tiêm nhắc hoặc không tiêm chủng đầy đủ. Đây là lý do các chuyên gia liên tục nhấn mạnh việc chủ động phòng bệnh bằng nhiều lớp bảo vệ khác nhau, từ vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát môi trường sống cho đến tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.

Trước những diễn biến khó lường của dịch bệnh mùa hè và mùa mưa bão năm 2026, ngành y tế khuyến cáo người dân cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa và môi trường xung quanh; loại bỏ các vật dụng đọng nước để ngăn muỗi sinh sản; sử dụng nguồn nước sạch và thực phẩm an toàn; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; theo dõi sức khỏe trẻ em và người cao tuổi.

Đồng thời, Bác sĩ Toàn khuyến nghị người dân chủ động tiêm chủng đầy đủ các vắc xin quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và tử vong, đặc biệt ở những nhóm đối tượng yếu thế, có nguy cơ cao như trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Một số vắc xin quan trọng khuyến cáo nên tiêm cho trẻ em và người lớn trong mùa hè và mùa mưa bão

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ