Chương trình cộng đồng: Lớp tư vấn kiến thức Thai, Sản số 74

Vào lúc 9h00, ngày 26/9/2026, tại VNVC Thái Nguyên, Lớp tư vấn kiến thức Thai, Sản với chủ đề: “Sàng lọc sau sinh cho trẻ sơ sinh & Vắc xin quan trọng cho mẹ bầu và trẻ trong năm đầu đời” sẽ diễn ra với sự tham gia tư vấn trực tiếp của:

• BS.CKII Nguyễn Trí Tọa, Giám đốc trung tâm chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, Bệnh viện A Thái Nguyên
• BS Phùng Thị Kim Ngân, Bác sĩ Trưởng Trung tâm Tiêm chủng VNVC Thái Nguyên

Đặc biệt, khi tham gia chương trình, 100% Khách hàng nhận được 01 phần quà đặc biệt với nhiều sản phẩm thiết thực dành cho mẹ và bé, gồm:

• 01 Túi giấy bảo vệ môi trường VNVC;
• 01 Gối tựa cổ du lịch cho trẻ em VNVC;
• 01 Nón tai bèo trẻ em VNVC;
• 01 Quạt nan VNVC;
• 01 Phiếu ưu đãi trị giá 50.000 đồng;
• 01 Bỉm/tã cao cấp cho bé;
• 01 Sữa dinh dưỡng Vinamilk.

Mỗi năm, Việt Nam có gần 1,5 triệu trẻ chào đời, trong đó hơn 40.000 trẻ mắc dị tật bẩm sinh, tương đương cứ khoảng 13 phút có một trẻ chào đời với dị tật. Ước tính có 1.000 - 1.500 trẻ mắc dị tật ống thần kinh, 300 - 400 trẻ suy giáp bẩm sinh, 15.000 - 30.000 trẻ thiếu men G6PD và khoảng 2.200 trẻ mắc bệnh tan máu bẩm sinh mỗi năm. Đáng lưu ý, dị tật bẩm sinh liên quan đến hơn 1.700 ca tử vong sơ sinh, chiếm khoảng 11%, trong khi hàng chục nghìn trẻ sống sót có thể phải đối mặt với những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Trong bối cảnh đó, sàng lọc sơ sinh đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các bệnh lý, rối loạn hoặc bất thường chưa biểu hiện rõ sau sinh. Việc phát hiện và can thiệp kịp thời giúp hạn chế biến chứng, tăng cơ hội để trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất và tinh thần, đồng thời giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Bên cạnh sàng lọc, tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch cho phụ nữ mang thai và trẻ trong những năm đầu đời cũng là một phần quan trọng của chiến lược bảo vệ sức khỏe từ sớm. Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ bị các tác nhân gây bệnh tấn công, trong đó có nhiều bệnh truyền nhiễm có thể diễn tiến nặng.

Ngay từ những ngày đầu sau sinh, trẻ đã có nguy cơ mắc một số bệnh nguy hiểm như viêm gan B, lao, sau đó tiếp tục đối mặt với các bệnh truyền nhiễm như viêm phổi, bệnh do phế cầu, cúm, RSV và nhiều tác nhân khác. Vì vậy, xây dựng lịch tiêm chủng phù hợp và chủ động tiêm đầy đủ các vắc xin theo khuyến cáo giúp trẻ được bảo vệ sớm, đặc biệt trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non nớt.

Tại Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản tại VNVC Thái Nguyên, bố mẹ sẽ được cập nhật những kiến thức thiết thực về sàng lọc sau sinh và các vắc xin quan trọng cho mẹ bầu, trẻ sơ sinh, giúp chủ động bảo vệ sức khỏe mẹ và bé ngay từ những ngày đầu đời:

Quý Khách hàng có thể đăng ký Lớp tư vấn Sức khỏe Thai, Sản tại VNVC Thái Nguyên miễn phí dễ dàng tại:

• Liên hệ tổng đài: 028 7102 6595
• Truy cập Group: https://www.facebook.com/groups/1172585437024031
• Tham gia nhóm Zalo để được hỗ trợ: https://zalo.me/g/dyqbin013
• Truy cập website: Lớp học tiền sản VNVC

CÁC THÔNG TIN HỮU ÍCH TỪ CHUYÊN GIA

1. Sàng lọc sau sinh cho trẻ sơ sinh

BS.CKII Nguyễn Trí Tọa, Giám đốc trung tâm chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, Bệnh viện A Thái Nguyên cho biết, sàng lọc sơ sinh là chương trình kiểm tra và thực hiện một số xét nghiệm cho trẻ ngay sau khi chào đời nhằm phát hiện sớm các bệnh lý, rối loạn bẩm sinh hoặc di truyền có thể chưa biểu hiện triệu chứng nhưng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài của trẻ. Phát hiện càng sớm giúp trẻ có cơ hội được theo dõi, can thiệp và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng về sau.

Quá trình bảo vệ sức khỏe trẻ có thể bắt đầu ngay từ trước khi mang thai và trong thai kỳ. Tùy tình trạng sức khỏe của cha mẹ và thai nhi, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp sàng lọc phù hợp như đánh giá nguy cơ bệnh lý của người mẹ, xét nghiệm các bệnh di truyền khi cha mẹ có nguy cơ mang gen bệnh, siêu âm thai, sàng lọc phôi trong thụ tinh ống nghiệm (IVF), chụp MRI thai nhi trong một số trường hợp cần thiết.

Một số xét nghiệm sàng lọc trước sinh thường được thực hiện gồm Double test, Triple test, xét nghiệm NIPT; khi có chỉ định, thai phụ có thể được thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán như chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau. Các phương pháp này giúp đánh giá nguy cơ hoặc xác định một số bất thường, từ đó bác sĩ có hướng theo dõi và xử trí phù hợp.

Sau khi trẻ chào đời, sàng lọc sơ sinh có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau, từ xét nghiệm máu đến các kiểm tra không xâm lấn như sàng lọc thính lực, tim bẩm sinh, thị lực và khám lâm sàng.

• Sàng lọc thính lực: Nhằm phát hiện sớm tình trạng giảm hoặc mất thính lực. Nếu được phát hiện và can thiệp sớm, trẻ có cơ hội hạn chế những ảnh hưởng đến khả năng nghe, nói, ngôn ngữ và giao tiếp. Thời điểm sàng lọc phù hợp thường là ngay sau sinh, tốt nhất trong những tuần đầu đời và không muộn hơn khoảng 1 tháng tuổi. Một số trẻ có nguy cơ suy giảm thính lực cao hơn, chẳng hạn trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc suy dinh dưỡng bào thai nặng, có bất thường vùng đầu – mặt, nhiễm trùng trong thai kỳ, tăng bilirubin máu nặng, suy hô hấp cần hỗ trợ kéo dài hoặc có tiền sử sử dụng một số thuốc có khả năng ảnh hưởng đến thính giác trong thai kỳ.
• Đo độ bão hòa oxy qua da: Là phương pháp không xâm lấn giúp sàng lọc một số bệnh tim bẩm sinh nghiêm trọng có thể cần can thiệp sớm. Nếu kết quả bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để xác định nguyên nhân và chẩn đoán chính xác.
• Khám lâm sàng: Phương pháp này cũng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các bất thường hình thái hoặc dị tật bẩm sinh như chân khoèo, hở hàm ếch, trật khớp háng bẩm sinh và một số bất thường khác.
• Lấy máu gót chân: Là một trong những phương pháp sàng lọc phổ biến, giúp phát hiện sớm một số bệnh lý bẩm sinh, chuyển hóa hoặc nội tiết có thể chưa biểu hiện rõ ngay sau sinh. Nhân viên y tế sẽ lấy một lượng nhỏ máu ở gót chân trẻ, thấm lên giấy chuyên dụng và gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích.

Thời điểm lấy mẫu tốt nhất thường trong khoảng 48 - 72 giờ sau sinh. Trong một số trường hợp như trẻ xuất viện sớm, mẫu có thể được lấy trước thời điểm này nhưng có thể cần lấy lại theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Sau 72 giờ, trẻ vẫn có thể được lấy mẫu; tuy nhiên, không nên trì hoãn quá lâu vì có thể làm chậm thời điểm phát hiện và can thiệp bệnh. Với trẻ sinh non hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định lấy mẫu lặp lại vào thời điểm phù hợp, bởi một số chỉ số xét nghiệm có thể thay đổi theo tuổi thai và tình trạng của trẻ.

Sàng lọc sơ sinh không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định bệnh. Khi kết quả sàng lọc bất thường, trẻ cần được thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu theo chỉ định của bác sĩ để xác định chính xác tình trạng và có hướng theo dõi, điều trị phù hợp. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động thực hiện sàng lọc đúng thời điểm, lưu giữ kết quả và đưa trẻ tái khám khi được yêu cầu.

2. Vắc xin quan trọng cho trẻ trong năm đầu đời

Bác sĩ Phùng Thị Kim Ngân, Bác sĩ trưởng, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, trong thai kỳ, cơ thể phụ nữ có nhiều thay đổi về sinh lý và miễn dịch để thích nghi với sự phát triển của thai nhi. Những thay đổi này có thể khiến phụ nữ mang thai dễ mắc một số bệnh truyền nhiễm và tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Một số bệnh nhiễm trùng trong thai kỳ còn có thể gây biến chứng cho thai nhi, dị tật bẩm sinh hoặc ảnh hưởng đến trẻ sau khi chào đời.

Vì vậy, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên chủ động kiểm tra lịch sử tiêm chủng và tham khảo bác sĩ để được tư vấn vắc xin phù hợp trước và trong thai kỳ. Trước khi mang thai, có thể được chỉ định các vắc xin phòng sởi - quai bị - rubella, thủy đậu, bạch hầu - ho gà - uốn ván, cúm, viêm gan A, viêm gan B, HPV, phế cầu, não mô cầu… Trong thai kỳ, một số vắc xin như cúm, bạch hầu - ho gà - uốn ván và RSV có thể được sử dụng theo chỉ định và thời điểm phù hợp, góp phần bảo vệ mẹ và truyền kháng thể cho trẻ.

Sau khi chào đời, trẻ sơ sinh phải thích nghi với môi trường sống bên ngoài tử cung trong khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Đây là giai đoạn trẻ dễ mắc các bệnh truyền nhiễm và có nguy cơ diễn tiến nặng, gây biến chứng, di chứng, thậm chí đe dọa tính mạng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2020 có khoảng 2,4 triệu trẻ sơ sinh tử vong trên toàn cầu, chiếm gần một nửa số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi.

Trong những tháng đầu đời, trẻ có thể mắc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như RSV, cúm, viêm phổi, sởi, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, lao, tay chân miệng… Trong đó, RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới và nhập viện ở trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi có nguy cơ mắc các thể bệnh nặng như viêm tiểu phế quản, viêm phổi, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ.

Bên cạnh RSV, cúm có thể gây viêm phổi và các biến chứng hô hấp; phế cầu và não mô cầu có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết; bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt có thể gây biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hô hấp và thần kinh. Sởi cũng có thể gây viêm phổi, viêm não và nhiều biến chứng khác nếu trẻ mắc bệnh.

Do đó, tiêm chủng đúng lịch là một trong những biện pháp quan trọng giúp trẻ chủ động phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ngay từ những tháng đầu đời.

Các vắc xin và biện pháp bảo vệ quan trọng trong năm đầu đời gồm:

• Ngay sau sinh: Vắc xin phòng lao, viêm gan B; kháng thể đơn dòng phòng RSV theo chỉ định.
• Từ 2 tháng tuổi: Vắc xin phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván - bại liệt - viêm gan B - Hib, phế cầu, tiêu chảy do virus rota, não mô cầu nhóm B, não mô cầu nhóm ACYW, tay chân miệng theo độ tuổi và lịch tiêm phù hợp.
• Từ 6 tháng tuổi: Vắc xin cúm, đồng thời tiếp tục các mũi tiêm theo lịch.
• Khoảng 9 - 12 tháng tuổi: Vắc xin phòng sởi, viêm não Nhật Bản, thủy đậu, sởi - quai bị - rubella, viêm gan A theo độ tuổi và chỉ định của từng vắc xin.

Mỗi trẻ có lịch tiêm chủng khác nhau tùy độ tuổi bắt đầu tiêm, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe. Cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm đúng lịch và tham khảo bác sĩ để được tư vấn đầy đủ, giúp trẻ được bảo vệ sớm trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong năm đầu đời.