Tổng kết lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số thứ 28

Sáng ngày 20/07/2024, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome tổ chức Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số thứ 28 tại Trung tâm Tiêm chủng VNVC An Lạc (Bình Tân, TP.HCM), chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn vắc xin và dược phẩm Pfizer (Mỹ).

Lớp tư vấn đã thu hút sự tham gia đông đảo của hàng trăm Bố Mẹ trên toàn quốc để lắng nghe các chuyên gia tư vấn về các vắc xin phòng ngừa dị tật bẩm sinh và hướng dẫn massage bé đúng cách.

Bài tư vấn: Các vắc xin phòng ngừa dị tật bẩm sinh

Dị tật bẩm sinh là những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng của thai nhi xảy ra trong thời kỳ mang thai và có thể được phát hiện ở nhiều giai đoạn khác nhau, từ trước khi sinh, trong khi sinh hoặc trong giai đoạn chu sinh và thời điểm sơ sinh. Một số dị tật bẩm sinh nghiêm trọng thậm chí có thể dẫn đến tử vong trước khi sinh, và không phải tất cả đều dễ dàng để phát hiện từ sớm, ngay cả khi được phát hiện từ sớm và điều trị kịp thời thì tiên lượng thai kỳ vẫn rất xấu.

Theo số liệu của Bộ Y tế vào năm 2017, tại Việt Nam có 41.000 trẻ sinh ra bị dị tật bẩm sinh, tương đương tỷ lệ cứ 33 trẻ sinh thì có 1 trẻ bị dị tật và cứ 13 phút lại có một trẻ ra đời mắc dị tật. Tỷ lệ này cảnh báo rằng việc phòng ngừa dị tật bẩm sinh tại Việt Nam chưa được thực hiện đầy đủ và đúng cách.

Dị tật bẩm sinh có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, nhưng phần lớn tập trung trong 3 tháng đầu. Nguyên nhân gây dị tật bẩm sinh rất đa dạng, từ yếu tố di truyền, tác động của môi trường, lối sống của mẹ, đến sự kết hợp của cả các yếu tố này. Đặc biệt, các bệnh lý nhiễm trùng từ mẹ trong thai kỳ như Rubella, thủy đậu và cúm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến dị tật bẩm sinh, gây những biến chứng thai kỳ nghiêm trọng như thai lưu, sảy thai, sinh non và nhiều dị tật bẩm sinh liên quan.

BS Bùi Thanh Phong - Quản lý Y khoa Vùng 3 TP.HCM, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC nhấn mạnh: “Các con số và dữ liệu nêu trên cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa dị tật bẩm sinh nhằm đảm bảo sức khỏe cho thai nhi, mang lại sự an tâm và hạnh phúc cho các gia đình và toàn xã hội.”

Rubella trong thai kỳ và vắc xin phòng ngừa

Rubella rất dễ lây lan qua đường hô hấp, khi tiếp xúc trực tiếp với chất tiết mũi họng của người bệnh hoặc qua các hạt nước bọt khuếch tán trong không khí. Đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong tháng đầu của thai kỳ, nhiễm Rubella có thể gây ra những biến chứng cực kỳ nghiêm trọng như sảy thai, thai chết lưu và nguy hiểm nhất là hội chứng Rubella bẩm sinh (CRS). Đây là một trong những mối nguy hiểm lớn nhất mà Rubella gây ra, ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển của thai nhi.

Hội chứng Rubella bẩm sinh (CRS) được nhận biết qua các biểu hiện điển hình như điếc, đục thủy tinh thể, các vấn đề về tim bẩm sinh, thiểu năng trí tuệ và tổn thương gan lách. Điều đáng lo ngại ở CRS là hiện tại chưa có phương pháp chữa trị đặc hiệu và những tác động của hội chứng này có thể kéo dài suốt đời, gây nên gánh nặng không chỉ cho bản thân đứa trẻ mà còn cho gia đình và xã hội.

Theo Bác sĩ Phong, có khoảng 70 - 90% trẻ sinh ra từ các bà mẹ nhiễm Rubella trong thai kỳ mắc CRS, dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như điếc, đục thủy tinh thể cùng các khuyết tật khác và khoảng 20% phụ nữ mang thai mắc Rubella dẫn đến sảy thai hoặc thai chết lưu. Những con số này phản ánh rõ ràng sự nguy hiểm của việc nhiễm Rubella khi mang thai và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa.

Tiêm phòng vắc xin ngừa rubella là biện pháp phòng bệnh cho thai phụ, ngăn ngừa biến chứng thai kỳ và chặn đứng nguy cơ CRS an toàn, hiệu quả, đơn giản và tiết kiệm nhất hiện nay. Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC hiện đang cung ứng đầy đủ các loại vắc xin phối hợp 3 trong 1 phòng ngừa sởi – quai bị – rubella cho người lớn, có thể tiêm phòng cho phụ nữ chuẩn bị mang thai, bao gồm vắc xin MMR II (Mỹ), MMR (Ấn Độ) và Priorix (Bỉ) với lịch tiêm 2 mũi cách nhau tối thiểu 1 tháng. Không tiêm cho phụ nữ mang thai vì có nguy cơ làm tổn thương thai nhi, nên tiêm trước khi dự định có thai ít nhất 1 tháng (tốt nhất 3 tháng).

• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa sởi- quai bị – rubella MMR II (Mỹ) tại đây;
• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa sởi – quai bị – rubella Priorix (Bỉ) tại đây;
• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa sởi – quai bị – rubella MMR (Ấn Độ) tại đây.

Thủy đậu trong thai kỳ và vắc xin phòng ngừa

Thủy đậu là bệnh lý cấp tính cực kỳ nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt trong giai đoạn đầu và giữa thai kỳ. Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của thủy đậu là viêm phổi, có thể gây tử vong với tỷ lệ rất cao, đặc biệt nguy hiểm ở phụ nữ mang thai. Thủy đậu rất dễ lây lan, có thể lây truyền qua tiếp xúc thông thường với người nhiễm bệnh. Khi phụ nữ mang thai nhiễm thủy đậu trong 3 tháng đầu và giữa thai kỳ, trẻ sơ sinh có nguy cơ mắc thủy đậu bẩm sinh từ 0,4 - 2%.

Nếu phụ nữ mang thai mắc thủy đậu từ 5 ngày trước khi sinh đến 2 ngày sau khi sinh, trẻ sơ sinh có nguy cơ mắc thủy đậu bẩm sinh rất cao, nguy cơ tử vong lên đến 30%. Ngoài ra, trẻ còn có khả năng mắc zona lên đến 15% trong 4 năm đầu đời.

Thủy đậu bẩm sinh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến nhiều bộ phận cơ thể. Các bất thường về thần kinh là biểu hiện phổ biến, bao gồm chậm phát triển trí tuệ, tật đầu nhỏ, não úng thủy, co giật và hội chứng Horner (tình trạng các dây thần kinh đi từ não đến mắt và mặt bị hư hỏng). Đối với mắt, bệnh có thể dẫn đến các vấn đề như teo dây thần kinh thị giác, đục thủy tinh thể, viêm màng võng mạc, tật nhãn cầu nhỏ và rung giật nhãn cầu. Bất thường về chi cũng là một biểu hiện thường gặp, bao gồm teo hoặc liệt tứ chi. Ngoài ra, thủy đậu bẩm sinh còn có thể tác động đến hệ tiêu hóa, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Phụ nữ chuẩn bị mang thai nên chủ động tiêm ngừa vắc xin phòng bệnh thủy đậu từ ít nhất 1 tháng (tốt nhất 3 tháng) trước thời điểm dự kiến có thai, không tiêm trong thai kỳ. Lịch tiêm bao gồm 2 liều cách nhau ít nhất 1 tháng, mang đến hiệu quả phòng bệnh và các biến chứng của bệnh thủy đậu lên đến 90%. Tại hàng trăm trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc hiện đang có sẵn đầy đủ 3 loại vắc xin phòng ngừa thủy đậu với số lượng lớn, là Varivax (Mỹ), Varilrix (Bỉ), và Varicella (Hàn Quốc).

• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa thủy đậu Varivax (Mỹ) tại đây;
• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa thủy đậu Varilrix (Bỉ) tại đây;
• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa thủy đậu Varicella (Hàn Quốc) tại đây.

Cúm mùa trong thai kỳ và vắc xin phòng ngừa

Cúm là bệnh lây truyền qua đường hô hấp với tốc độ lây lan rất cao, bất cứ ai cũng có thể lây nhiễm, mắc cúm và gánh chịu các tác động tiêu cực do cúm gây ra, đặc biệt nguy hiểm ở phụ nữ mang thai. Phụ nữ mang thai mắc cúm có khả năng gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn so với phụ nữ không mang thai. Nhiễm cúm trong thời gian mang thai có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như sảy thai, thai chết lưu và các dị tật bẩm sinh, bao gồm hở hàm ếch và các vấn đề về tim bẩm sinh, đặc biệt trong những tháng đầu của thai kỳ.

Theo thống kê, 44% phụ nữ mang thai nhập viện do cúm mỗi năm, trong đó có 3% trường hợp sảy thai và 2% thai chết lưu. Tỷ lệ thai chết lưu, tử vong sơ sinh, sinh non, nhẹ cân cao gấp 5 lần khi mẹ bị nhiễm cúm.

Việc tự ý sử dụng thuốc điều trị cúm cũng là một trong những nguyên nhân gây ra dị tật thai nhi. Do đó, phụ nữ mang thai nên tìm sự hỗ trợ và tư vấn từ các chuyên gia y tế để xác định phương pháp điều trị cúm an toàn và hiệu quả nếu chẳng may mắc cúm hoặc nghi ngờ mắc cúm.

Để phòng ngừa cúm cho bà bầu và ngăn chặn nguy cơ dị tật bẩm sinh do cúm ở thai nhi và trẻ sơ sinh, phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai có thể chủ động tiêm vắc xin ngừa cúm. Vắc xin cúm được chứng minh là an toàn cho cả thai phụ và phụ nữ cho con bú, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp cấp và nguy cơ nhập viện của phụ nữ mang thai lần lượt là 50% và 40%. Đặc biệt, tiêm vắc xin ngừa cúm cho phụ nữ mang thai còn giúp bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời khi trẻ chưa được tiêm phòng.

Các tổ chức uy tín như Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (US CDC) và Ủy ban Cố vấn về Thực hành Chủng ngừa của Hoa Kỳ (ACIP) đều khuyến nghị phụ nữ mang thai nên tiêm vắc xin ngừa cúm, tốt nhất là trong khoảng 3 tháng giữa và cuối thai kỳ. Đây là biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.

Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC hiện có đầy đủ 2 loại vắc xin cúm tứ giá thế hệ mới nhất với hiệu quả bảo vệ cao là Vaxigrip Tetra (Pháp) và Influvac Tetra (Hà Lan).

• Tìm hiểu ngày về vắc xin ngừa cúm mùa Vaxigrip Tetra (Sanofi Pasteur) tại đây;
• Tìm hiểu ngay về vắc xin ngừa cúm mùa Influvac Tetra (Abbott) tại đây.

Ngoài ra, để tối ưu hóa hiệu quả phòng ngừa bệnh tật và các biến chứng thai kỳ nghiêm trọng cho cả người mẹ và thai nhi, phụ nữ trước và trong thai kỳ cần chủ động tiêm ngừa đầy đủ, đúng lịch tất cả vắc xin phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm có thể gây ảnh hưởng đến thai kỳ như:

• Vắc xin phòng bệnh viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu), viêm tai giữa cấp tính Prevenar 13 → Tìm hiểu chi tiết TẠI ĐÂY;
• Vắc xin phòng viêm gan A, B;
• Vắc xin phòng các bệnh do não mô cầu khuẩn nhóm A, B, C, Y, W-135;
• Vắc xin phòng viêm não Nhật Bản;
• Vắc xin phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván…

Bài tư vấn: Massage bé

Massage cho bé là quá trình cha mẹ hoặc người chăm sóc sử dụng tay vuốt ve nhẹ nhàng và thực hiện các động tác nhịp nhàng trên cơ thể của bé. Đây là một phương pháp đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sức khỏe của trẻ. Để massage, phụ huynh cần vận động nhẹ nhàng các khớp như mắt cá chân, cổ tay và ngón tay của bé. Phương pháp này giúp hệ hô hấp khỏe mạnh, cải thiện tuần hoàn máu, hệ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy phát triển thể chất, trí não và xương, cũng như hỗ trợ bé thư giãn, ngủ ngon.

Trước khi bắt đầu, người thực hiện cần đảm bảo cắt móng tay gọn gàng, không đeo trang sức, tay sạch sẽ, phòng ấm áp kín gió và nên có nhạc nhẹ nhàng để tạo không khí thư giãn. Thời điểm thích hợp để massage cho bé là buổi sáng khi bé thức dậy hoặc trước khi cho bé tắm. Tránh massage khi bé khó chịu, ốm đau, có vết thương hở, gãy xương, dị ứng da hoặc sau khi bé vừa ăn no.

Khi massage, cần sử dụng loại dầu massage an toàn, không hương liệu và cho bé nằm trên mặt phẳng êm ái. Hãy luôn nhìn vào mắt bé, nói chuyện và thư giãn cùng bé trong suốt quá trình massage. Thời gian massage lý tưởng là 10 - 15 phút. Dưới đây là các động tác massage cụ thể:

Hy vọng thông qua những nội dung về các vắc xin phòng ngừa dị tật bẩm sinh được BS Bùi Thanh Phong - Quản lý Y khoa Vùng 3 TP.HCM, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC chia sẻ cùng những thông tin khoa học và hướng dẫn thực hành đúng cách về các phương pháp massage bé được NHS Nguyễn Thị Ngoan - Trung tâm Sản Phụ khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM cung cấp tại Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số 28 tại Trung tâm tiêm chủng VNVC An Lạc sẽ giúp cho tất cả các ông bố, bà mẹ có dự định mang thai, sắp mang thai và đang mang thai có đủ kiến thức khoa học, chính thống về cách phòng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong thai kỳ cho cả mẹ bầu và thai nhi, đồng thời tự tin trong việc chăm sóc trẻ sau sinh để những ”thiên thần nhỏ” được “tận hưởng” trọn vẹn các “quyền lợi” về sức khỏe trong thai kỳ và sau khi chào đời.